Thực phẩm chức năng kém chất lượng len lỏi vào nhà thuốc: Còn nhiều kẽ hở trong quản lý

Ngày 24-3, Thanh tra Sở Y tế phối hợp với Công an huyện Kiến Thụy phát hiện tại kho hàng của Công ty TNHH dược phẩm Hiếu Phương ở thôn Vũ Vị, xã Minh Tân, (huyện Kiến Thụy) có 34 loại sản phẩm thuốc tân dược và hơn 60 sản phẩm thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc. Theo ông Đỗ Văn Mạnh, sinh năm 1987, Giám đốc công ty, mặt hàng chủ yếu công ty giao lẻ cho các hiệu thuốc trên địa bàn thành phố là thực phấm chức năng. Tuy nhiên, để dễ bán các sản phẩm chức năng không rõ nguồn gốc xuất xứ, công ty nhận giao lẻ thuốc tân dược của một số hãng thuốc lớn với giá rẻ hơn nhằm lấy lòng tin, để dễ giao bán các loại thực phẩm chức năng. Để hợp thức hóa các sản phẩm thực phẩm chức năng bán kèm với thuốc tân dược, Công ty TNHH dược phẩm Hiếu Phương sử dụng hồ sơ chứng từ chứng minh nguồn gốc của các hãng tân dược có uy tín như Công ty Pharma chi nhánh Hoàng Mai (Hà Nội), Công ty cổ phần thương mại dược phẩm quốc tế Á Châu gửi đến các nhà thuốc bán lẻ. Tại thời điểm kiểm tra, đoàn kiểm tra phát hiện tại kho của công ty có nhiều loại thực phẩm chức năng ghi chữ Trung Quốc, giám đốc công ty không xuất trình được giấy tờ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ.

Theo Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm (Sở Y tế) Nguyễn Văn Toản, qua kiểm tra thị trường thực phẩm chức năng trên địa bàn thành phố trong năm 2016 và 2 tháng đầu năm 2017, đoàn liên ngành thành phố phát hiện khá nhiều đơn vị sản xuất, kinh doanh, xuất, nhập khẩu thực phẩm chức năng sử dụng chiêu thức trên để giao hàng cho các cửa hàng thuốc tân dược hoặc bán lẻ qua mạng, qua hội nghị khách hàng. Chẳng hạn như, khi kiểm tra đột xuất một buổi giới thiệu sản phẩm hồng sâm của Công ty SSBio Pharm K-V tại số 4 đường Bạch Đằng (quận Hồng Bàng), Đội An ninh y tế (Phòng An ninh chính trị nội bộ) và thanh tra Sở Y tế phát hiện 58 hộp dung dịch sâm Hàn Quốc đang được nhân viên Công ty SSBio Pharm K-V tiếp thị với khách hàng không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ sản phẩm. Toàn bộ số sản phẩm này do Công ty SSBio Pharm K-V mua từ Công ty SSBio Pharm Vina. Sau khi mua về, Công ty SSBio Pharm K-V chủ động thay đổi tem nhãn phụ, tẩy xoá điều chỉnh thông tin trên nhãn từ 60% hồng sâm thành 100% sâm nguyên chất rồi giao lẻ cho các hiệu thuốc hoặc cho nhân viên bán hàng qua mạng. Trong số 84 cơ sở sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu thực phẩm chức năng, trên địa bàn thành phố, Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm kiểm tra 77 cơ sở, phát hiện 11 cơ sở vi phạm, trong đó có 5 cơ sở vi phạm bị xử phạt và đình chỉ lưu hành sản phẩm; 21 sản phẩm bị đình chỉ lưu hành.

Bịt kẽ hở trong quản lý

Chánh thanh tra Sở Y tế Nguyễn Đình Trình đánh giá: tốc độ phát triển sản xuất và kinh doanh các sản phẩm thực phẩm chức năng rất nhanh trong khi hệ thống các văn bản chưa theo kịp, công tác thanh tra trong sản xuất kinh doanh còn hạn chế. Nhiều loại thực phẩm chức năng được nhập khẩu là hàng lậu hoặc theo đường xách tay nên rất khó kiểm soát về chất lượng. Thêm vào đó, hiện nay, thực phẩm chức năng chưa phải thực hiện quy định bắt buộc về công bố định lượng các chất để dễ dàng kiểm soát. Do thiếu quy định phù hợp về điều kiện nguồn nguyên liệu, điều kiện về sản xuất, điều kiện về kiểm nghiệm, điều kiện về phân phối, cơ quan chức năng không có cơ sở pháp lý để xem xét cấp phép, hậu kiểm các cơ sở sản xuất thực phẩm chức năng và xử lý những đơn vị sai phạm. Vì vậy nhiều doanh nghiệp lợi dụng lỗ hổng tự kê khai lấy giấy chứng nhận về an toàn thực phẩm để lừa cơ quan quản lý, người tiêu dùng bằng cách: khi đi xin giấy chứng nhận công bố chất lượng sản phẩm thì đưa hàng chính hãng, hàng tốt làm mẫu. Thế nhưng, khi bán ra thị trường lại là trà trộn kém phẩm chất.

Chính công tác quản lý sản xuất và phân phối khá lỏng lẻo và có nhiều hạn chế dẫn đến thị trường thực phẩm chức năng phát triển một cách tự phát, tràn lan và thiếu minh bạch. Bên cạnh đó, những quy định chưa hợp lý và thiếu tính nhất quán của các cơ quan quản lý trong việc quy định: thời gian nghiên cứu và đăng ký sản phẩm; tiêu chuẩn chất lượng trong quá trình sản xuất, quy định về giá cả cung cấp ra thị trường hay phương thức cung cấp vào các cơ sở khám chữa bệnh, nhà thuốc… khiến doanh nghiệp kinh doanh thời vụ, thiếu minh bạch, thậm chí là lừa dối khách hàng.

Về giải pháp quản lý thực phẩm chức năng trong thời gian tới, nhiều ý kiến cho rằng cần sớm ban hành các văn bản quản lý phù hợp hơn. Trước mắt, Bộ Y tế sớm ban hành quy chuẩn thực hành sản xuất tốt đối với thực phẩm chức năng. Đây chính là công cụ để sàng lọc, loại bỏ các cơ sở sản xuất không đủ điều kiện, hàng giả, hàng lậu. Cùng với đó, ngành y tế thành phố tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo quy định của pháp luật…

Hoàng Yên