Từng bước được kiểm soát và ngăn chặn

Theo báo cáo của Cục Hải quan Hà Nội, Cục đồng hành chặt chẽ, hiệu quả cao với cộng đồng doanh nghiệp. Xác định doanh nghiệp là đối tác phục vụ, hải quan Hà Nội thường xuyên tổ chức đối thoại, phổ biến, hướng dẫn pháp luật để tháo gỡ kịp thời những vướng mắc, khó khăn của doanh nghiệp. Thời gian qua, ngành hải quan cũng phát hiện nhiều danh mục hàng hóa thuộc danh mục hàng cấm nhập khẩu vẫn được nhập khẩu vào Việt Nam. Trong đó, lực lượng hải quan cũng phát hiện vi phạm về nhập khẩu máy móc, thiết bị qua sử dụng, hàng hóa kê khai không đúng với hàng hóa thực tế nhập khẩu…

Để Việt Nam không trở thành bãi rác công nghệ. ( ảnh có tính minh họa)

Liên quan đến việc nhập khẩu máy móc, thiết bị vào Việt Nam, từ khi Thông tư 23 có hiệu lực, ngành Hải quan cùng với các tổ chức giám định, bộ, ngành và đơn vị liên quan từng bước kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ để ngăn chặn công nghệ lạc hậu nhập khẩu vào Việt Nam.

Ông Đỗ Hoài Nam, Vụ trưởng Vụ Đánh giá thẩm định và Giám định công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết: Thông tư 23/2015 thay thế cho Thông tư 20/2014 và Thông báo 2527 có nhiều điểm mới phù hợp thực tế. Các nội dung quy định trong thông tư thực sự giảm hẳn việc nhập khẩu máy móc, thiết bị cũ, lạc hậu. Điển hình là tuổi thọ của máy móc thiết bị không quá 10 năm từ khi sản xuất đến khi nhập khẩu về Việt Nam, việc quy định này là do vòng đời công nghệ thiết bị từ 7 đến 10 năm tùy thuộc từng ngành, lĩnh vực. Đặc biệt, những máy móc thiết bị nhập khẩu phải đáp ứng yêu cầu sản xuất theo tiêu chuẩn phù hợp quy định của quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) hoặc tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) hoặc tiêu chuẩn các nước G7 về an toàn, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường. Việc quy định thêm tiêu chuẩn của các nước G7 nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhập khẩu máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ từ các nước châu Âu hay Nhật Bản, Hàn Quốc thuận lợi.

Liên quan đến việc bảo vệ môi trường của thiết bị nhập khẩu cũ, lạc hậu, ông Nguyễn Khắc Kinh, Chủ tịch Hội Đánh giá tác động môi trường Việt Nam cho biết: Việt sử dụng máy móc thiết bị cũ không chỉ gây thiệt hại về kinh tế cho doanh nghiệp mà còn là tác nhân gây ô nhiễm môi trường. Những loại máy móc, thiết bị cũ còn ít giá trị sử dụng nên thường thải ra nhiều chất độc hại, ảnh hưởng đến môi trường. Các loại chất thải này nếu được xử lý đúng phương pháp, đúng quy trình sẽ rất tốn kém nên thông thường các doanh nghiệp nhập khẩu máy móc, thiết bị không có kinh phí để xử lý, vì vậy, chất thải từ những thiết bị, máy móc cũ ảnh hưởng rất nghiêm trọng tới môi trường. Bên cạnh đó, các loại máy móc, thiết bị cũ còn tiêu hao năng lượng nhiều hơn, sử dụng nhiên liệu đầu vào nhiều hơn so với thời điểm mới hoạt động. Do đó, việc Thông tư 23/2015 của Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành và có hiệu lực không chỉ ngăn chặn được tình trạng “tuồn” công nghệ lạc hậu vào Việt Nam mà còn giảm được tình trạng ô nhiễm môi trường.

Cũng theo ông Đỗ Hoài Nam, từ khi Thông tư 23 có hiệu lực, xét về góc độ quản lý nhà nước, máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ qua sử dụng khi được nhập khẩu vào Việt Nam chỉ chịu sự quản lý bởi một loại văn bản và tránh được cơ chế xin – cho, đồng thời, giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính, nhất là về mặt hải quan. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng được hưởng cơ chế thông thoáng hơn, đơn giản hơn trong thủ tục nhập khẩu. Các doanh nghiệp, kể cả doanh nghiệp đầu tư nước ngoài chỉ cần đầy đủ hồ sơ thì được thông quan hoặc thông qua các tổ chức giám định để thực hiện việc nhập khẩu.

Cũng theo Thông tư 23/2015, đối với các dự án đầu tư (mới và mở rộng) mà trong hồ sơ dự án liệt kê danh sách thiết bị cũ dự kiến nhập khẩu, được cơ quan có thẩm quyền về đầu tư cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, quyết định chủ trương đầu tư thì không phải áp dụng tiêu chí về tuổi thọ máy móc, thiết bị. Hiện nay, xét về góc độ quản lý nhà nước, Bộ chỉ xem xét và có ý kiến đối với các trường hợp “đặc biệt” tuổi thọ máy móc, thiết bị trên 10 năm và những công nghệ đi theo dự án đầu tư, còn các thiết bị, máy móc cũ nhập khẩu thực hiện theo Thông tư 23.

Có thể nói, Thông tư 23/2015 ngăn chặn và giảm đáng kể tình trạng đưa công nghệ lạc hậu vào Việt Nam, nhưng để ngăn chặn triệt để tình trạng này, các Tổ chức giám định, cơ quan hải quan phải kiểm soát chặt chẽ việc nhập khẩu máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ qua sử dụng của các doanh nghiệp nhập khẩu.