Hai rào cản với giấc mơ Nobel Hòa bình của ông Trump

Ngày 1/8, Phó thủ tướng kiêm Phó chủ tịch Hội đồng Phát triển Campuchia (CDC) Sun Chanthol thông báo Campuchia sẽ đề xuất trao giải Nobel Hòa bình cho Tổng thống Mỹ Donald Trump, ghi nhận vai trò của ông trong thúc đẩy chấm dứt xung đột biên giới Campuchia - Thái Lan, "cứu sống hàng nghìn người". Đây là một bước tiến có thể tiếp sức cho tham vọng lâu nay của ông Trump về giải thưởng cao quý này, mà ông từng nhiều lần nhắc đến trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên. Vào tháng 9/2020, ông Trump từng viết trên mạng xã hội rằng “Nobel Hòa bình, bạn có tưởng tượng được không?” và đã chia sẻ lại nhiều lần các thông điệp từ người ủng hộ về chủ đề này.

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng, ông Trump xây dựng hình ảnh “tổng thống hòa bình”, nhấn mạnh những nỗ lực ngăn chặn xung đột trên toàn cầu và tự nhận xứng đáng với giải Nobel Hòa bình. Trong thời gian gần đây, ông đã có những thành công nhất định, đặc biệt trong việc sử dụng áp lực kinh tế để ngăn chặn chiến tranh biên giới giữa Thái Lan và Campuchia. Các trợ lý cho biết ông cũng điện đàm với lãnh đạo Ấn Độ và Pakistan để tránh leo thang xung đột, đồng thời làm trung gian cho thỏa thuận hòa bình giữa Rwanda và Cộng hòa Congo, nhằm chấm dứt chiến tranh kéo dài nhiều năm tại châu Phi. Nhà Trắng còn thúc đẩy các nỗ lực nhằm giải quyết khủng hoảng tại Sudan, nơi chiến sự đã dẫn tới thanh lọc sắc tộc và khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng.

Tuy nhiên, Tổng thống Trump hiện phải đối mặt với hai thách thức ngoại giao lớn: xung đột Ukraine và tình hình ở Dải Gaza. Trong chiến dịch tranh cử, ông từng cam kết sẽ nhanh chóng chấm dứt chiến sự ở Ukraine. Gần đây, ông đã cảnh báo Tổng thống Nga Vladimir Putin rằng nếu xung đột không kết thúc trước ngày 8/8, Mỹ sẽ áp dụng các biện pháp trừng phạt mới mạnh tay đối với Nga và các đối tác thương mại chính của nước này. Nhà Trắng còn cử đặc phái viên Steve Witkoff sang Nga sau chuyến thăm Israel để thúc đẩy đàm phán. Tuy vậy, giới quan sát nhận định sức ép từ Mỹ vẫn chưa đủ để Moskva thay đổi tính toán, khi lãnh đạo Nga tuyên bố sẽ hoàn thành các mục tiêu đã đề ra ở Ukraine.

Tại Dải Gaza, tình hình cũng vô cùng phức tạp. Nạn đói, suy dinh dưỡng và bệnh tật đang lan rộng, trong bối cảnh vòng phong tỏa của Israel và chiến sự kéo dài. Báo cáo ngày 29/7 từ hệ thống Phân loại Giai đoạn An ninh Lương thực Tích hợp (IPC) kêu gọi hành động khẩn cấp để chấm dứt các hành động thù địch và cho phép cứu trợ nhân đạo quy mô lớn. Israel hồi tháng 3 đã nối lại các cuộc không kích và tấn công trên bộ, khiến các nỗ lực ngoại giao của ông Trump tại đây gặp khó khăn. Ngoài ra, Mỹ còn theo đuổi vấn đề Iran, với mục tiêu kiềm chế chương trình hạt nhân. Mặc dù Nhà Trắng sẵn sàng đàm phán, Tehran khẳng định sẽ không từ bỏ làm giàu uranium, trong khi ông Trump đã ra lệnh không kích một số cơ sở hạt nhân quan trọng.

Dù còn nhiều thách thức, ông Trump đã tạo được dấu ấn trong một số xung đột quốc tế. Nhà Trắng cho biết đã can thiệp để thúc đẩy các lệnh ngừng bắn và hỗ trợ hòa bình lâu dài tại nhiều khu vực, đồng thời sử dụng áp lực kinh tế nhằm ngăn chặn chiến tranh lan rộng. Ở Ukraine, Washington đã áp thuế đối với những nước mua dầu khí của Nga như Ấn Độ, đồng thời đồng ý bán hệ thống phòng không Patriot và các loại vũ khí khác cho các đối tác châu Âu để hỗ trợ Kiev. Trong khu vực Nam Á, ông Trump tham gia hòa giải giữa Ấn Độ và Pakistan, trong khi ở châu Phi, ông hỗ trợ Rwanda và Cộng hòa Congo hướng tới thỏa thuận hòa bình.

Chuyên gia Paul Stares tại Hội đồng Đối ngoại New York nhận định các nỗ lực của ông Trump đáng ghi nhận, song việc làm trung gian cho các lệnh ngừng bắn không đồng nghĩa với việc xây dựng hòa bình lâu dài. “Tạo lập hòa bình thường đòi hỏi nỗ lực ngoại giao tỉ mỉ và kéo dài, không thể chỉ dựa vào các tuyên bố hoặc thỏa thuận ngắn hạn”, ông Stares nói. Tương tự, cựu quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ Daniel Fried nhận định rằng mặc dù ngôn từ của Trump đi đúng hướng, nhưng hiệu quả thực tế còn chưa đạt.

Dù vậy, nhiều đồng minh quốc tế vẫn tin rằng ông Trump xứng đáng với giải Nobel Hòa bình. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Pakistan đã từng gửi đề cử ông tới ủy ban trao giải Nobel, ghi nhận vai trò ngoại giao quyết đoán và sự can thiệp tích cực trong các cuộc khủng hoảng gần đây. Văn phòng Nhà Trắng nhấn mạnh Tổng thống Trump đã phải chờ quá lâu để được công nhận, trong khi người tiền nhiệm Barack Obama từng nhận giải năm 2009 với lý do “đóng góp phi thường trong tăng cường ngoại giao quốc tế và hợp tác giữa các dân tộc”.

Chính Tổng thống Trump cũng thừa nhận rằng việc được trao giải Nobel Hòa bình có thể sẽ không xảy ra, bất chấp những nỗ lực và thành tựu đạt được. Ông nhấn mạnh rằng điều quan trọng nhất là người dân nhận biết những đóng góp của ông: “Người dân biết hết và đó là tất cả những gì quan trọng với tôi”. Điều này phản ánh chiến lược lâu dài của Trump trong việc xây dựng hình ảnh “tổng thống hòa bình”, vừa gây ấn tượng trong nước, vừa định hình vị thế Mỹ trên trường quốc tế.

Nhìn tổng thể, nỗ lực giành Nobel Hòa bình của ông Trump là một câu chuyện phức tạp, kết hợp giữa thành tựu thực tế, cam kết chính trị và những thách thức địa chính trị khốc liệt. Thành công ở Campuchia - Thái Lan và Rwanda - Congo là những ví dụ cụ thể về tác động tích cực của chính sách ngoại giao dưới thời Trump, nhưng Ukraine, Gaza và Iran vẫn là bài toán khó giải quyết. Tương lai của giải Nobel Hòa bình đối với ông Trump sẽ phụ thuộc vào khả năng duy trì đà ngoại giao và tạo ra kết quả bền vững trong các cuộc xung đột chưa được giải quyết, đồng thời cân bằng giữa ngôn từ và hành động trên trường quốc tế.

Với việc Campuchia chính thức đề xuất, cùng các đề cử từ Israel và Pakistan, triển vọng về giải thưởng này sẽ tiếp tục là chủ đề được dư luận và giới chuyên gia theo dõi sát sao trong những tháng tới. Trong bối cảnh nhiều xung đột quốc tế vẫn chưa có hồi kết, việc đánh giá đóng góp thực chất của Trump đối với hòa bình thế giới sẽ là tiêu chí quyết định liệu tham vọng Nobel Hòa bình của ông có trở thành hiện thực hay không.

ML (tổng hợp)