Miếng pho mát miễn phí chỉ có trên bẫy chuột

Người phương Tây có câu nói rằng “miếng pho mát miễn phí chỉ có trên bẫy chuột”. Điều đó hiểu đơn giản là không ai cho không ai cái gì. Miếng ngon có khi lại là cạm bẫy.

Hiện nay, ngày càng nhiều người trở thành nạn nhân của những “việc nhẹ lương cao”, những lời mời chào đầy mật ngọt để rồi bị lừa đảo, bóc lột và thậm chí đánh đổi cả tương lai.

Một thanh niên ở xã tôi đã bị lừa vì tin vào công việc nhẹ, thu nhập 25 triệu đồng/tháng mà chỉ cần ngồi máy tính. Không giấy tờ, không bằng cấp, anh tìm việc qua Facebook và bị lừa sang Campuchia. Tại đó, anh bị ép giả danh công an, nhân viên ngân hàng, gọi điện yêu cầu cài ứng dụng lừa đảo để chiếm đoạt tiền của người Việt Nam. Rất may mắn cho anh đã được giải cứu và trở về nhà an toàn. Nhưng nỗi ám ảnh tinh thần thì vẫn còn đó.

Không ít người đã từng “sập bẫy” công nghệ cao chỉ vì những cuộc gọi mạo danh. Một chị ở cơ quan tôi cũng từng mất hàng trăm triệu đồng sau khi nghe theo một kẻ xưng là công an phường yêu cầu cài ứng dụng VNeID giả. Chỉ một cú click, cả tài khoản ngân hàng bị chiếm quyền điều khiển.

Hẳn nhiều người còn nhớ đầu năm 2025, lực lượng công an đã phá thành công chuyên án, triệt xóa một đường dây lừa đảo xuyên biên giới sử dụng công nghệ cao, với các thủ đoạn tinh vi, chiếm đoạt gần 1.000 tỷ đồng của hơn 13.000 bị hại trên cả nước.

Trong các đối tượng bị bắt giữ, Phạm Thị Huyền Trang, 26 tuổi ở thành phố Hải Phòng là nhân vật nhận được rất nhiều sự quan tâm. Trang từng được nhiều người ngưỡng mộ vì tốt nghiệp một trường đại học đào tạo ngôn ngữ tốp đầu Hà Nội, biết tiếng Anh, tiếng Hàn, tiếng Trung, xinh đẹp và thành đạt.

Nhưng rồi tất cả chỉ là lớp vỏ được bọc bằng hàng hiệu và những buổi tiệc sang chảnh. Trang là quản lý cấp cao trong đường dây lừa đảo xuyên biên giới, chuyên chỉnh sửa kịch bản sao cho đánh trúng tâm lý nạn nhân.

Chỉ đến khi Trang hạ cánh xuống sân bay Nội Bài để về quê ăn Tết, bị các cán bộ trinh sát bắt giữ, lúc này nhiều người mới ngã ngửa về cuộc sống thật của Huyền Trang.

Trường hợp của Phó Đức Nam hay còn gọi là Mr. Pips cũng tương tự. Trước khi bị bắt vì rửa tiền và lừa đảo, Nam từng khiến giới trẻ ngưỡng mộ với hình tượng doanh nhân thành đạt, sở hữu nhà đẹp, xe sang, công ty toàn quốc. Nhưng thực chất, đó chỉ là một chiêu trò để dẫn dụ “con mồi” bước vào chiếc bẫy do chính Nam và đồng phạm giăng ra.

Vẫn còn đó hàng trăm, hàng nghìn nạn nhân như thế. Từ cuối năm 2024 đến đầu năm 2025, Công an tỉnh Tây Ninh đã phối hợp giải cứu hơn 600 công dân Việt Nam từ Campuchia trở về. Phần lớn trong số này từng rơi vào bẫy “việc nhẹ lương cao”. Họ bị bóc lột, đánh đập, ép làm việc phi pháp và không lối thoát. Rất nhiều người từng nghĩ chỉ cần đặt đơn hàng online, không bỏ vốn, vẫn được hoa hồng. Nhưng đời thực không phải sàn thương mại ảo, không ai “ôm hàng” giùm mà lại trả tiền cho ta.

Dù báo chí đã lên tiếng không ít lần, dù các cơ quan chức năng liên tục phá án, bắt giữ và giải cứu nạn nhân, làn sóng lừa đảo vẫn âm ỉ lan rộng. Không chỉ vì các thủ đoạn ngày càng tinh vi mà còn bởi vì có quá nhiều người vẫn chỉ nhìn thấy “miếng pho mát” mà không thấy chiếc bẫy ngay bên dưới.

Trong cuộc chiến chống tội phạm công nghệ cao, rõ ràng không thể chỉ trông chờ vào lực lượng công an hay biên phòng. Các giải pháp đồng bộ như kiểm soát chặt hoạt động tuyển dụng, siết quản lý biên giới, mở rộng kênh tố giác và tăng cường hợp tác quốc tế là cần thiết. Nhưng sâu xa hơn, điều quan trọng chính là nâng cao nhận thức của người dân để chính họ là người tự bảo vệ mình.

Lao động mới tạo ra của cải. Sáng tạo mới tạo ra giá trị. Không có con đường tắt nào dẫn đến sự giàu có mà không cần đánh đổi bằng mồ hôi, trí tuệ hay thời gian. Miếng pho mát miễn phí, nếu có, chỉ nằm trên chiếc bẫy chuột.

Và nếu còn ai đó mơ giấc mộng làm giàu qua vài cú nhấp chuột, qua một đường link hay những cuộc gọi mập mờ… thì vẫn sẽ còn những người như Huyền Trang, Mr. Pips khác xuất hiện tinh vi, chuyên nghiệp và nguy hiểm hơn.

Cảnh giác là chưa đủ. Phải biết nói không. Bởi vì miếng pho mát luôn có giá của nó.

LINH LINH