Đằng sau việc Lầu Năm Góc đặt mua lượng tên lửa AIM-120 lớn chưa từng có

Ngày 3/8, Lầu Năm Góc đã ký kết một hợp đồng lịch sử trị giá 3,5 tỷ USD với tập đoàn Raytheon nhằm mua sắm các tên lửa không đối không tầm trung tiên tiến AIM-120 (AMRAAM), cùng các hệ thống ghi nhận thông tin từ xa, linh kiện thay thế và dịch vụ hỗ trợ liên quan. Thỏa thuận này sẽ cung cấp tên lửa theo chương trình Bán hàng Quân sự cho nước ngoài (FMS) tới 19 quốc gia, bao gồm Nhật Bản, Đức, Ba Lan, Australia, Vương quốc Anh, Israel và Ukraine, nhằm củng cố năng lực phòng không và sức mạnh không chiến của các đồng minh Mỹ trên toàn cầu.

Tuy Raytheon và Không quân Mỹ không tiết lộ số lượng cụ thể tên lửa sẽ được cung cấp, nhưng theo các phân tích, giá một quả AIM-120 có thể vượt quá 1 triệu USD tùy thuộc vào biến thể. Hợp đồng được ký trong bối cảnh căng thẳng quân sự gia tăng và kho dự trữ AIM-120 của Mỹ đang cạn kiệt, trong khi loại tên lửa này được đánh giá là “xương sống” cho khả năng tác chiến không đối không của cả Mỹ lẫn các đồng minh NATO.

Tên lửa AIM-120 được thiết kế cho tác chiến ngoài tầm nhìn (BVR) và đã chứng minh hiệu quả cao khi sử dụng trong Hệ thống Tên lửa đất đối không quốc gia tiên tiến (NASAMS). NASAMS là sản phẩm hợp tác giữa Raytheon và Kongsberg Defense (Na Uy), hiện đang bảo vệ Thủ đô Washington, D.C., và hơn mười quốc gia khác trên thế giới. Trong chiến trường Ukraine, NASAMS cùng AIM-120 đã trở thành công cụ phòng thủ quan trọng, đánh chặn UAV và tên lửa hành trình của Nga, góp phần duy trì khả năng phòng thủ chiến lược cho Kiev trong gần ba năm qua.

Ngoài việc triển khai tại Ukraine, AIM-120 cũng được Mỹ sử dụng trong các chiến dịch chống UAV của lực lượng Houthi tại Yemen, đồng thời bảo vệ không phận Israel trước các cuộc tấn công từ Iran. Nhu cầu đối với loại tên lửa này vì thế rất lớn, đặc biệt khi các kho dự trữ phương Tây nhanh chóng bị tiêu hao trong các cuộc xung đột hiện nay.

Hợp đồng mới cũng phản ánh quyết định gần đây của Mỹ cho phép chuyển giao AIM-120 tới Ai Cập, dự kiến phục vụ hệ thống NASAMS mới hoặc tiêm kích F-16 của nước này. Trước đây, các F-16 của Ai Cập không được trang bị AIM-120 mà chỉ sử dụng AIM-7 Sparrow và AIM-9 Sidewinder, nhằm đảm bảo lợi thế quân sự của Israel trong khu vực.

Việc Mỹ ký hợp đồng 3,5 tỷ USD với Raytheon chưa đầy một năm sau khi công ty này nhận hợp đồng 1,2 tỷ USD cho AIM-120 theo chương trình FMS cho thấy nhu cầu sản xuất và cung ứng tên lửa đang tăng mạnh. Các tên lửa AIM-120 vẫn được nâng cấp liên tục về tầm bắn và độ chính xác, đồng thời Mỹ phát triển các phiên bản mới, như AIM-120E, để đối phó với các mối đe dọa ngày càng tăng, đặc biệt từ Trung Quốc. Biến thể mới nhất hiện nay là AIM-120D-3, nhưng thông tin cho thấy Raytheon đang nghiên cứu các nâng cấp sâu hơn nhằm tối ưu hóa khả năng tiêu diệt mục tiêu bay trong tương lai.

Mỹ và các đồng minh đang phải gấp rút tăng sản lượng AIM-120 để đáp ứng nhu cầu trong các kịch bản xung đột tiềm tàng. Những tên lửa này thực chất là “máy bay thu nhỏ” công nghệ cao, sản xuất phức tạp và mất thời gian dài, với nhiều linh kiện chuyên biệt khó thay thế, dẫn tới tắc nghẽn trong chuỗi cung ứng. Điều này giải thích tại sao các khoản chi khổng lồ hiện nay được đầu tư để nâng cao năng lực sản xuất, đặc biệt khi Ukraine và các chiến dịch ở Trung Đông tiếp tục tiêu hao kho dự trữ AMRAAM nhanh chóng.

Hợp đồng AIM-120 cũng đánh dấu nỗ lực chiến lược của Mỹ nhằm duy trì ưu thế không chiến và phòng thủ tên lửa trong bối cảnh các mối đe dọa truyền thống và phi truyền thống ngày càng gia tăng. Khi nguy cơ xung đột quy mô lớn với các cường quốc quân sự tăng cao, khả năng tác chiến chính xác và tầm xa của AIM-120 sẽ là yếu tố quan trọng bảo đảm an ninh không phận, đồng thời củng cố liên minh Mỹ-NATO trước những thách thức an ninh toàn cầu trong thập kỷ tới.

Như vậy, quyết định của Lầu Năm Góc không chỉ là một bước đi kinh tế khổng lồ mà còn phản ánh tầm quan trọng chiến lược của AIM-120, từ việc bảo vệ đồng minh đến đảm bảo năng lực phòng thủ chủ động trước các cuộc xung đột tiềm ẩn, đồng thời minh chứng cho sự chuẩn bị của Mỹ trong việc đối phó với các mối đe dọa quân sự toàn cầu.