Cho ý kiến về dự án Luật Quản lý nợ công, Luật Quản lý ngoại thương

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng, qua hơn 6 năm triển khai thực hiện, Luật Quản lý nợ công tạo hành lang pháp lý phù hợp mức độ phát triển kinh tế - xã hội thời gian qua, góp phần quan trọng trong việc huy động vốn bù đắp bội chi ngân sách Nhà nước; tạo nguồn lực đầu tư cho các lĩnh vực then chốt của nền kinh tế thông qua cho vay lại vốn vay nước ngoài của Chính phủ và bảo lãnh của Chính phủ đối với các doanh nghiệp thực hiện các dự án đầu tư quan trọng trong các lĩnh vực ưu tiên đầu tư của Nhà nước.

Tuy nhiên, cùng với những đổi mới trong Hiến pháp 2013, thay đổi trong hệ thống pháp luật và quá trình vận hành, phát triển của nền kinh tế, hội nhập quốc tế, nhiều quy định của luật không còn phù hợp thực tiễn, chưa bảo đảm thống nhất với một số quy định trong hệ thống pháp luật hiện hành, nhiều vấn đề phát sinh trong thực tiễn chưa được điều chỉnh.

Tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật để khắc phục các hạn chế trên, Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội cho rằng cần tiếp tục rà soát, hoàn chỉnh phạm vi điều chỉnh; nguyên tắc quản lý nợ công; xử lý vi phạm pháp luật về quản lý, sử dụng nợ công; chỉ tiêu an toàn nợ công, chiến lược, chương trình và kế hoạch vay, trả nợ công; nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý, sử dụng nợ công.

Nhiều ý kiến bày tỏ băn khoăn về tính thống nhất của dự án luật này với các luật liên quan, phạm vi nợ công. Theo Bộ Tài chính, quy định nợ công gồm nợ Chính phủ; nợ được Chính phủ bảo lãnh; nợ của chính quyền địa phương là hợp lý, phù hợp thông lệ quốc tế và đặc thù của nền kinh tế nước ta.

Phó chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển băn khoăn về khoản nợ của Ngân hàng Nhà nước: “Nợ của Ngân hàng Nhà nước không nằm trong nợ công nhưng Ngân hàng Nhà nước lại nằm trong hệ thống tài chính công, Ngân hàng Nhà nước nợ có nằm trong nợ công không?”.

Ba bộ quản lý nợ công

Để không bị xáo trộn chức năng, nhiệm vụ của các bộ, ngành, Chính phủ đề nghị tiếp tục giữ nguyên chức năng, nhiệm vụ 3 cơ quan (Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Tài chính) trong vận động, điều phối, đàm phán, ký kết hiệp định khung, thỏa thuận vay cụ thể, phân bổ, sử dụng vốn vay, trả nợ và quản lý nhà nước đối với nguồn vốn vay ODA, vay ưu đãi. Quan điểm này nhận được nhiều ý kiến trao đổi khác nhau.

Nêu tình trạng nhiều vấn đề hỏi nhưng Bộ Tài chính không nắm được, Bộ này chỉ là người “cộng sổ”, Phó chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển cho rằng cần phải thay đổi lại: “Không thể vay búa xua, anh nào cũng có quyền, đưa lên rồi cuối cùng cộng vào câu chuyện ODA tăng lên bao nhiêu phần trăm… Phải có quan điểm thống nhất quản lý, một nhà có rất nhiều cửa vay, trong khi trả nợ chỉ có một, cái đó không ổn”.

Theo Phó chủ tịch Quốc hội, đến lúc phải bàn các quy định liên quan bảo lãnh, vay về cho vay lại, phải hạn chế, đi vào cơ chế thị trường. Thực tiễn thời gian qua, câu chuyện bảo lãnh, vay về cho vay lại bộc lộ những khiếm khuyết, không đúng tinh thần quản lý theo cơ chế thị trường. Nhiều tập đoàn, tổng công ty được Chính phủ bảo lãnh nhưng không trả được nợ.

Đưa ra ý kiến, Thường trực Ủy ban Tài chính – Ngân sách đề nghị sửa đổi theo hướng giao Bộ Tài chính là cơ quan đầu mối thực hiện chức năng quản lý nợ công, đại diện đàm phán, ký kết các hiệp ước vay nợ và quản lý tập trung các nguồn lực nợ công. Lý giải của Ủy ban này là việc quản lý tập trung thống nhất nhằm thể chế hóa yêu cầu đặt ra trong Nghị quyết 07/NQ-TƯ, theo đó phải sớm khắc phục tình trạng “quản lý đầu tư công, nợ công còn chồng chéo, chưa gắn trách nhiệm cân đối ngân sách, vay và trả nợ với phân bổ, sử dụng vốn”. Thực tiễn cho thấy, việc thực hiện theo quy định luật hiện hành dẫn đến công tác quản lý nợ công trong đó có huy động, quản lý vốn vay còn phân tán, thiếu tập trung, việc phối hợp chưa chặt chẽ nên công tác theo dõi, tổng hợp báo cáo, xác định trách nhiệm... còn khó khăn, bất cập.

Tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng giải trình vấn đề nợ công tăng nhanh là do điều hành. Sự phối hợp các cấp, các ngành không ăn ý. Năm nào bội chi cũng do dự toán ODA thấp, giải ngân cao, vay cứ vay, chia cứ chia, trả không có. Quan điểm này nhận được sự đồng tình của Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Đào Quang Thu. Bàn về nợ công phải nhìn vào tổng thể nền kinh tế, vào khả năng bứt phá, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng nhấn mạnh.

Chiều 20-3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Quản lý ngoại thương.

Một số ý kiến đề nghị thẩm quyền tạm ngừng xuất khẩu, tạm ngừng nhập khẩu hàng hóa nông sản, sản phẩm chuyên ngành nên giữ nguyên như quy định của pháp luật hiện hành, giao Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn như Luật Thú y, Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật. Tiếp thu ý kiến này, trên cơ sở Điều 61 Luật Thú y quy định giao Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quyết định tạm ngừng xuất khẩu, tạm ngừng nhập khẩu trong một số trường hợp; Điều 35 Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật giao Chính phủ quy định tạm ngừng xuất khẩu, nhập khẩu, chỉnh lý khoản 1 Điều 14 của dự thảo luật về thẩm quyền áp dụng, quy định “trừ trường hợp pháp luật về thú y, bảo vệ và kiểm dịch thực vật có quy định khác” nhằm bảo đảm sự thống nhất với Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật, Luật Thú y.

Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu tán thành việc tiếp thu, bổ sung quy định tại khoản 1 Điều 14 của dự thảo luật, theo hướng lấy ý kiến hoặc có ý kiến đề xuất của các bộ, cơ quan ngang bộ có liên quan, trên cơ sở đó Bộ trưởng Bộ Công Thương quyết định tạm ngừng xuất khẩu, tạm ngừng nhập khẩu hàng hóa và chịu trách nhiệm về quyết định của mình. Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, quy định này thể hiện sự phối hợp giữa các bộ quản lý ngành, nhưng quyết định và chịu trách nhiệm là Bộ trưởng Bộ Công Thương.

Về quản lý hoạt động ngoại thương đối với các nước có chung đường biên giới, có ý kiến băn khoăn, dự thảo luật có quản lý việc trao đổi hàng hóa trên biển (xăng dầu, hải sản, than…)? Giải trình làm rõ vấn đề này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Quốc hội Vũ Hồng Thanh nêu: Hoạt động trao đổi hàng hóa trên biển của cư dân khu vực biên giới (Kiên Giang, Quảng Ninh...) được thực hiện theo quy định hiện hành từ nhiều năm nay. Trên cơ sở thực tiễn đó, quy định của dự thảo luật về thương mại biên giới, hoạt động trao đổi hàng hóa trên biển chỉ được áp dụng đối với cư dân khu vực hai bên biên giới, không áp dụng đối với thương nhân. Thương nhân hoạt động thương mại biên giới thực hiện theo quy định về xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa. Trường hợp hoạt động trao đổi trên biển trực tiếp giữa các thương nhân mà không thông qua thực hiện các thủ tục theo quy định của pháp luật là hoạt động buôn lậu và sẽ được xử lý theo quy định về chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Về phát triển ngoại thương thông qua xúc tiến thương mại (Điều 108), có ý kiến đề nghị không quy định tổ chức xúc tiến thương mại tại nước ngoài trong dự thảo luật; có ý kiến đề nghị cần thiết quy định về tổ chức xúc tiến thương mại tại nước ngoài trong dự thảo luật, thúc đẩy hoạt động ngoại thương của thương nhân, phù hợp tinh thần Chính phủ kiến tạo, giúp tiết kiệm chi phí marketing, thời gian của doanh nghiệp.

Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội Nguyễn Thúy Anh đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục rà soát, bảo đảm tính tương thích của dự thảo luật với các luật khác. Phát biểu kết luận nội dung thảo luận, Phó chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển đề nghị, Ban soạn thảo tiếp tục rà soát bảo đảm tính đồng bộ hệ thống pháp luật, cụ thể như tại Điều 73, 86, 88, 112, 113, 114. Ban soạn thảo phối hợp cơ quan chức năng tiếp tục tiếp thu, rà soát, hoàn thiện dự thảo luật trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp tới.

TTXVN