Truyện Kiều lên sân khấu thử nghiệm

“Truyện Kiều” của đại thi hào Nguyễn Du từ lâu trở thành nguồn cảm hứng cho các bộ môn nghệ thuật khai thác ở lĩnh vực thơ – ca – nhạc – họa, điện ảnh, sân khấu... Trong nỗ lực không biết mệt mỏi, tháng 3-2017, Nhà hát Kịch Việt Nam sẽ biểu diễn vở kịch nói thể nghiệm “Kiều” với nhiều sự mới lạ nhưng cũng vẫn giữ vững tinh thần nguyên tác “Truyện Kiều” của đại thi hào Nguyễn Du.

Cảnh trong vở kịch nói thử nghiệm “Kiều” do Nhà hát Kịch Việt Nam dàn dựng và biểu diễn.

Thực tế cho thấy, “Truyện Kiều” của đại thi hào Nguyễn Du từng xuất hiện nhiều lần trong nghệ thuật sân khấu tuồng, chèo, cải lương và cả kịch hình thể “Nguyễn Duy với Kiều” tạo nên những hiệu ứng tích cực với công chúng thời gian qua. Trong đó, vở kịch hình thể “Nguyễn Du với Kiều” do Nhà hát Tuổi trẻ dàn dựng từng đến với công chúng là một tác phẩm sân khấu đáng xem. Khác với Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du, NSND Lan Hương mạnh dạn cho vào vở kịch những chi tiết mới như: đưa hình ảnh nữ thi sĩ Hồ Xuân Hương làm bạn thơ và sống cùng thời Nguyễn Du hay cái kết của vở kịch, Kiều không đoàn tụ với gia đình mà hóa thành Phật bà nghìn mắt, nghìn tay. Nghệ sĩ Như Quỳnh vào vai Kiều mang đến cho người xem cảm xúc hồi hộp, lo lắng, có lúc “nổi da gà” ở những đoạn chạm đến đỉnh điểm của cảm xúc. Nghệ sĩ Như Lai cùng một lúc đảm nhiệm 5 vai: Nguyễn Du, Kim Trọng, Thúc Sinh, Từ Hải, Sở Khanh hay chi tiết cây đàn tì bà xẻ làm đôi vận vào số phận của nàng Kiều và Đạm Tiên để mỗi người giữ một nửa…là những yếu tốt đắt giá tạo nên giá trị của vở kịch hình thể này. Đặc biệt hơn nữa âm nhạc được sử dụng là sự pha trộn giữa ca trù, hát xẩm, hát chầu văn, tuồng, chèo … đan xen trong những lời thơ của Nguyễn Du được thể hiện dưới dạng những làn điệu cổ.

Vở “Kiều” do Nhà hát Kịch Việt Nam đem đến công chúng trong tháng 3 này, cũng đánh dấu những bứt phá mới dựa theo nguyên tác của đại thi hào Nguyễn Du. Vở “Kiều” lần này do nhà văn Nguyễn Hiếu chuyển thể từ Truyện Kiều của Nguyễn Du, NSND Anh Tú biên kịch và đạo diễn. Điểm mới của vở diễn là phong cách sân khấu được dàn dựng với nhiều thể nghiệm nhằm hấp dẫn người xem trẻ. Theo NSND Anh Tú, trang phục của các diễn viên được thiết kế riêng, phù hợp với từng tính cách nhân vật.

Chẳng hạn, với Mã Giám Sinh, để lột tả nhân vật tham lam, trang phục của nhân vật có hình ảnh đồng tiền. Với Sở Khanh là hình ảnh con bướm…Ngoài ra, sân khấu không làm theo phong cách truyền thống với bục, bệ, phông hậu. Sân khấu của vở kịch “Kiều” phiên bản 2017 được thiết kế với nền chủ đạo là hoa sen. Hoa sen như một con người có diện mạo, có tâm hồn làm nền cho vở diễn. Vở diễn cũng kết hợp sinh động và hấp dẫn những hình thức hát, múa và động tác hình thể trong các cảnh diễn. Xuyên suốt là hình ảnh hoa sen làm nền trên sân khấu từ khi hé nở, sung mãn đến tàn khô, héo úa như hàm ý chứa đựng, bổ khuyết cho thân phận của một nàng Kiều tài sắc bị đày ải. Hình ảnh vươn lên của hoa sen thanh khiết giữa bùn đen mang nhiều ý nghĩa bởi vượt lên tất cả chính là sự dâng hiến những cái đẹp, cái tinh túy nhất cho tình yêu, cho cuộc đời. Đây cũng là một thủ pháp mà theo NSND Anh Tú, sẽ làm cho sân khấu bớt cũ, bớt xa cách, đặc biệt là không làm cho giới trẻ nhàm chán.

Ngoài ra, NSND Anh Tú cũng đưa nhiều nghệ thuật múa, hát vào vở kịch. Đặc biệt, phụ trách âm nhạc cho vở diễn, nhạc sĩ Giáng Son khai thác phần hát ở dạng ca khúc pop ballad nên rất dễ dàng được giới trẻ tiếp nhận. Vở diễn cũng thể hiện phần nào tính dự báo của nguyên tác Truyện Kiều về những vấn đề xã hội khi đồng tiền và quyền lực không chân chính lên ngôi, sẽ làm đảo lộn nhiều giá trị, trong đó có những giá trị đạo đức tốt đẹp. Ngoài ra, vở “Kiều” cũng được biên tập và dàn dựng rút ngắn về dung lượng so với nguyên tác, nhưng vở diễn vẫn giữ nguyên những giá trị của tác phẩm, phản ánh giá trị hiện thực của xã hội loạn lạc, đầy rẫy bất công và thân phận của người phụ nữ thời phong kiến, đồng thời ngợi ca vẻ đẹp của tình yêu, lòng hiếu thảo, thủy chung, sự bao dung, vị tha và vẻ đẹp tài, sắc, chí khí anh hùng…

Theo NSƯT Xuân Bắc, Phó giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam, trước Tết, nhà hát biểu diễn tác phẩm “Kiều”, được các thầy, cô giáo và học trò Trường THPT Lương Thế Vinh (Hà Nội) nhận xét với những ý kiến tích cực. Việc tiếp cận “Kiều”, một tác phẩm đồ sộ, một kiệt tác của văn học nước nhà thông qua cách tiếp cận mới, qua sân khấu sẽ giúp giới trẻ hiểu hơn, yêu “Kiều” hơn. Bên cạnh đó, NSƯT Xuân Bắc cũng cho rằng, dàn diễn viên trẻ tài năng của Nhà hát Kịch Việt Nam như Diễm Hương vai Thúy Kiều, Khuất Quỳnh Hoa vai Thúy Vân, Tô Dũng vai Kim Trọng…., được vị đạo diễn đang vào độ “chín” giúp sức, có cách tiếp cận vai diễn mới, cống hiến cho người xem nhiều sáng tạo.

Khôi Nguyên