Trồng rừng phục vụ ứng phó biến đổi khí hậu: Triển khai chậm

Rừng ngập mặn bảo vệ hiệu quả công trình đê điều. Ảnh: Duy Thính

Theo kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH của thành phố, giai đoạn 2015-2020, Hải Phòng có 4 chương trình trồng rừng gồm: triển khai bảo vệ đa dạng sinh học, sinh thái rừng ngặp mặn ven biển; duy trì và bảo tồn khu rừng ngặp mặn tự nhiên ở các huyện Cát Hải, Thuỷ Nguyên; tăng cường bảo vệ và trồng mới rừng ngặp mặn tại các huyện An Dương, Kiến Thuỵ, Tiên Lãng; trồng rừng phòng hộ phủ xanh đất trống, đồi trọc thích ứng BĐKH tại huyện đảo Bạch Long Vỹ; đầu tư phục hồi, phát triển rừng ngặp mặn ven biển. Tuy nhiên, từ năm 2015 đến nay, mới có dự án duy trì và bảo tồn rừng ngập mặn tự nhiên ven biển Cát Hải được thực hiện, các dự án vẫn… nằm trên giấy!

Nguồn kinh phí phục hồi và phát triển rừng ngập mặn ven biển chủ yếu từ nguồn vốn đầu tư của một số tổ chức phi chính phủ. Hầu hết dự án trồng rừng theo kế hoạch ứng phó BĐKH của thành phố đều có nguồn vốn đầu tư từ Chương trình ứng phó với BĐKH (SP-RCC). Theo các dự án của chương trình ứng phó BĐKH (SP-RCC), một phần kinh phí dành cho trồng rừng, số còn lại dành cho hoạt động tập huấn, chuyển giao khoa học, kỹ thuật, đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật. Tuy nhiên, số kinh phí thực tế chi cho công tác trồng rừng của dự án SP-RCC không lớn. Bên cạnh đó, chính sách giao khoán người dân trồng và bảo vệ rừng hiệu quả chưa cao. Đến nay, mới chỉ có huyện Cát Hải thực hiện bảo đảm sinh kế cho người dân từ việc giao quản lý, bảo vệ rừng. Tại hầu hết địa phương, người dân chưa hào hứng nhận khoán rừng, bởi phần lớn diện tích đất rừng đều xa khu dân cư, không thuận lợi giao thông. Trong khi đó, nguồn thu từ trồng và bảo vệ rừng chưa thực sự hấp dẫn người dân. Hiện, người dân nhận khoanh nuôi, bảo vệ rừng tự nhiên thì nguồn thu duy nhất là tận dụng lâm sản phụ, song cũng không đáng kể. Trong khi đó, mức hỗ trợ công tác bảo vệ rừng rất thấp. Được biết, từ năm 2015, thành phố nâng mức hỗ trợ công tác bảo vệ rừng từ 50 nghìn đồng/ ha/năm lên 100 nghìn đồng/ ha/ năm, nhưng mức hỗ trợ này chưa khuyến khích được người dân tích cực tham gia bảo vệ rừng.

Cần cơ chế,chính sách hợp lý

Hiện, diện tích rừng của toàn thành phố gần 18 nghìn ha, mới đạt 74% tổng diện tích đất lâm nghiệp theo quy hoạch đến năm 2020 ; trong đó, rừng trồng phòng hộ đồi núi, ven biển, ven sông mới hơn 7000 ha. Theo quy hoạch, tới năm 2020, thành phố cần trồng thêm hơn 24 nghìn ha rừng nữa. Bên cạnh đó, đến nay toàn thành phố mới có hơn 15 km đê biển, 58 km đê sông có rừng ngặp mặn chiếm 17% tổng chiều dài đê của Hải Phòng. Như vậy, để đáp ứng yêu cầu phòng hộ ven biển, ứng phó BĐKH, thành phố cần đẩy nhanh chương trình trồng, phát triển hệ thống rừng ngập mặn ven biển.

Theo giám đốc Sở Tài nguyên-Môi trường Phạm Quốc Ka: để nhân rộng diện tích rừng trong những năm tiếp theo, thành phố sớm xem xét, ban hành các cơ chế, chính sách tăng cường quản lý, bảo vệ, phát triển rừng bền vững, xây dựng phương án xã hội hóa trồng, bảo vệ rừng; Công khai các quyền lợi được khai thác từ rừng ngập mặn để người dân, các tổ chức cùng tham gia; khuyến khích các hình thức liên kết với người dân để trồng rừng như thuê đất, góp vốn bằng quyền sử dụng đất để trồng rừng ven biển theo quy hoạch kết hợp nuôi trồng thuỷ sản, phát triển nông lâm kết hợp du lịch sinh thái. Đồng thời, đẩy mạnh rà soát, kiểm tra phục vụ thống kê yêu cầu phục hồi rừng tại các địa phương. Bên cạnh nguồn vốn ngân sách, các địa phương có thể vận động các nguồn lực xã hội hóa trong trồng rừng, kêu gọi, ưu tiên doanh nghiệp đầu tư vào các dự án trồng rừng, công bố quyền lợi, nghĩa vụ, trách nhiệm các bên khi tham gia trồng rừng. Theo đó, cần đặc biệt ưu tiên trồng rừng phòng hộ ven biển, cửa sông, nhất là các khu vực đê kè xung yếu, vùng biển hở, nguy cơ bị xói lở uy hiếp hệ thống đê điều, các công trình ven đê; chú trọng giải pháp cải tạo, nâng cấp diện tích rừng kém chất lượng, nâng cao sinh kế cho người dân, nhất là dân cư 26 xã nghèo ven biển thuộc huyện Tiên Lãng, Kiến Thụy, Thủy Nguyên, Cát Bà và quận Đồ Sơn....

Cùng với đó, thành phố tăng cường phân cấp trong quản lý, bảo vệ, phát triển rừng; tiếp tục ưu tiên hỗ trợ tài chính cần thiết cho công tác chăm sóc, tuần tra, bảo vệ diện tích rừng ngập mặn cho các địa phương. Đồng thời, sớm xây dựng, công khai quy hoạch diện tích rừng, để người dân biết, tạo cơ sở pháp lý phục vụ công tác trồng, bảo vệ rừng tại Hải Phòng.

Nguyên Mai