Ngôi nhà số 49 Lạch Tray - một di tích lịch sử quý

Giữa phố phường ồn ào, tấp nập, căn nhà số 49 phố Lạch Tray (quận Ngô Quyền), yên bình, trầm mặc nét thời gian. Căn nhà là nơi doanh nhân yêu nước Nguyễn Sơn Hà sống, làm việc và nghiên cứu, chế tạo ra loại sơn ta - sản phẩm đánh bật các loại sơn có tiếng của Pháp thời bấy giờ, thống lĩnh thị trường sơn trong nước và khu vực.

Được xây dựng từ năm 1939, trải qua gần 80 năm, căn nhà vẫn được giữ gần như nguyên trạng. Chính giữa gian nhà có bức câu đối do chính cụ Phan Bội Châu viết tặng cụ Nguyễn Sơn Hà: “Hoá học Bác Âu trường tô điểm sơn hà tâm hữu tất/Công khoa tồn Việt chủng chuyển di thời thế thủ vi cơ” (đại ý: Đem nền khoa học trời Âu tô điểm cho đất nước bởi cái tâm có sẵn/ Bảo tồn công nghệ Việt thay đổi thời thế bởi có trí tuệ hơn người). Ngoài ra còn có nhiều bức ảnh, tư liệu, kỷ vật của gia đình cụ Nguyễn Sơn Hà qua các thời kỳ; các bài viết về những đóng góp của cụ Nguyễn Sơn Hà cho Cách mạng Việt Nam.

Căn nhà này cũng là nơi diễn ra nhiều cuộc gặp gỡ, đón tiếp có ý nghĩa lịch sử. Đó là nơi Trung tướng Nguyễn Bình, Chỉ huy Chiến khu Đông Triều từng tới liên hệ, nhận sự giúp đỡ tài chính cho phong trào cách mạng; nơi nấu và phát cháo cứu đói cho đồng bào trong nạn đói năm Ất Dậu 1945. Căn nhà cũng được Bác Hồ chọn là điểm đón tiếp ông Tutenge – phái viên Chính phủ Pháp đưa Bác Hồ từ hội nghị Phông-ten-nơ-blô về nước…

Ngày 2-4-2010, nhà số 49 Lạch Tray được công nhận là di lích lưu niệm cấp thành phố. Nguyện vọng của các thành viên trong gia đình cụ Nguyễn Sơn Hà mong muốn gìn giữ, tu bổ căn nhà nguyên trạng để nơi đây trở thành địa chỉ đỏ, cung cấp cho các thế hệ trẻ những tư liệu quý về một con người và một giai đoạn lịch sử xây dựng, phát triển thành phố và đất nước.

Như Vân