Nghịch lý "cung" thừa, "cầu" vẫn thiếu

Trưởng Phòng Lao động- Thương binh và Xã hội huyện Thủy Nguyên Nguyễn Văn Xiệu cho biết, từ đầu năm đến nay, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn huyện Thủy Nguyên nhất là trong KCN VSIP “chạy đôn, chạy đáo”, khắp các xã tuyển dụng lao động để mở rộng dây chuyền sản xuất. Các doanh nghiệp chủ yếu tuyển dụng lao động phổ thông là nữ, độ tuổi từ 18 đến 35.

Công ty Regina Miracle (Khu công nghiệp Vsip) trong dây chuyền sản xuất.

Trong số các doanh nghiệp đang “đau đầu” với bài toán tuyển dụng lao động, phải kể đến Công ty TNHH Regina Miracle tại khu công nghiệp VSIP Hải Phòng. Theo bà Nguyễn Thị Lành - Trưởng Phòng Hành chính Nhân sự, để đáp ứng nhu cầu mở rộng sản xuất, công ty cần tuyển khoảng 22 nghìn người làm việc ở các vị trí như: công nhân may kiểm hàng, khuôn mẫu, giao nhận, đóng gói, nhân viên…Trước mắt, công ty cần khoảng 15 nghìn công nhân nữ độ tuổi từ 18- 35. Công ty thực hiện giải pháp thu hút lao động như trả lương cho học nghề; lương cơ bản từ 5 đến 10 triệu đồng/người, hỗ trợ tiền xăng xe, con nhỏ, chuyên cần và đào tạo miễn phí…Tuy nhiên, đến nay số lao động tuyển dụng chưa đáp ứng nhu cầu.

Tình trạng “treo biển” nhưng khó tuyển đủ lao động hiện là tình cảnh chung của không ít doanh nghiệp. Tại các Khu công nghiệp Đình Vũ, Tràng Duệ...có doanh nghiệp cần tuyển hàng nghìn lao động, nhất là lĩnh vực sản xuất linh kiện điện tử, may mặc, giày da như Công ty LG Display (khu công nghiệp Tràng Duệ); Công ty Yazaky, GE, Takahata Precision Việt Nam (khu công nghiệp Nomura).

Lãng phí nguồn lao động “vàng”

Mặc dù các doanh nghiệp gặp khó trong tuyển dụng lao động, nhưng duy trì nguyên tắc chung: không tuyển dụng lao động lớn tuổi (quá 35 tuổi). Theo lý giải của nhiều doanh nghiệp, từ 35 tuổi trở lên sức khỏe giảm sút, không thể tăng ca thường xuyên, không đáp ứng yêu cầu làm việc theo dây chuyền...

Chị Nguyễn Thị Hiền ở xã An Hưng (huyện An Dương) năm nay 40 tuổi cho biết: Gia đình chị thuộc diện giải phóng mặt bằng phục vụ dự án. 3 năm trước, chị được tuyển dụng vào làm nhân viên kho tại công ty trong khu công nghiệp Nomura. Năm ngoái, chị bị công ty cho nghỉ việc với lý do hết hợp đồng lao động. “Công ty có giải thích là tôi không đáp ứng yêu cầu công việc !?

Nước ta đang trong giai đoạn dân số “vàng”. Số lao động 25 - 45 tuổi nằm trong độ tuổi vàng, là nguồn lao động chất lượng, độ tuổi chín nhất tạo ra của cải vật chất. Còn từ 35 trở lên người lao động tích lũy kinh nghiệm đi vào hoạt động trí tuệ. Ở độ tuổi này, người lao động phải chi tiêu nhiều nhất cho bản thân và gia đình, là độ tuổi thể hiện trách nhiệm với gia đình và xã hội nhiều nhất, nhiều người lại phải đối mặt với nỗi lo thất nghiệp.

Giải bài toán thừa, thiếu lao động

Nhiều doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam nói chung và Hải Phòng nói riêng tận dụng hiệu quả cao nguồn lao động dồi dào, cần cù, chịu khó ở nước ta. Tuy nhiên, nhiều ngành như may mặc, giày da, điện tử... không đòi hỏi cao về kỹ thuật và chất lượng nên họ dễ dàng sa thải những lao động cao tuổi, không đủ sức khỏe làm việc. Quá trình tuyển dụng, sa thải này diễn ra liên tục và cũng là cách để doanh nghiệp giảm chi phí về tăng lương, bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp.

Theo Phó chủ tịch UBND huyện Thủy Nguyên Nguyễn Ngọc Hương, lao động nông thôn đang là nguồn cung cấp nhân lực dồi dào cho các khu công nghiệp, nhưng cũng chính họ đối diện với nguy cơ bị sa thải. Họ trở thành thất nghiệp và phải trở lại quê nhà khi tuổi còn trẻ. Những lao động trên 30 tuổi rất khó có thể tìm việc làm mới khi rời khỏi các doanh nghiệp. Buộc phải trở lại quê nhà, chờ đón họ là công việc đồng áng giản đơn với thu nhập thấp. Người lao động muốn gắn bó lâu dài với nơi mình làm việc nhưng không ít doanh nghiệp lại chỉ quan tâm đến việc làm thế nào để có thể tiết kiệm chi phí tối đa mà vẫn có đủ nguồn lực để sản xuất. Vì vậy, để người lao động gắn bó ổn định lâu dài, doanh nghiệp cần quan tâm bảo đảm chế độ chính sách theo quy định, bố trí chỗ ở cho lao động nhập cư và nhất là có các cơ chế đãi ngộ đột phá cho người lao động...

Về lâu dài, theo ông Nguyễn Hữu Cường, Trưởng Phòng Việc làm (Sở Lao động- Thương binh và Xã hội thành phố), các cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực lao động cần tham gia ngay từ công tác xây dựng, thẩm định các dự án đầu tư nước ngoài, làm cơ sở cho việc hoạch định chính sách điều tiết thị trường lao động. Có vậy, quản lý nhà nước mới nắm rõ nhu cầu về cơ cấu, phân kỳ tuyển dụng của các doanh nghiệp; ngược lại phía doanh nghiệp có thể tìm hiểu, tham vấn thông tin nguồn lao động hiện tại và cả dự báo để có chiến lược mở rộng sản xuất kinh doanh phù hợp. Mặt khác, Nhà nước cần rà soát lại cơ chế chính sách để ràng buộc các doanh nghiệp trong việc tuyển dụng lao động, tránh tính trạng “vắt chanh, bỏ vỏ”, chỉ tuyển dụng lao động trẻ khỏe dưới 35 tuổi.

Duy Lân