Khát vọng hòa bình trong bài thơ "Lời thề Mùa Đông"

Bắt đầu từ một mùa đông

Anh tôi ra trận rồi không trở về

Cũng từ một buổi chiều quê

Chị tôi đã nhận Lời thề Mùa Đông!

Cũng là phận gái chờ chồng

Người còn hóa đá – Chị không hóa gì!

Đá còn đợi bước thiên di

Còn con để bế - Chị thì chịu không

Núi còn Hòn Vợ; Hòn Chồng

Chị tôi ôm mối chờ mong bạc đầu

Cái ngày tôi bước qua cầu

Chị không khóc sợ làm nhầu áo tôi

Bây giờ chị đã về giời

Thắp hương lạy chị - Lạy lời Mùa Đông.

Gần nửa thế kỷ đất nước hoàn toàn giải phóng, sau mốc 30-4-1975 ấy, cuộc chiến chinh vĩ đại và đớn đau của dân tộc khép lại, nhiều nước mắt cho ngày đoàn viên những năm tháng ấy. Và cả nước mắt lặng thầm, mong nhớ của người thân với những người không trở về.

Ảnh minh họa

Có bao nhiêu phụ nữ như chị. Lấy chồng những năm tháng đất nước gian lao vì chiến tranh ấy. Những người con trai từ chiến trường trở về, “Cưới xong rồi lại đi”. Để lại quê nhà những người vợ trẻ “mòn chân bên cối gạo canh khuya”. Người chị trong bài thơ này cũng giống nhiều người phụ nữ “đi vào thơ” của nhiều bài thơ khác. Hiện thực của một thời làm xúc động và tan chảy tâm hồn những ai ở trong hoàn cảnh đó, hoặc chứng kiến. Như nhà thơ Bùi Hoàng Tám viết cho người chị dâu của ông vậy.

Bài thơ nhỏ xinh như một câu chuyện kể, giản dị và xúc động. Gợi mối liên tưởng tới nàng Tô Thị xưa, ôm con, hóa đá, chờ chồng. Từ thuở chiến chinh nào trong quá khứ dài dặc và triền miên… Những cuộc xâm lăng của kẻ thù và những trận huyết chiến bảo vệ bờ cõi của cha ông. Người chị dâu của tác giả cũng “ôm mối chờ mong” đến “bạc đầu” trong cô lẻ. Giống nàng Tô Thị xưa, nhưng khác… Chính sự khác biệt này là nút thắt đau của bài thơ… Nếu hóa đá được… có lẽ đỡ buồn đau hơn… Trong nỗi niềm “Cũng là phận gái chờ chồng/ Người còn hóa đá – Chị không hóa gì/ Đá còn đợi bước thiên di/ Còn con để bế - Chị thì chịu không”.

Lý do “Lời thề Mùa Đông” được in tuyển trong nhiều tập thơ về tình yêu, phụ nữ đương đại, đó là niềm thương cảm về số phận con người trong mỗi cuộc chiến tranh. Tựa như lời thề ẩn dụ cho sự vĩnh quyết chiến tranh. Hòa bình sẽ mãi ngự trị trên đất nước này. Đất nước từ Bắc vào Nam có tới mấy hòn Vọng Phu và bao nỗi niềm những người phụ nữ. Một thời nhận “Lời thề Mùa Đông” như một khát vọng hòa bình.

Vũ Thị Huyền