Chưa hết hoài nghi

Dù Phó tổng thống Mỹ Mai Pen-xơ đưa ra nhiều thông điệp trấn an EU và cả NATO về sự ủng hộ của Oa-sinh-tơn, nhưng cam kết này vẫn không thể xóa tan những nghi ngờ. Trong ảnh: Các lực lượng NATO tham gia cuộc tập trận. Ảnh: hanoimoi.com.vn

Có lẽ chưa bao giờ giới lãnh đạo châu Âu lại chờ đợi những lời giải thích của đồng minh Mỹ như lần này. Những phát biểu của giới chức Mỹ, nhất là của Phó tổng thống Mai Pen-xơ trong chuyến thăm vừa qua, giúp họ nắm bắt rõ hơn về đường lối đối ngoại của Mỹ trong những vấn đề liên quan đến châu lục này, đặc biệt là mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Theo giới phân tích, mặc dù thông điệp bao trùm mà Phó tổng thống Mai Pen-xơ đưa ra là Mỹ sát cánh cùng Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và Liên minh châu Âu (EU) như trong quá khứ, nhưng tâm lý bất an chưa hẳn là hết. Giới lãnh đạo châu Âu đón nhận cam kết này theo hai chiều hướng khác nhau. Thủ tướng Đức An-giê-la Méc-ken ủng hộ quan điểm duy trì và thắt chặt mối quan hệ giữa Mỹ và NATO, cho rằng NATO luôn có vị trí trong lợi ích của Mỹ và chỉ hợp tác cùng nhau mới giúp tăng cường sức mạnh của nhau. Ngược lại, một số quan chức ngoại giao EU tỏ ra dè dặt và vẫn không hết nghi ngờ về chính sách của Mỹ. Tổng thống Pháp Phrăng-xoa Ô-lăng-đơ thẳng thừng tuyên bố: “Không thể chấp nhận được việc Tổng thống Mỹ lại đưa ra một loạt tuyên bố gây áp lực với EU về những vấn đề khối này phải làm và không phải làm”. Cựu Chủ tịch Nghị viện châu Âu (EP) và hiện là ứng cử viên tranh cử chức thủ tướng Đức, Mác-tin Xun cũng cáo buộc Tổng thống Trăm đang thách thức “an ninh của thế giới phương Tây” và “bắt đầu cuộc chiến tranh văn hóa”. Trước đó, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Đô-nan Tu-xcơ gọi nước Mỹ dưới thời Tổng thống Đô-nan Trăm là một trong những "hiểm họa khó lường” đối với EU.

Trên thực tế, sự khác biệt về quan điểm khiến Mỹ và EU đang bị "lệch pha" trong nhiều vấn đề. Đó là cuộc xung đột tại miền Đông U-crai-na, thỏa thuận hạt nhân Iran, cuộc khủng hoảng nhập cư,… Sắc lệnh của Tổng thống Mỹ Đô-nan Trăm tạm cấm công dân 7 nước Hồi giáo nhập cảnh vào Mỹ đang làm EU lo ngại bởi nếu Mỹ cấm, chắc chắn làn sóng nhập cư sẽ dồn vào châu Âu. Cam kết của Mỹ về châu Âu thống nhất cũng đang bị nghi ngờ bởi hàng loạt phát biểu của ông Trăm ca ngợi "kết quả đúng đắn" của cuộc bỏ phiếu về vấn đề Brexit (nước Anh rời EU). Thương mại cũng là vấn đề đang gây chia rẽ giữa chính quyền mới ở Mỹ với châu Âu. Thủ tướng Đức đề nghị EU khẩn trương khởi động đàm phán với các quốc gia tiềm năng khác nếu Hiệp định Thương mại và Đầu tư xuyên Đại Tây Dương (TTIP) không còn khả thi dưới thời chính quyền của tân Tổng thống Mỹ. Chính sách thương mại sắp tới của Oa-sinh-tơn như kéo việc làm về Mỹ hay chính sách đồng USD mạnh nhằm thu hút dòng vốn về nước này sẽ tác động đến EU và buộc khối này phải có những điều chỉnh phù hợp.

Mặc dù ông Mai Pen-xơ giải tỏa được phần nào một số nghi ngại, nhưng các nhà lãnh đạo châu Âu vẫn chưa hết lo lắng về tương lai bấp bênh của mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương bởi những khác biệt lớn chưa thể vượt qua. Với tổng thống Mỹ có chính sách khó đoán định và EU trung thành với đường lối truyền thống, hai bên không dễ dàng tìm được tiếng nói chung.