Khắc phục tình trạng thiếu lao động nghề biển

Tranh thủ sửa lại dây cáp của tàu, ngư dân Đinh Viết Cường, xã Lập Lễ (huyện Thủy Nguyên) chủ tàu HP-90495 TS vừa thấp thỏm chờ lao động trở lại tàu. Tàu của anh Cường mỗi chuyến ra khơi cần 9 lao động để đáp ứng được công việc trên biển. Tuy nhiên, chuyến biển vừa rồi tàu của anh chỉ có 7 người. Mặc dù, anh trả lương 500 nghìn/người/ ngày nhưng vẫn khó tuyển lao động. “Thiếu lao động khiến công việc đi biển gặp nhiều khó khăn, đánh bắt kém hiệu quả. Người lao động không muốn đi làm cho tàu vì lo ngại rủi ro - anh Cường boăn khoăn.

Dù được trả lương cao nhưng nhiều chủ tàu không tuyển đủ lao động. Ảnh: Trung Kiên

Anh Lưu Đình Dũng, Chủ nhiệm Câu lạc bộ tàu vươn khơi phường Ngọc Hải (quận Đồ Sơn) lo lắng: hầu hết các phương tiện vươn khơi trên địa bàn hiện nay đều có chung tình trạng thiếu lao động. Chúng tôi phải huy động anh em, bạn bè cùng ra khơi nhưng cũng không hiệu quả vì phần đông những người này thiếu kinh nghiệm đi biển. Lương của lao động đi biển hiện nay được trả từ 8 đến 10 triệu đồng/tháng, nhưng nhiều người vẫn không muốn đi biển, kể cả lao động trẻ địa phương.

Ông Vũ Văn Cự, Trưởng liên tập đoàn đánh cá Nam Triệu, xã Lập Lễ (huyện Thủy Nguyên) phân tích: lao động làm việc trên tàu cá là một nghề vất vả, xa gia đình, thường xuyên đối mặt với tình hình thời tiết bất lợi, tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trong những năm gần đây, Nhà nước có chính sách khuyến khích đóng tàu mới, nâng cấp tàu cá đánh bắt xa bờ. Những tàu công suất lớn đánh bắt xa bờ có nhiều lợi thế là chịu được sóng to gió lớn, chở được nhiều hàng hóa và sản phẩm, mỗi chuyến đi biển cũng dài ngày hơn. Nhưng nguồn nhân lực đi biển ngày càng giảm. Cùng với đó, các khu công nghiệp mở ra ngày càng nhiều, thu hút nhiều lao động phổ thông, thu nhập lại ổn định hơn nghề đi biển. Vì thế, lao động trong lĩnh vực khai thác hải sản chuyển sang làm việc trong các khu công nghiệp hoặc tìm công việc khác trên đất liền ngày càng nhiều.

Thượng úy Phạm Văn Hải, Trạm trưởng Trạm Biên phòng Bến Xăm (Đồn Biên phòng Đồ Sơn) cho biết: thời gian gần đây, nhiều chủ phương tiện phản ánh nhiều về tình trạng thiếu lao động đi biển. Có tàu trước đây cần 20 lao động nhưng nay chỉ có 13 đến 15 người. Có phương tiện không tuyển đủ người đành phải nằm bờ.

Quan tâm đào tạo nghề

Xã Lập Lễ là địa phương có truyền thống làm nghề đi biển, qua tìm hiểu số lao động là người địa phương theo nghề biển hiện chỉ đáp ứng gần 40% nhu cầu của các phương tiện. Số còn lại hầu hết là lao động từ các địa phương như: Thái Bình, Nghệ An, Thanh Hóa…Do không chủ động được nhân lực nên không ít chủ tàu tuyển lao động thiếu kinh nghiệm, chưa qua đào tạo ra khơi. Đây là việc làm tiềm ẩn nhiều nguy cơ dẫn tới tai nạn lao động, ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác. Điển hình, vào ngày 16-3, ngư dân Nguyễn Sỹ Hùng sinh năm 1989, xã Quảng Cư, huyện Sầm Sơn (tỉnh Thanh Hoá) trong chuyến biển đầu tiên khi đang đánh bắt tại khu vực biển cách đảo Long Châu 20 hải lý bị tai nạn lao động, đứt lìa 2 chân phải đưa đi cấp cứu tại bệnh viện 108.

Ông Đỗ Văn Thọ, Trưởng khối nghề cá phường Ngọc Hải cho biết: lao động trên các tàu cá thường là người quen, làm theo kinh nghiệm, ít được đào tạo. Trong khi đó, nhiều phương tiện được nâng cấp, cải hoán, đầu tư hiện đại không chỉ cần lao động có sức khỏe, kinh nghiệm mà cần được đào tạo kiến thức về nghề biển có thể làm chủ thiết bị. Để đáp ứng yêu cầu này, khối rà soát nhu cầu học nghề của ngư dân địa phương, phối hợp với đơn vị dạy nghề mở các lớp dạy nghề chuyên sâu về: sửa chữa máy, lái tàu sơ cấp, cách sử dụng các loại lưới, cách chịu sóng…Đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương tích cực thực hiện chính sách hỗ trợ ngư dân bám biển.

Để thu hút lao động nghề biển, giúp họ yên tâm với nghề, theo ông Vũ Văn Cự, Trưởng liên tập đoàn đánh cá Nam Triệu, Tập đoàn phối hợp với Bộ đội Biên phòng tổ chức lại sản xuất theo tổ, đội trên biển, gắn kết ngư dân nhằm nâng cao hiệu quả đánh bắt, tiêu thụ sản phẩm và nhất là hỗ trợ nhau cũng vươn khơi bám biển. Tập đoàn hướng dẫn các chủ tàu thực hiện việc ký hợp đồng lao động đối với người lao động làm việc trên tàu cá để họ yên tâm, gắn bó với nghề. Người lao động mong Nhà nước, thành phố xây dựng chính sách, quy định nhằm bảo đảm quyền lợi đối với ngư dân về hợp đồng lao động, bảo hiểm xã hội; mở lớp đào tạo nghề khai thác thủy sản theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp... qua đó phát triển nghề biển một cách bền vững.

Long Giang