Đừng để "phạt cho tồn tại"

Đường Lê Hồng Phong (quận Ngô Quyền) hiện là một trong những “điểm đen” về vi phạm trật tự xây dựng đô thị. Tuyến đường từng được quy hoạch sẽ là nơi tập trung các công trình trụ sở cơ quan hành chính nhà nước, các trung tâm thương mại, dịch vụ, biệt thự, công trình nhà ở kết hợp văn phòng cho thuê cao từ 7 tầng trở lên. Tuy nhiên, rất nhiều công trình xây dựng không đúng với thiết kế, mục đích sử dụng đã đăng ký cấp phép.

Cuối năm 2015, tại lô 22A mọc lên quán café sử dụng container cũ, bên trong dựng cọc sắt, ngăn cách bằng vách nhựa. Chỉ trong thời gian ngắn, công trình nhanh chóng hoàn thành, với tên rất kêu “Container café” thu hút đông giới trẻ. Chính quyền phường Đông Khê tiến hành lập biên bản xử phạt vi phạm, yêu cầu chủ công trình tự tháo dỡ. Tuy nhiên, ngay sau khi dẹp được quán café, tại đây lại mở quầy hàng gốm sứ, thủ công mỹ nghệ. Dọc hai bên đường, hàng loạt nhà hàng, bar, quán café, quán ăn vỉa hè mọc lên trên những mảnh đất được cấp phép xây dựng làm công trình nhà ở cao tầng.

Tại nhiều diện tích đất bỏ hoang trên tuyến đường Lê Hồng Phong (quận Ngô Quyền) ngổn ngang rác thải, vật liệu xây dựng gây mất mỹ quan đô thị, ô nhiễm môi trường.

Tình hình vi phạm trật tự xây dựng còn diễn ra khá phổ biến tại nhiều huyện, trong đó làng nghề đúc xã Mỹ Đồng (Thủy Nguyên) là một ví dụ. Dù dự án làng nghề tập trung quy mô 5,4ha đưa vào sử dụng từ năm 2005 nhưng đến nay, phần lớn hộ dân vẫn tiếp tục chuyển đổi đất ở gia đình làm nơi sản xuất. Nhiều hộ còn tự ý xây dựng lấn chiếm, cơi nới thêm để làm nơi tập kết vật liệu, xây lò nung công nghệ lạc hậu… Trong quá trình tái chế, khói bụi, khí độc, nước thải không được xử lý, gây ô nhiễm nguồn nước mặt. Chính quyền địa phương nhiều lần xử phạt nhưng “đâu lại hoàn đó”…

Siết chặt quản lý từ khâu cấp phép

Tại kỳ họp thứ 3 HĐND thành phố khóa 15, nhiều ý kiến cử tri đề nghị thành phố có hướng xử lý dứt điểm tình trạng này, trả lại mỹ quan đô thị. Sở Xây dựng tổ chức cuộc họp thực hiện Kết luận của đồng chí Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố về rà soát và kiên quyết phá dỡ các trường hợp vi phạm quy định pháp luật về xây dựng nhưng chưa được xử lý vào ngày 27-12-2016. Tại cuộc họp này, đồng chí Trần Hữu Xuân, Phó chủ tịch Thường trực UBND quận Ngô Quyền cho biết, tình hình vi phạm trật tự xây dựng tồn tại nhiều năm nay từ các ngõ nhỏ sâu đến tuyến đường lớn nhưng chính quyền gặp khó trong xử phạt. Thậm chí, nhiều trường hợp “nhờn” bị phạt nhiều lần vẫn ngang nhiên tồn tại.

Ông Xuân lý giải là do chính quyền địa phương chỉ có chức năng quản lý đối với những công trình được cấp phép xây dựng trong khi Sở Xây dựng là đơn vị cấp phép. Nhiều trường hợp tranh thủ xây dựng ngoài giờ hành chính, nhất là ban đêm, lực lượng chức năng không thể túc trực suốt ngày đêm để phát hiện, xử lý. Đến khi địa phương phát hiện, xử lý thì “chuyện đã rồi”, rất khó thi hành cưỡng chế tháo dỡ công trình.

Theo Chánh Thanh tra Sở Xây dựng Cao Đức Thắng, đến hết tháng 10-2016, toàn thành phố xử phạt 890 vụ vi phạm về trật tự xây dựng, trong đó có 427 trường hợp sai phép, sai quy hoạch; 406 trường hợp không có giấy phép xây dựng... Ông Thắng nêu vướng mắc là do bất cập trong hệ thống văn bản pháp luật khi Nghị định 180/2007/NĐ-CP hết hiệu lực từ ngày 1-7-2016 khiến biện pháp đình chỉ thi công, ngừng cung cấp dịch vụ điện nước không thể áp dụng. Trong khi, Nghị định 121/2013/NĐ-CP không quy định biện pháp khắc phục hậu quả đối với những hành vi vi phạm trật tự xây dựng…

Để chấm dứt việc vi phạm về trật tự xây dựng ngay từ gốc, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng thanh tra với chính quyền địa phương ngay từ khâu cấp phép xây dựng. Trong đó, việc thanh, kiểm tra tiến hành theo 3 bước, từ lúc cấp phép, trong quá trình thi công và sau khi xây dựng xong. Phó giám đốc Sở Xây dựng Võ Đức Thái cho biết, đối với những công trình đã cấp phép nhưng không xây dựng hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng sẽ thu hồi giấy phép, cưỡng chế tháo dỡ để chuyển nhượng cho chủ đầu tư khác có nhu cầu. Đối với những công trình xây dựng sai phép, vượt tầng, chính quyền địa phương phối hợp với thanh tra rà soát, lập danh sách, đề xuất phương án xử lý đối với từng trường hợp.

Nguyên Nguyên