Tưng bừng Lễ hội vật cầu truyền thống Kim Sơn

Quang cảnh lễ hội truyền thống vật cầu Kim Sơn, xã Tân Trào (huyện Kiến Thụy)

Tương truyền, vật cầu vốn là môn thể thao do tướng Phạm Ngũ Lão (đời Trần) đặt ra để rèn luyện quân sĩ. Sau khi chiến thắng quân Nguyên trở về, tướng quân Phạm Ngũ Lão cùng quân sĩ dùng củ chuối hột làm quả cầu bày ra trò chơi trò vật cầu. Và từ đó, trò chơi này trở thành hoạt động thể thao giàu truyền thống văn hóa của người dân làng Kim Sơn và xã Tân Trào đón xuân mới. Lâu ngày, trò chơi trở thành lễ hội vật cầu truyền thống của làng Kim Sơn.

Rước cầu vào sân

Sau một thời gian mai một, Lễ hội vật cầu Kim Sơn được khôi phục từ năm 1997 với sự tham gia tuyên truyền và đồng tổ chức, trao giải nhiều năm của Báo Hải Phòng. Đến nay, lễ hội khôi phục được 20 năm và duy trì tổ chức định kỳ 3 năm một lần vào ngày 6 tháng Giêng.

Múa Rồng và cờ tại lễ hội truyền thống vật cầu Kim Sơn

Làng văn hóa Kim Sơn có 24 dòng họ và được chia làm 3 giáp: Giáp Đượng, giáp Nam và giáp Bắc, mỗi giáp 8 dòng họ. Mỗi giáp chọn ra 6 người trong đó có 1 người làm tổng cờ mặc võ phục đầu chít khăn, chân quấn xà cạp, tay cầm cờ đuôi nheo chỉ huy giành giật cầu và 5 đô vật. Đô vật là những nam thanh niên khoẻ mạnh và chưa lập gia đình. Mỗi một giáp phải dựng 1 cổng chào biểu tượng cho giáp của mình (giáp áo đỏ, giáp áo vàng, giáp áo xanh). Quả cầu được làm bằng củ chuối hột già nặng 20 kg có đường kính 30 - 40cm, bọc giấy hồng điều có gắn hình tứ linh: Long, Ly, Quy, Phượng. Sau khi trang trí xong được đặt trên mâm bồng trong kiệu để ở án thờ trong đình làng. Sới vật cầu trên sân đình có hình con nhạn bằng cát đen. Lỗ cầu cái đào ở giữa sân chính rốn con nhạn có đường kính khoảng 1 mét, sâu chừng 0,7m, ba góc sân có 3 lỗ cầu quân nhỏ hơn.

Tung cầu

Lễ hội vật cầu bắt đầu từ sáng sớm mồng 6 với nghi thức rước cầu từ trong đình ra ngoài sân đình và ban lộc cho các giai vật cầu. Đúng 10 giờ sáng, kiệu được rước ra đình. Đoàn rước cầu gồm: kiệu rước ảnh Bác Hồ, đoàn cờ hội, bát âm, bát biểu, quả cầu biểu tượng, quả cầu vật, đoàn tế nam, tế nữ, tổ múa cờ, múa rồng, tổ trọng tài, sau đó mới là đoàn giai cầu.

Quyết liệt tranh cầu

Quả cầu được đặt vào lỗ cái. Các giai cầu nhảy xuống lỗ cầu cái tung cầu lên để các đội tranh giành trong tiếng cổ vũ hào hứng của dân làng và du khách. Hội thi vật gồm 3 hiệp, mỗi hiệp 3 phút. Giáp nào thắng cuộc (đưa được nhiều số lần quả cầu về sân mình nhất) sẽ được vinh danh trên bục danh dự trước sân đình. Hội năm nay, giải Nhất được trao cho giáp Nam . Hai giáp Bắc và Đường đồng giải Nhì.

Quyết liệt tranh cầu

Lễ hội vật cầu Kim Sơn là một trong những lễ hội văn hóa mùa Xuân giàu truyền thống văn hóa và đậm tinh thần thượng võ của người dân miền biển. Vào năm hội được tổ chức, du khách bốn phương và người dân làng Kim Sơn từ khắp nơi cùng hội tụ về quê hương để cùng thưởng thức những keo vật đặc sắc và đầy không khí mùa Xuân./.

Đông đảo người dân và du khách về dự hội

Ban Tổ chức trao giải cho các giáp tham dự hội

Thùy Linh

Ảnh: Duy Lân – Nguyễn Đức Nghĩa