'Thôn thông minh' lan tỏa, nông thôn chuyển mình
Mô hình 'thôn thông minh' đang được triển khai hiệu quả tại nhiều địa phương, tạo chuyển biến rõ nét trong phát triển hạ tầng, ứng dụng công nghệ và nâng cao chất lượng đời sống người dân.
“Phố trong làng”
Đến thôn Mộ Trạch, xã Tân Hồng (nay là xã Đường An) ở phía Tây thành phố Hải Phòng, diện mạo nông thôn nơi đây không ngừng “thay da đổi thịt”. Hai bên đường vào thôn là hàng quán san sát, đầy đủ các mặt hàng, từ quần áo đến đồ ăn, thức uống, đồ gia dụng… Ở đây giống như “phố trong làng”.
Thôn có 950 hộ dân với 3.345 nhân khẩu, có lợi thế phát triển dịch vụ, nhiều hộ dân mở cửa hàng buôn bán. Vài tháng trước, chị Trần Thị Yến đã đặt bảng mã QR tại kệ hàng để thuận tiện cho việc thanh toán. Kinh doanh nhiều năm, chị không ngờ chỉ với vài thao tác trên điện thoại, khách hàng có thể dễ dàng thanh toán mà không dùng tiền mặt. Nhờ đó, chị cũng không còn phải lo chuyện đổi tiền lẻ hay trả lại tiền thừa cho khách.
Ông Vũ Đình Tam, Bí thư Chi bộ số 1 kiêm Trưởng thôn Mộ Trạch cho biết: Đó chỉ là một vài trong số rất nhiều thay đổi tích cực của thôn thông minh. Với điện thoại di động, cán bộ thôn có thể biết được tình hình an ninh trật tự của thôn xóm qua hệ thống camera giám sát được lắp đặt tại những tuyến đường trục chính, điểm công cộng của thôn. Hệ thống camera này được tích hợp với hệ thống quản lý an ninh của xã, góp phần bảo đảm an ninh trật tự, an toàn thôn xóm.
Không chỉ vậy, nhà văn hóa thôn cũng được lắp wifi tốc độ cao miễn phí, tạo thuận lợi cho người dân trong tiếp cận thông tin đa chiều, đọc sách, báo, hoặc khi hội họp. Thôn đầu tư lắp đặt hệ thống truyền thanh thông minh ứng dụng công nghệ thông tin viễn thông, bảo đảm toàn bộ người dân trong thôn đều nắm được thông tin chung của thôn, xã.
"Trước đây, Mộ Trạch được người dân trong cả nước biết đến với cái tên làng tiến sĩ, nhưng nay người dân trong thôn càng tự hào hơn khi trở thành thôn thông minh đầu tiên của huyện Bình Giang cũ", ông Vũ Đình Tam, Bí thư Chi bộ số 1 kiêm Trưởng thôn Mộ Trạch chia sẻ thêm.
Thôn Kỳ Sơn, xã Tân Trào (nay là xã Kiến Hưng) ở phía Đông thành phố nhờ nỗ lực xây dựng thôn thông minh góp phần thay đổi diện mạo làng quê, đưa địa phương về đích nông thôn mới kiểu mẫu vào năm 2023. Đường vào thôn đều có hệ thống chiếu sáng, hai bên đường trồng hoa hoặc cây xanh tạo cảnh quan thông thoáng, sạch sẽ. Đến nay, thôn không còn hộ nghèo và tỷ lệ người dân trong thôn sử dụng điện thoại thông minh có kết nối 5G đạt hơn 90%.
Tổ công nghệ số cộng đồng thôn đi vào hoạt động hiệu quả, đến từng hộ hướng dẫn, hỗ trợ người dân sử dụng các nền tảng mạng xã hội và thực hiện thanh toán tiền điện, nước, mua hàng trực tuyến, sử dụng dịch vụ công trực tuyến...
"Nhắc tới làng quê, người ta sẽ liên tưởng tới những thứ cũ kỹ, lạc hậu, nhưng thôn Kỳ Sơn đang chứng minh điều ngược lại. Mọi thứ đều đẹp đẽ, khang trang và hiện đại hơn", ông Vũ Trọng Tuyến, Trưởng thôn Kỳ Sơn cho biết.
Người dân vừa là lực lượng nòng cốt trong xây dựng thôn thông minh, vừa là chủ thể thụ hưởng thành quả của phong trào. Chính bởi quan điểm này, các địa phương đã khơi gợi được sức mạnh toàn dân. Người dân hưởng ứng bằng nhiều việc làm thiết thực như hiến đất mở rộng đường thôn, chỉnh trang nhà cửa; xây dựng gia đình văn hoá; đầu tư máy móc, khoa học công nghệ áp dụng vào sản xuất...
Phong trào xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, trong đó có mô hình "thôn thông minh" đã khoác lên "tấm áo mới" cho nhiều địa phương như Mộ Trạch, Kỳ Sơn... và trở thành những làng quê đáng sống.
Xây dựng nếp sống văn minh
Tại các "thôn thông minh", không chỉ hạ tầng cơ sở được đầu tư phát triển, mà nếp sống văn minh cũng từng bước hình thành. Việc cưới, việc tang được tổ chức gọn nhẹ, tiết kiệm, loại bỏ những hủ tục lạc hậu nhưng vẫn giữ gìn nghi lễ, phong tục truyền thống tốt đẹp của địa phương.
Tiêu biểu như thôn Mộ Trạch, nơi 100% hộ đạt danh hiệu gia đình văn hóa, góp phần xây dựng nền tảng cho một cộng đồng văn hóa vững mạnh. Đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cộng đồng, thôn đã xây dựng nhà văn hóa trung tâm sức chứa 200 người, sân vận động tích hợp nhiều môn thể thao như bóng đá, bóng bàn, cầu lông... Đời sống văn hóa, tinh thần của người dân phong phú với nhiều câu lạc bộ văn nghệ, thể thao hoạt động thường xuyên. Môi trường sống lành mạnh góp phần đẩy lùi tiêu cực của cơ chế thị trường, giữ vững an ninh trật tự trong thôn.
Sau hơn 4 năm triển khai xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, Hải Phòng trở thành điểm sáng của cả nước với những thay đổi toàn diện về diện mạo nông thôn. Đổi thay không chỉ đến từ hạ tầng, công trình mới mà còn thể hiện rõ ở đời sống vật chất, tinh thần người dân. Kết quả khảo sát cuối năm 2024 cho thấy, hơn 90% người dân tại 22 xã phía Tây thành phố hài lòng với kết quả xây dựng nông thôn mới nâng cao và kiểu mẫu; ở phía Đông thành phố, tỷ lệ này đạt hơn 99%.