Thành phố giảm tải cơ quan quản lý, người dân được thuận lợi

Chị Bùi Thị Mai, ở huyện Thủy Nguyên có chồng là người Đài Loan chia sẻ: thời gian trước, tôi và một số chị em khi thực hiện việc đăng ký hộ tịch có yếu tố nước ngoài phải đi vài chục km đến Sở Tư pháp để làm các thủ tục mất nhiều thời gian, công sức. Nay, Luật Hộ tịch quy định việc ĐKKH, khai sinh, khai tử, nhận cha mẹ cho con, ghi chú kết hôn, ghi chú ly hôn… có yếu tố nước ngoài do UBND cấp huyện thực hiện, chị em chúng tôi rất mừng.

Phó Chủ tịch UBND quận Dương Kinh Đỗ Thị Thanh Thủy trao giấy đăng ký kết hôn cho cặp đôi vợ là người Việt Nam, chồng là người Hàn Quốc.

Anh Vũ Đình Quang, Trưởng phòng tư pháp quận Đồ Sơn cho biết: nhằm bảo đảm cho hoạt động đăng ký, quản lý hộ tịch theo thẩm quyền mới được diễn ra nhịp nhàng, thông suốt, trước thời điểm Luật Hộ tịch có hiệu lực thi hành, Bộ Tư pháp, Sở Tư pháp Hải Phòng tổ chức nhiều đợt tập huấn quy định của Luật Hộ tịch, tập huấn sử dụng phần mềm dữ liệu, biên soạn, cấp phát tài liệu… cho cán bộ làm công tác hộ tịch thuộc phòng tư pháp của các quận, huyện trên địa bàn thành phố. Phòng Tư pháp tham mưu UBND quận bố trí nhân sự, cơ sở vật chất, phòng trao giấy kết hôn… đáp ứng yêu cầu. Nhờ đó, việc đăng ký hộ tịch nói chung và ĐKKH có yếu tố nước ngoài nói riêng diễn ra thuận lợi. Trưởng Phòng Tư pháp huyện Kiến Thụy Phạm Thị Gái cũng cho biết: năm đầu tiên thực hiện việc ĐKKH có yếu tố nước ngoài, nên không tránh khỏi lúng túng. Quá trình triển khai thực hiện, Phòng Tư pháp huyện được sự hỗ trợ về chuyên môn của Phòng Hành chính Tư pháp (Sở Tư pháp), nên công việc diễn ra khá suôn sẻ.

Nhằm hỗ trợ pháp lý cho người dân khi có nhu cầu ĐKKH có yếu tố nước ngoài, tại UBND các quận, huyện trên địa bàn thành phố đều niêm yết công khai thủ tục ĐKKH có yếu tố nước ngoài. Trên Cổng thông tin điện tử thành phố, Sở Tư pháp và UBND các quận, huyện đăng công khai các quy định pháp luật về việc kết hôn cũng như các việc về hộ tịch khác có yếu tố nước ngoài kèm các biểu mẫu, mức lệ phí, thời hạn giải quyết. Tuy nhiên do quy trình mới, quá trình triển khai có một số khó khăn.

Khó khăn đầu tiên là áp lực của nhiệm vụ công tác mâu thuẫn với biên chế. Nhiệm vụ được giao thêm nhưng biên chế không tăng thêm. Chị Nguyễn Thị Ngà, cán bộ Phòng Tư pháp huyện Tiên Lãng cho biết: phòng hiện có 4 biên chế, một đồng chí được huyện biệt phái về công tác ở cấp xã, trong khi phải đảm nhận 16 lĩnh vực. Đối với một số huyện khác có lượng người ĐKKH có yếu tố nước ngoài cao huyện Thủy Nguyên, Kiến Thụy… áp lực công việc lớn hơn.

Theo quy định, khi kết hôn với người nước ngoài, người dân đến UBND cấp xã yêu cầu cấp giấy xác nhận tình trạng hôn nhân mà không cần qua phỏng vấn ở Sở Tư pháp như trước. Những quy định này giúp giảm thiểu thời gian đi lại và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân nhưng chưa thống nhất trong quá trình thực hiện của cơ quan nhà nước nên có nơi còn đùn đẩy trách nhiệm. Nhất là đối với người có thời gian sinh sống, học tập ở nước ngoài hoặc sinh sống ở nhiều địa phương. Pháp luật quy định họ phải tự chứng minh tình trạng hôn nhân hoặc UBND cấp xã có văn bản đề nghị nơi thường trú trước đây xác minh... Bộ Tư pháp ban hành Thông tư 15/2015/ TT-BTP bảo đảm linh hoạt xử lý, nếu hết thời hạn mà UBND cấp xã yêu cầu mà cơ quan có thẩm quyền không trả lời thì người yêu cầu lập văn bản cam đoan về tình trạng hôn nhân và phải chịu trách nhiệm về việc cam đoan đó. Quy định “gỡ vướng” này phát sinh vướng mắc. Thực tế hiện nay, có tình trạng, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, đã kết hôn nhưng vẫn đăng ký hộ khẩu tại Việt Nam. Một số trường hợp, mang sổ hộ khẩu đến UBND cấp xã ĐKKH với người khác. UBND cấp xã do không nắm được tình trạng hôn nhân của người này nên tiến hành ĐKKH dẫn đến việc ĐKKH trái thẩm quyền. Khi làm thủ tục bảo lãnh tại lãnh sự, sự việc mới bị phát hiện.

Cơ quan chức năng sớm có hướng dẫn quy định rõ ràng đối với việc ghi vào sổ hộ tịch của công dân Việt Nam đã đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền ở nước ngoài; bổ sung thêm quy định về xác nhận tình trạng hôn nhân, như niêm yết tại UBND cấp xã… Đặc biệt, quy định cụ thể về một số trường hợp có thể từ chối thực hiện việc ĐKKH để bảo đảm quan hệ hôn nhân hạnh phúc, lành mạnh, tiến bộ và bền vững.

Kết quả bước đầu của việc phân cấp đăng ký hộ tịch có yếu tố nước ngoài của Luật Hộ tịch, mở rộng hệ thống cơ quan đăng ký hộ tịch có yếu tố nước ngoài từ 1 đầu mối thành 15 đầu mối. Việc chuyển giao này đã mở ra cơ hội cho UBND quận, huyện, thị xã cũng như các phòng, ban chức năng thực hiện đầy đủ nhiệm vụ quản lý nhà nước trên địa bàn, nắm toàn diện công tác hộ tịch, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ quản lý.