Cần giải pháp căn cơ, dài hạn ứng phó với ngập lụt đô thị do triều cường
Thực tế, ngập do thủy triều không phải là vấn đề mới đối với đô thị Hải Phòng nhưng điều đáng ngại là tình trạng ngập ngày càng xảy ra ở diện rộng và ngập sâu hơn.
Suốt hai tuần qua, nhiều tuyến đường, khu dân cư tại khu vực trung tâm thành phố chịu cảnh ngập lụt do thủy triều dâng cao. Đây là minh chứng cho thấy, biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp. Đã đến lúc, thành phố cần ưu tiên đầu tư và quyết liệt hơn trong triển khai các giải pháp ứng phó, hạn chế thấp nhất ảnh hưởng đến sản xuất, giao thông và đời sống người dân.
Ngập sâu dù thời tiết không mưa
Chiều 22/7, sau khi bão số 3 (Wipha) đi qua, nhiều khu vực nội và ngoại thành Hải Phòng chìm trong nước. Mặc dù lượng mưa không lớn song do ảnh hưởng của bão kết hợp với triều cường, mực nước sông dâng cao, nước tràn qua bờ kè và hệ thống cống thoát nước phủ vây các khu vực trũng thấp. 15 giờ chiều cùng ngày, nước sông Cấm, sông Lạch Tray đo cao hơn 4 m tràn qua các bờ kè khiến nhiều tuyến phố trung tâm thành phố ngập sâu, như: Cù Chính Lan, Trường Chinh, khu vực Nam Cầu Bính, hầm chui Lạc Long… Nước ngập sâu từ 20- 50 cm, ảnh hưởng trực tiếp đến giao thông đi lại và sinh hoạt của người dân.
Những ngày sau đó đến nay, mặc dù thời tiết không mưa, nắng ráo nhưng thủy triều ở các sông lên cao. Cứ chiều đến, nhiều tuyến phố và khu dân cư trũng thấp chịu cảnh ngập nước, như: Tam Bạc, Tôn Thất Thuyết, Nguyễn Tri Phương, Bạch Đằng… Tại hầm chui cầu Lạc Long, điểm sâu nhất nước ngập tới lưng chừng ô tô khiến nhiều phương tiện khi di chuyển đến đây buộc phải quay đầu, tìm hướng di chuyển khác. Tại đường Trường Chinh, phường Kiến An (đoạn từ ngã 6 Quán Trữ đến khu vực chợ Đầm Triều), thủy triều dâng cao khiến tuyến đường này nhiều ngày nước ngập sâu tràn qua mép vỉa hè. Nhiều hộ nhà mặt đường nền thấp, mỗi lần xe tải, xe buýt di chuyển nhanh qua, nước sóng sánh tràn vào nhà.
Không chỉ ở các phường trung tâm, tại các khu vực ven sông, ven biển, như: phường Hồng An, phường An Dương, phường Kiến Thụy, phường Thủy Nguyên và nhất là đảo Cát Hải, thủy triều dâng cao gây ngập tại các đoạn đường ven sông, khu vực chợ và tuyến đường ra bến phà, cảng cá. Một số khu vực canh tác ven sông Văn Úc, sông Cấm nước tràn bờ, ảnh hưởng đến hoa màu và chăn nuôi của người dân.
Theo Chủ tịch Công ty TNHH một thành viên Thoát nước Hải Phòng Phạm Quang Quỳnh, cốt nền hiện trạng của Hải Phòng tương đối thấp, bình quân từ 3,8 - 4,2 m và được bao quanh bởi các con sông lớn dày đặc, như: sông Bạch Đằng, sông Cấm, sông Lạch Tray, sông Thái Bình, sông Sặt, sông Văn Úc, sông Hóa… Các con sông chịu ảnh hưởng lớn bởi thủy triều nên tác động trực tiếp đến hệ thống thoát nước của thành phố. Khi thủy triều ở các sông dâng cao mức từ 4 m là nhiều khu vực trũng thấp bị ngập. Vì vậy, suốt hai tuần qua, có hiện tượng dù thời tiết không mưa nhưng nhiều khu vực dân cư, tuyến phố bị ngập do nước triều tràn trên mặt đường.
Xử lý các “điểm đen” về ngập lụt
Thực tế, ngập do thủy triều không phải là vấn đề mới đối với đô thị Hải Phòng nhưng điều đáng ngại là tình trạng ngập ngày càng xảy ra ở diện rộng và ngập sâu hơn. Theo Sở Xây dựng, hơn 10 năm qua, mực nước biển ở Hải Phòng tăng cao khoảng 20 cm (trung bình mỗi năm gia tăng khoảng 2 cm). Hải Phòng đang đứng thứ 10 trong những thành phố tại châu Á ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu, nước biển dâng.
Ðể cải thiện, ứng phó với ngập lụt đô thị, trong đó có nguyên nhân do triều cường, những năm qua, thành phố triển khai đầu tư một số dự án chống ngập. Tuy nhiên, các dự án mang tính nhỏ lẻ, thiếu đồng bộ. Theo Công ty TNHH một thành viên Thoát nước Hải Phòng, để giảm mức tối đa hiện tượng ngập lụt trên địa bàn thành phố, cũng như để ứng phó với biến đổi khí hậu, thành phố cần đầu tư xây dựng thêm các cống ngăn triều, trạm bơm cưỡng bức, hệ thống đê kè vững chắc ở các khu vực ven sông, nâng cốt san nền các khu vực trũng thấp thường xuyên bị ngập. Đồng thời, thành phố quan tâm sớm triển khai các hạng mục công trình liên quan xử lý các điểm đen về ngập lụt. Trước những diễn biến bất thường của thời tiết, biến đổi khí hậu ngày một khắc nghiệt, thành phố cần đẩy nhanh tiến độ thực hiện Dự án phát triển thành phố Hải Phòng thích ứng với biến đổi khí hậu để giảm thiểu ngập úng đô thị giai đoạn 2026-2030 và Dự án phát triển bền vững khu vực Đông Nam thành phố Hải Phòng giai đoạn 2026-2030.
Về lâu dài, sau hợp nhất, thành phố cần khẩn trương xây dựng quy hoạch tổng thể chung thành phố Hải Phòng trong không gian phát triển mới. Trên cơ sở đó xây dựng các quy hoạch chuyên ngành, trong đó có chuyên ngành riêng về thoát nước để làm căn cứ, cơ sở triển khai các dự án, giải pháp dài hạn, tổng thể phù hợp quy hoạch chung của thành phố, bảo đảm hiệu quả đầu tư, cải thiện giảm mức tối đa hiện tượng ngập lụt đô thị.