Hải Phòng quyết liệt chống lãng phí nguồn lực đất đai - Bài cuối: Hoàn thiện cơ chế phòng ngừa

Đưa việc kiểm tra, xử lý vi phạm thành nền nếp

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phạm Văn Thuấn, Hải Phòng được Trung ương đánh giá là địa phương thuộc tốp đầu cả nước trong thu hồi đất vi phạm. Bên cạnh kết quả đạt được, để khắc phục, xử lý triệt để tình trạng lãng phí tài nguyên đất, Hải Phòng còn nhiều việc phải làm và cần thiết phải đưa việc kiểm tra, xử lý vi phạm thành nền nếp.

Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố được giao nhiệm vụ tiếp tục tham mưu cho UBND thành phố xây dựng văn bản chỉ đạo mới, thể chế hóa công tác quản lý đất đai theo quy định Luật Đất đai 2024 và các nghị định của Chính phủ, bảo đảm việc giám sát công tác quản lý, sử dụng đất của các dự án sau khi được giao đất, cho thuê đất đạt hiệu quả cao, không để lãng phí tài nguyên, thất thoát ngân sách.

Sở duy trì thường xuyên công tác rà soát, xử lý nghiêm các dự án đầu tư có sử dụng đất chậm tiến độ, vi phạm pháp luật về đất đai. Tháng 3/2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu với UBND thành phố ban hành quyết định thu hồi đất 4 dự án chậm tiến độ tại khu vực Đông Hải Phòng.

Tại khu vực Tây Hải Phòng, từ đầu năm 2025, một số dự án vi phạm tiếp tục được xử lý, thông báo thu hồi đất. Trong đó, có Dự án Nhà máy chế biến, tổng kho bảo quản rau củ quả và mô hình giới thiệu quy trình sản xuất các sản phẩm nông nghiệp với diện tích 34,7 ha tại phường Ái Quốc và Nam Đồng (thành phố Hải Dương cũ) của Công ty CP Vinamit. Dự án được giao cho thuê đất năm 2008, tuy nhiên công ty chậm triển khai hiện dự án và nhiều lần đề xuất xin gia hạn thực hiện, điều chỉnh dự án nhưng vẫn không hoàn thành theo quy định. Thời gian tới, UBND thành phố sẽ rà soát để tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án phù hợp với quy hoạch của thành phố, không để lãng phí đất.

UBND thành phố giao các địa phương chủ động rà soát, nắm bắt thông tin về dự án có dấu hiệu vi phạm, chậm triển khai, đề xuất với ngành chức năng kiểm tra, xử lý. Việc triển khai thường xuyên, liên tục, xử lý kiên quyết đối với hành vi lãng phí đất đai là hồi chuông cảnh báo các nhà đầu tư cần có trách nhiệm đưa đất vào sử dụng hiệu quả, hạn chế tư tưởng nhận đất, xí phần.

Từ ngày 1/8/2024 khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực, việc kiểm tra, rà soát và xử lý dự án chậm đưa đất vào sử dụng trên toàn thành phố càng được thực hiện quyết liệt, thuận lợi hơn. Nếu trước đây, việc xử lý thu hồi đất cho doanh nghiệp thuê chậm đưa vào sử dụng gặp khó khăn do những quy định của luật chưa kịp bám sát thay đổi của thực tế, dẫn đến tình trạng vi phạm pháp luật về đất đai kéo dài mới được xử lý hoặc khó xử lý thì nay với các quy định của Luật Đất đai năm 2024 cơ bản tháo gỡ được những vướng mắc trên.

Khoản 2 điều 122 Luật Đất đai năm 2024 cho phép “sàng lọc” các nhà đầu tư năng lực hạn chế. Nhà đầu tư được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất để thực hiện dự án phải đáp ứng các điều kiện ký quỹ hoặc các hình thức bảo đảm khác theo quy định của pháp luật về đầu tư. Có năng lực tài chính để bảo đảm việc sử dụng đất theo tiến độ của dự án đầu tư và điều kiện khác theo quy định của pháp luật có liên quan.

Luật Đất đai 2024 bỏ khung giá đất, ban hành bảng giá đất hằng năm, thực hiện từ đầu năm 2026 sẽ khiến giá đất tiệm cận với thị trường, giúp người dân được hưởng mức đền bù giải phóng mặt bằng công bằng hơn, còn doanh nghiệp đối mặt áp lực nguồn vốn sẵn có lớn hơn. Khi đó, chỉ những doanh nghiệp có thực lực về tài chính, quản trị tốt mới tồn tại, chấm dứt tình trạng doanh nghiệp "tay không bắt giặc".

Khơi thông nguồn lực từ đất

Từ quyết liệt xử lý vi phạm, đẩy mạnh chống lãng phí trong lĩnh vực đất đai, nguồn tài nguyên đất được thành phố khai thác hiệu quả giúp khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội thành phố.

Năm 2024, nguồn thu từ nhiều lĩnh vực tài nguyên đất đạt kết quả cao. Trong đó, tại khu vực Đông Hải Phòng, thu tiền sử dụng đất đạt hơn 14.959 tỷ đồng. Các quỹ đất sau khi thu hồi dự án vi phạm được đấu thầu, đấu giá lựa chọn nhà đầu tư có năng lực thực hiện, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tăng thu ngân sách và góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Việc thu hồi các quỹ đất vi phạm để tổ chức đấu giá hoặc đấu thầu quyền sử dụng đất để lựa chọn nhà đầu tư hay việc chủ đầu tư dự án nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất sau khi được gia hạn sử dụng đất 24 tháng đã góp phần tăng thu ngân sách nhà nước. Từ năm 2016 - 2023, số tiền sử dụng đất, tiền thuê đất với những dự án bị thu hồi đạt tới 2.225 tỷ đồng; gia hạn sử dụng đất đối với 69 khu đất đạt hơn 163 tỷ đồng.

Việc kiên quyết xử lý, thu hồi đất các dự án chậm đưa vào sử dụng, dự án triển khai chậm tiến độ để tổ chức đấu thầu hoặc đấu giá quyền sử dụng đất, lựa chọn nhà đầu tư có năng lực thực hiện góp phần giải quyết triệt để những dự án “treo”, thúc đẩy phát triển sản xuất, dịch vụ - thương mại, gia tăng giá trị kinh tế và góp phần bảo đảm an sinh xã hội.

Tại thửa đất số 4/10A, khu đô thị mới ngã 5 - sân bay Cát Bi diện tích 9.165 m², sau hơn 10 năm không đưa vào triển khai, UBND thành phố Hải Phòng đã thực hiện các thủ tục thu hồi diện tích đất trên của Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Duy Hưng, tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án.

Công ty CP Hải Phòng Invest trúng đấu giá khu đất trên thực hiện Dự án Diamond Crown Hai Phong - tổ hợp chung cư hạng sang 39 tầng và khách sạn cao cấp 45 tầng. Hiện tại, tòa tháp chung đã đi vào vận hành. Riêng tháp khách sạn với thương hiệu Sofitel Diamond Crown Hai Phong đẳng cấp, hứa hẹn trở thành biểu tượng mới của sự hội nhập và phát triển, đánh dấu một bước tiến quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng ngành du lịch, nghỉ dưỡng của thành phố Hải Phòng.

Năm 2010, khu đất hơn 119.000 m2 được UBND thành phố giao cho Trường Đại học dân lập Hải Phòng (nay là Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng) thuê đất ở xã Minh Tân, huyện Kiến Thụy (nay là xã Kiến Minh) xây dựng cơ sở 2. Tuy nhiên, dự án chậm tiến độ thực hiện quá 24 tháng. Năm 2022, UBND thành phố thu hồi khu đất này, tổ chức đấu giá lựa chọn chủ đầu tư thực hiện dự án Vinhomes Dương Kinh - Kiến Thụy, xây dựng khu đô thị hiện đại, tiện ích.

Lựa chọn lĩnh vực khó làm một trong các mũi “đột kích” khẳng định tinh thần quyết liệt, mạnh mẽ, đấu tranh không khoan nhượng và trực diện của cấp ủy, chính quyền thành phố với tình trạng lãng phí tài nguyên đất đai của Hải Phòng.

THU THỦY - NGỌC LAN