Ván cược của Chủ tịch Fed

Ngày 30/7, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) quyết định giữ nguyên lãi suất tham chiếu ở mức 4,25-4,5%, đánh dấu lần thứ năm liên tiếp cơ quan này không điều chỉnh chính sách tiền tệ. Trong thông báo sau cuộc họp, Fed nhận định rằng "tỷ lệ thất nghiệp vẫn thấp, thị trường lao động vững vàng và lạm phát đang tăng tốc", cho thấy cơ quan này vẫn thận trọng trong việc định hướng chính sách, bất chấp những áp lực chính trị từ Tổng thống Donald Trump.

Trước khi Fed công bố quyết định, ông Trump tiếp tục sử dụng mạng xã hội Truth Social để kêu gọi Fed giảm lãi suất, ca ngợi GDP Mỹ tăng vượt dự báo, khẳng định nước này không lạm phát và cáo buộc Chủ tịch Fed Jerome Powell “chậm chạp”. Tuy nhiên, giới phân tích nhận định, việc thiết lập lãi suất không thể dựa hoàn toàn vào áp lực chính trị mà phải dựa trên dữ liệu và kinh nghiệm, đặc biệt khi kinh tế Mỹ diễn biến liên tục ngược dự báo, khiến các nhà hoạch định chính sách phải thận trọng.

Chủ tịch Fed Jerome Powell trong cuộc họp báo ngày 30/7 nhấn mạnh rằng cơ quan này vẫn để ngỏ mọi khả năng cho cuộc họp tháng 9. Ông nói: “Chúng tôi chưa có bất kỳ quyết định nào cho tháng 9,” đồng thời nhắc tới các số liệu kinh tế sắp được công bố trong thời gian tới sẽ là cơ sở để đưa ra quyết định. Powell cũng bày tỏ mong muốn duy trì trạng thái "hạ cánh mềm" mà nền kinh tế đã đạt được trong năm nay, tức là hạ nhiệt lạm phát mà không gây tổn hại đáng kể cho thị trường lao động. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng các biện pháp thuế nhập khẩu có thể tạo ra "gió nghịch", làm phức tạp thêm dự báo kinh tế của Fed.

Trong bối cảnh 5 năm trước, Fed từng nới lỏng tiền tệ kỷ lục để giảm thiểu tác động từ đại dịch Covid-19, nhưng việc rút lại các chính sách này chậm trễ đã dẫn tới lạm phát tăng vọt. Năm 2022 và 2023, cơ quan này buộc phải liên tục nâng lãi suất để kiểm soát lạm phát. Ngày 30/7, Powell tái khẳng định cam kết kiểm soát lạm phát: “Giảm lãi quá sớm sẽ buộc Fed phải tăng trở lại sau đó. Điều đó không hiệu quả,” ông giải thích. Tuy nhiên, chờ đợi quá lâu cũng có thể gây ra tổn thương không cần thiết cho thị trường lao động.

Đối với thị trường lao động, các chuyên gia đưa ra hai kịch bản. Trong kịch bản thứ nhất, tỷ lệ thất nghiệp thấp 4,1% hiện nay có thể che giấu những dấu hiệu suy yếu âm thầm. Neil Dutta, Giám đốc nghiên cứu tại Renaissance Macro Research, nhấn mạnh rằng nhiều người dân vẫn muốn làm việc nhưng không tham gia thị trường lao động, đồng thời nhiều ngành nghề không tuyển thêm nhân lực và không tăng lương. Thành viên hội đồng thống đốc Fed Christopher Waller cũng bày tỏ lo ngại về những yếu tố "ẩn giấu" này. Nếu thị trường lao động xấu đi, áp lực sẽ tăng lên Powell và Fed để hạ lãi suất, thậm chí từ đầu năm, nhằm hỗ trợ nền kinh tế.

Powell thừa nhận những lo ngại này, nhưng cho rằng sự ổn định của tỷ lệ thất nghiệp phản ánh sự cân bằng giữa cung và cầu lao động, và cảnh báo rằng có rủi ro suy giảm nếu các động lực kinh tế thay đổi. Đồng thời, các chuyên gia tài chính như Liz Everett Krisberg từ Bank of America nhận xét rằng người tiêu dùng Mỹ đang thắt chặt chi tiêu, nhưng chưa rơi vào trạng thái "đóng băng". Mặt khác, thị trường nhà ở Mỹ đang chịu áp lực lớn: đầu tư vào nhà ở giảm, số nhà rao bán tăng, lãi suất thế chấp trên 6,5% – tất cả đều làm trầm trọng thêm thách thức đối với chi tiêu tiêu dùng và sức khỏe thị trường lao động.

Trong kịch bản thứ hai, những dữ liệu tiêu cực có thể chỉ là tín hiệu nhiễu, trong khi nền kinh tế vẫn duy trì sức mạnh nhờ các yếu tố thúc đẩy khác. Ajay Rajadhyaksha, Giám đốc nghiên cứu tại Barclays, chỉ ra rằng Mỹ từng vượt qua các cú sốc lớn như tăng lãi suất mạnh năm 2022, khủng hoảng ngân hàng địa phương 2023, và gián đoạn thương mại 2025. Hai yếu tố hỗ trợ chủ chốt là cơn sốt đầu tư vào AI và tài sản hộ gia đình tăng mạnh nhờ giá nhà và thị trường chứng khoán Mỹ. Thực tế, Wall Street liên tiếp lập đỉnh mới khi các doanh nghiệp ghi nhận lãi vượt dự báo, và các thỏa thuận thương mại với đối tác quốc tế giúp nền kinh tế duy trì động lực.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng việc giảm lãi suất ngay trong năm nay khó xảy ra. Michael Gapen, kinh tế trưởng tại Morgan Stanley, nhận định rằng Fed khó có lý do để cắt giảm lãi suất, ngay cả khi giá cả tăng do các biện pháp thuế chỉ mang tính tạm thời. Ajay Rajadhyaksha cũng cho rằng số liệu lạm phát tháng 7 và 8 sẽ phản ánh những tác động của thuế, khiến Fed khó hành động vội vàng. Claudio Irigoyen từ Bank of America nhấn mạnh rằng những cú sốc tạm thời như đại dịch có thể kéo dài nhiều năm, vì vậy việc giảm lãi suất quá sớm có thể gây ra hậu quả khó lường.

Trong khi đó, Powell tỏ ra thận trọng, không vội vàng đưa ra các quyết định. Ông cho biết: “Chúng tôi vẫn đang ở giai đoạn đầu khi đánh giá tác động của thuế nhập khẩu. Việc cần làm chỉ là theo dõi và học hỏi.” Điều này phản ánh quan điểm cân bằng của Fed: vừa duy trì ổn định tài chính, vừa kiểm soát lạm phát và đảm bảo không làm suy yếu thị trường lao động.

Như vậy, quyết định giữ nguyên lãi suất lần này thể hiện sự thận trọng tối đa của Fed giữa làn sóng áp lực chính trị, dữ liệu kinh tế trái chiều và các yếu tố rủi ro toàn cầu. Trong bối cảnh kinh tế Mỹ liên tục diễn biến ngược dự báo, Powell đang ưu tiên chiến lược "hạ cánh mềm", cân bằng giữa kiểm soát lạm phát và duy trì thị trường lao động, đồng thời để ngỏ mọi khả năng điều chỉnh trong các cuộc họp sắp tới.

TH (tổng hợp)