Giữa ồn ào phố thị, nao lòng tiếng ca trù

“Tay phách, nách mang”, ấy là những gì người ta thường thấy ở Trần Thị Kim Huệ, ca nương nhí xuất sắc của CLB Ca trù Hải Phòng mỗi lần đi sinh hoạt CLB. Đang học lớp 6 Trường THCS Trương Công Định (quận Lê Chân), Kim Huệ là một trong 10 học sinh vừa được kết nạp là thành viên CLB. Tuy không sinh ra trong gia đình nghệ thuật nhưng cô bé có tố chất đặc biệt hát ca trù. Giữa sân đình vắng lặng, tay dóng phách, khẩu hình khoan thai, Kim Huệ tỏ tường và rung cảm khi thể hiện những câu từ trong bài hát nói “Có chí thì nên” của “đệ nhất tài tử” Nguyễn Công Trứ, trong sự hòa âm của tiếng đàn đáy “tam trùng nhất thể”.

Các thành viên CLB ca trù Hải Phòng biểu diễn tại đình Hàng Kênh. Ảnh: Diệu Hương

Sinh ra trong một gia đình lao động bình thường, thậm chí có chút thiếu thốn, vậy mà Kim Huệ vẫn nuôi dưỡng niềm đam mê nghệ thuật. Ngoài học văn hóa, mỗi buổi chiều thứ bảy, chủ nhật hằng tuần- lịch sinh hoạt CLB Ca trù Hải Phòng- Kim Huệ lại trốn nhà đến học. Ngày thứ bảy, cậu em trai 3 tuổi được nghỉ học, bố mẹ bận làm, chị gái bận học thêm, Kim Huệ chở em đến đình Kênh để em tự chơi, còn mình vào lớp. Có hôm cậu em nhõng nhẽo đòi chị bế, cô bé tay bế em, miệng nhả tiếng tơ lòng. Được các ca nương đi trước như nghệ nhân dân gian Thu Hằng, Hải Phượng động viên, chia sẻ, hết lòng chỉ dạy ngón nghề, cô bé càng quyết tâm theo học. Đi qua cái hồi hộp, bỡ ngỡ ban đầu, cô bé chăm chỉ đầu tư thời gian, công sức từ việc chọn thơ hay, ráp nối từng khổ phách, đến nghe đi nghe lại băng, đĩa của các ca nương đi trước để đối chiếu, học tập. Tại các buổi biểu diễn, mới đây nhất là đêm ca trù “Tri ân tiền nhân” do Trường tiểu học Nguyễn Công Trứ tổ chức tại đình Kênh, giọng ca trù đẹp của Kim Huệ và người bạn hợp diễn, kết hợp với “sức mạnh hòa quyện” từ kép đàn Tô Tuyên tạo nên tiết mục đặc sắc, làm nao lòng người.

Ca trù Hải Phòng đã có người tiếp nối

Trong căn nhà đơn sơ ở ngõ nhỏ trên đường An Đà (quận Ngô Quyền), NSƯT Đỗ Quyên, Chủ nhiệm CLB Ca trù Hải Phòng hồi tưởng quãng thời gian hơn 20 năm (từ năm 1993 đến nay) lưu giữ, làm sống lại nghề hát ca trù, bộ môn nghệ thuật có truyền thống gần 300 năm ở Hải Phòng. NSƯT Đỗ Quyên cho biết, quãng thời gian tìm tòi, nghiên cứu, triển khai thử nghiệm thì dài nhưng chỉ trong hai năm (2015-2016), CLB Ca trù Hải Phòng làm được hai việc ý nghĩa là phục dựng thành công canh hát cửa đình của người Việt và đưa ca trù vào trường học. Kể từ tháng 5-2015 đến nay, CLB Ca trù mở 3 khóa học cho học sinh Trường tiểu học Nguyễn Công Trứ.

Khóa học ca trù đầu tiên có 17 học sinh đăng ký. Trong 3 tháng liên tục, mỗi tuần các thành viên CLB dành 3 buổi chiều dạy các em múa, hát, đánh đàn, gõ phách. Các em hát hay, gõ phách giỏi và tiếp thu nhanh. Nhiều em đạt kết quả xuất sắc như Trần Thị Kim Huệ, Lê Thiên Thảo...Khóa 1 thành công là động lực để CLB tiếp tục triển khai khóa 2, khóa 3. Thành viên lớp học được mở rộng sang nhóm học sinh Trường THCS An Đà, Trần Phú...Song song với việc học, các em nhỏ được cùng sinh hoạt, có cơ hội đứng chung sân khấu với các ca nương, kép đàn tiêu biểu của CLB, trình độ của các em được nâng lên rõ rệt.

NSƯT Đỗ Quyên tâm sự, từ năm 2013 đến nay, các lão nghệ nhân như cụ Nguyễn Thị Chín, Đào Thị Thẩm, Nguyễn Hãn, Tô Thị Chè, Trần Trọng Quế mang tiếng hát, tiếng phách về với tiên tổ, người hát ca trù cao tuổi nhất hiện nay trên địa bàn thành phố còn có mình bà. Tuy nhiên, bà rất vui vì hát ca trù Hải Phòng đã có người tiếp nối. Đó là thế hệ ca nương Thu Hằng, Hải Phượng, trẻ hơn có Thu Duyên và chỉ mươi năm nữa, các ca nương nhí hiện nay như Kim Huệ, Thiên Thảo sẽ trưởng thành, tiếp thêm sức để “cây ca trù” luôn xanh tốt.

Đông Hải