Báo Hải Phòng với cuộc đấu tranh chống tiêu cực "Đêm trước đổi mới"

Những người Hải Phòng ở độ tuổi trung và cao tuổi đều nhớ về chiến công của Anh hùng Đinh Trọng Lịch, một chiến sĩ quân cảnh dũng cảm đấu tranh chống tiêu cực và hy sinh anh dũng. Đó là một ngày giữa tháng 4-1980, Trung đội trưởng Đinh Trọng Lịch, tiểu đoàn 41 làm nhiệm vụ bảo vệ cảng phát hiện chiếc xe tải IFA có dấu hiệu trộm cắp tài sản trong Cảng sắp ra khỏi trạm kiểm soát cổng 7 Cảng Hải Phòng. Anh dũng cảm bám thành xe, yêu cầu lái xe dừng lại. Song, với bản chất ngoan cố, trộm cắp, tên lái xe vẫn lao ra khỏi trạm kiểm soát và lạng lách, lắc bên trái, xoay bên phải tìm cách hất anh ra khỏi xe. Mặc dù rất nguy hiểm, bị thương khắp người, anh Lịch vẫn không rời xe và yêu cầu lái xe dừng lại. Biết không thể lay chuyển được ý chí của anh Lịch, tên lái xe cố tình chà thành xe vào mọi vật cản trên đường để sát hại anh. Cuối cùng, hắn cũng đạt được mục đích khi cà xe vào một bức tường làm anh Lịch và một người đi đường thiệt mạng. Vụ việc phản ánh cuộc đấu tranh chống tiêu cực tuy không có tiếng súng nhưng không kém phần cam go, quyết liệt và có cả đổ máu. Sự hy sinh của anh Lịch được người dân cả nước thương tiếc. Cảng Hải Phòng và nhiều doanh nghiệp phát động cuộc thi đua học tập tấm gương dũng cảm của anh. Báo Hải Phòng có nhiều bài viết động viên, cổ vũ phong trào đấu tranh chống tiêu cực. Công nhân cảng thi đua bốc xếp, giải phóng tàu nhanh, bảo vệ tài sản. Báo Hải Phòng tuyên truyền, triển khai thực hiện Nghị quyết số 21 của Thành ủy về tăng cường công tác vận động quần chúng đấu tranh khắc phục những hiện tượng tiêu cực trong hoạt động kinh tế. Các cây bút sắc bén của Báo Hải Phòng ngày đó như nhà báo Vũ Long, Kim Kim, Nguyễn Quân, Duy Thiện, Tuấn Anh, Vũ Trí và nhiều người khác có những bài viết phản ánh cuộc đấu tranh chống tiêu cực, nêu gương người tốt, việc tốt. Ngày 26-3-1981, báo có bài viết “Đồng đội của những người anh hùng” về hai chiến sĩ biên phòng binh nhất Trần Đình Nam và binh nhì Hoàng Văn Lựu mưu trí, dũng cảm bắt gọn kẻ gian lấy trộm 12 kiện vải tại Cảng Hải Phòng. Ngày 5-9-1981, Báo Hải Phòng có bài viết về gương chiến sĩ công an Đoàn Hồng Nhạc ở Trạm kiểm soát Quán Toan kiên quyết không nhận hối lộ của lái xe, thu hồi tài sản là vải quý bị đánh cắp tại Cảng Hải Phòng. Một bài viết khác ngày 24-11-1981 về Tổ trưởng cần cầu nổi 89 tấn kiêm Trưởng ban thanh tra công nhân Trần Quốc Oánh ở đơn vị Thủy đội cùng anh em trong ban thanh tra thu hồi nhiều tài sản là xi măng, sắt, thép, gạo, gỗ...bị lấy cắp trong cảng.

Trong lĩnh vực phân phối lưu thông, Báo Hải Phòng có loạt bài về một thủ quỹ Công ty Công nghệ phẩm tham ô, tham nhũng, sống xa hoa trong khi đời sống của đa phần người dân còn nghèo. Báo cũng có bài viết về những tấm gương dũng cảm đấu tranh chống tiêu cực bảo vệ tài sản nhà nước như chị Nguyễn Thị Minh, bộ đội xăng dầu dũng cảm đấu tranh chống kẻ xấu dù bị đánh trọng thương (đăng ngày 28-3-1981). Chị Minh cũng trở thành điển hình của phong trào đấu tranh chống tiêu cực ngày đó, được các đơn vị bộ đội phát động phong trào thi đua làm theo.

Không chỉ có những bài viết trực diện, Báo Hải Phòng còn có những truyện vui phê bình, phê phán tiêu cực tại Cảng Hải Phòng một cách dí dỏm. Ông Nguyễn Quang Phụng, nguyên Trưởng phòng thương vụ Cảng Hải Phòng kể lại: “Cuộc đấu tranh chống tiêu cực tại Cảng Hải Phòng lúc đó rất cam go, quyết liệt. Có lúc, nhà nước đã đưa lực lượng quân đội vào tiếp quản Cảng Hải Phòng và thay thế toàn bộ đội ngũ lãnh đạo Cảng. Song, tình trạng cũng không được cải thiện là bao. Đỉnh điểm là vụ cháy kho vải tại Cảng Hải Phòng. Các đối tượng xấu sau khi trộm cắp còn đốt kho vải để phi tang. Đó là kho vải rất lớn, tiếp nhận, bảo quản mặt hàng vải vóc viện trợ của các nước Đông Âu và Liên Xô cũ lúc đó là các nước XHCN giúp Việt Nam. Vụ cháy kho vải và vụ việc Anh hùng Đinh Trọng Lịch hy sinh cho thấy mức độ táo tợn, coi thường pháp luật của những kẻ xấu. Vì vậy, ngay cả đối với những người cầm bút, viết báo, kể cả viết chuyện vui cũng bị đe dọa.”

Ông Phụng là cộng tác viên của Báo Hải Phòng. Bên cạnh việc cộng tác, viết thông tin về hoạt động của Cảng, ông còn viết một số truyện vui, phê bình, tuy không phê phán trực diện nhưng bằng cách viết dí dỏm, danh nghĩa sáng tác, thay tên, đổi họ nhân vật. Có bài viết khiến một số người “có tật giật mình” rất khó chịu với bác. Nhà báo Vũ Long, nguyên Tổng Biên tập Báo Hải Phòng thời kỳ đó cho biết, cuộc đấu tranh chống tiêu cực không dễ dàng. Lãnh đạo Thành ủy không gây sức ép với Báo nhưng một số đồng chí lãnh đạo đầu ngành, thường xuyên họp hành, gặp mặt nhau nên thường có lời “xin” để Báo không đăng tải những vụ việc tiêu cực. Tuy nhiên, Báo Hải Phòng cũng có những “chiêu” để đấu tranh chống tiêu cực. Báo nêu nhiều gương người tốt, việc tốt trong cuộc đấu tranh chống tiêu cực. Những bài báo liên quan đến Hải Phòng được đăng tải trên các báo Trung ương như Báo Nhân dân, Thông tấn xã Việt Nam, kể cả bài chống tiêu cực được Báo Hải Phòng đăng tải lại. Thời kỳ đó chưa có nhiều báo in như bây giờ và cũng không có báo mạng. Tại Hải Phòng chỉ có Báo Hải Phòng và một số báo Trung ương phát hành như Báo Nhân dân, Quân đội nhân dân...Nhiều phóng viên Báo Hải Phòng khi viết những bài chống tiêu cực hoặc biểu dương người tốt, việc tốt trong cuộc đấu tranh chống tiêu cực cũng phải ký tắt tên hoặc lấy bút danh khác. Nhiều bài đấu tranh chống tiêu cực trên Báo Hải Phòng được lãnh đạo thành phố biểu dương và lấy đó làm bài học để căn dặn các đồng chí lãnh đạo các ngành, cấp không vi phạm.

Song, đêm dài rồi cũng qua đi. Trung ương cũng nhìn nhận được những bất cập trong cơ chế quản lý tại Cảng Hải Phòng và có sự thay đổi về cơ chế quản lý, chính sách, dần dần đưa hoạt động của Cảng vào nền nếp. Cảng Hải Phòng ngày càng phát triển, từ năng suất bốc xếp chỉ 2-3 triệu tấn/năm giai đoạn những năm 80, đến năm 2016, sản lượng hàng hóa thông qua các cảng Hải Phòng đạt tới hơn 80 triệu tấn. Cảng ngày càng “rộng dài, rực sáng...” sánh vai cùng các bến cảng lớn của quốc tế. Trong các lĩnh vực phân phối lưu thông, xăng dầu...do xóa bỏ cơ chế quan liêu, bao cấp, nền kinh tế phát triển, đời sống người dân nâng cao, hàng hóa dồi dào, dễ mua, dễ bán...Trong các giai đoạn phát triển của thành phố, Báo Hải Phòng luôn đồng hành, tích cực cổ vũ, động viên phong trào và phê phán, đấu tranh với những cái xấu và hướng tới cái tốt đẹp hơn. Nhớ lại một thời đã qua để trân trọng những gì ta đang có, để xây dựng thành phố ngày càng giàu, đẹp hơn.