Không bán được lợn, người chăn nuôi điêu đứng

Ở tuổi 82, chưa bao giờ cụ Đồng Thị Báng (ở thôn 4 xã Tú Sơn), chứng kiến giá thịt lợn bán ngoài chợ rẻ đến vậy. Trong khi những năm trước, mỗi cân thịt lợn tương đương với 7-8 kg gạo (90-110 nghìn đồng), thời điểm hiện tại chỉ còn bằng giá hơn 3 kg gạo (40-50 nghìn đồng). Cụ Báng cho biết: “Do giá rẻ, gia đình tôi, các con, cháu và hàng xóm láng giềng mua chất đầy tủ lạnh. Dù thịt lợn tươi ngon, nhưng ăn dăm ba bữa là chán ngán. Vì thế, 2 ngày nay, đến bữa, gia đình tôi cũng như nhiều nhà khác trong thôn, chẳng ai động đũa vào món thịt lợn, chỉ thèm rau dưa hay cá kho, cá rán”.

Mặc dù giá thịt lợn thấp nhưng rất ít người mua. Ảnh: Trung Kiên

Dạo một vòng chung quanh xã Tú Sơn và chợ Nãi Sơn, thấy quầy bán thịt lợn mọc lên “như nấm sau mưa”. Tuy nhiên, dù người bán tươi cười, mời chào hết mức, nhưng rất ít người dừng lại mua. Trong khi đó, các quầy bán tôm, cá… lúc nào cũng nườm nượp. Chị Phạm Thị Hà, ở thôn 5, bùi ngùi: “Trước đây, mỗi ngày gia đình tôi thịt 1 con lợn từ 80 đến 120 kg, dù bán giá cao, nhưng chỉ trong buổi sáng là hết veo. Nay giá bán thấp hơn non nửa, từ sáng sớm đến trưa, trầy trật mà phản thịt lợn còn quá nửa. Nếu tình hình này kéo dài, chỉ dăm bữa nửa tháng, có lẽ tôi phải chuyển sang bán mặt hàng khác”.

Hơn 10 năm trở lại đây, cùng với nuôi trồng thuỷ sản, rau màu, nuôi lợn đem lại cuộc sống khấm khá cho nhiều hộ ở xã Tú Sơn. Nhưng từ cuối năm 2016, khi giá lợn xuất chuồng cứ ngày một thấp, hàng trăm gia đình lâm vào cảnh khó khăn. Có nhà “cắn răng” chấp nhận lỗ bán rẻ toàn bộ số lợn rồi “treo chuồng”. Tuy nhiên, nhiều người vẫn “gan lỳ” chờ giá tăng trở lại. Họ càng chờ, giá lợn lại càng giảm. Thời điểm hiện tại, dù giá lợn xuống còn chưa bằng ½ so với lúc cao điểm, có mời gọi thiết tha đến mấy, thương lái vẫn dửng dưng.

Mô hình, giải pháp tình thế cũng không lại!

Trước tình hình giá lợn hơi liên tục giảm và chưa có dấu hiệu sẽ tăng trở lại, gia đình anh Đỗ Tắc Tiếp, ở thôn 1 Nãi Sơn, quyết định “bán tống bán tháo” đàn lợn 40 con của gia đình có trọng lượng 80-85 kg/con với giá 20 nghìn đồng/kg, chịu lỗ hơn 60 triệu đồng rồi “treo chuồng”. Đây lứa lợn đầu gia đình nuôi. Chỉ sau vài tháng, khoản tiền dành dụm nhiều năm của vợ chồng anh không những “đi tong”, mà còn ôm thêm khoản nợ lên tới hơn 200 triệu đồng bỏ ra xây chuồng trại.

Không giống anh Tiếp, vợ chồng anh Đồng Văn Đích, ở thôn 5, lại chọn cách tự giết mổ rồi đem bán tại chợ. Chị Đỗ Thị Ngát, vợ anh Đích, cho biết, gia đình chị cùng 4 hộ nữa bàn nhau thành lập “tổ hỗ trợ giết mổ và bán thịt lợn”. Tổ hoạt động theo “cơ chế xoay vòng”, tập trung giết mổ rồi cùng nhau bán lợn đến kỳ xuất chuồng của nhà này, khi hết sẽ sang nhà kế tiếp. Bắt đầu hoạt động từ ngày 18-4, hôm đầu, chỉ trong buổi sáng bán hết veo 5 con với giá thịt nạc vai 40 nghìn đồng/kg, thịt mông sấn 45.000 đến 50.000 đồng/kg, ba chỉ 40.000 đồng/kg, sườn 45.000-50.000 đồng/kg. Các hộ trong tổ đã khấp khởi mừng thầm. Nhưng sang ngày 19-4, chỉ được 3 con. Ngày 20-4, bán trầy trật chưa hết 2 con. Nếu tình hình tiêu thụ chậm như thế, không biết khoảng nửa tháng nữa, hơn 100 con lợn trong chuồng nhà chị đến kỳ xuất chuồng sẽ xử lý ra sao, trong khi giá thức ăn chăn nuôi không hạ?

Theo chị Ngát, thương lái chỉ thu mua với số lượng hạn chế loại lợn 70-80 kg/con với giá 20-22 nghìn đồng/kg. Còn loại trên 100 kg/con, dù chấp nhận bán thấp hơn 20 nghìn đồng/kg, họ chê to, không mua. Thời điểm hiện tại, tính tất cả chi phí (giống, thức ăn, nhân công…), bán ra với giá khoảng 35 nghìn đồng/kg mới hoà vốn. Vì thế, mỗi con lợn nếu bán cho thương lái, lỗ từ 1,3 đến 1,5 triệu đồng, còn gia đình chị tự giết mổ và đem bán, “chỉ” lỗ trên dưới 500.000 đồng.

Ngoài mô hình “tổ hỗ trợ giết mổ và bán thịt lợn”, ở Tú Sơn hiện còn hình thành nhiều “tổ đụng lợn”. Khoảng 5-6 gia đình chung nhau (hơn 300 nghìn đồng/suất) mua và thuê người giết mổ (200 nghìn đồng/con) rồi chia nhau thịt bảo quản trong tủ lạnh dùng dần.

11.000 con lợn cần được “giải cứu”

Theo ông Đồng Duy Cường, Phó chủ tịch UBND xã Tú Sơn, việc người dân tự giết mổ lợn, bán thịt hoặc chung nhau “đụng” lợn chỉ là giải pháp tình thế. Hiện toàn xã có 1 trang trại lớn và khoảng 250 hộ chăn nuôi và nuôi trồng thuỷ sản, tập trung ở thôn Nãi Sơn (thành lập vào các năm 2004-2005). Từ năm 2011-2012, các hộ triển khai xây dựng mô hình chăn nuôi an toàn theo Dự án Lifsap. Không tính các hộ nuôi một vài con, hằng năm đàn lợn thịt trên địa bàn toàn xã duy trì ở mức 10.000 đến 11.500 con. Trong đó, riêng HTX Dịch vụ chăn nuôi Thái Sơn chiếm một nửa (5.000-6.000 con). Từ cuối năm 2016 đến nay, giá lợn hơi liên tục giảm, thời điểm hiện tại thương lái thu mua với giá 23-24 nghìn đồng/kg đối với lợn siêu nạc và 20-22 nghìn đồng/kg đối với lợn có lợn mẹ là nái truyền thống. Tuy nhiên, họ chỉ mua với số lượng hạn chế và không mua những con to. Trong khi đó, do giá giảm, nhiều gia đình cố nuôi chờ giá tăng trở lại, nên lợn càng khó bán. Cá biệt, có nhiều con trọng lượng lên tới trên dưới 2 tạ mà thương lái chỉ trả 1,5 đến 2 triệu đồng. Thời điểm hiện tại, toàn xã có khoảng 11.000 con lợn đến kỳ và chuẩn bị đến kỳ xuất chuồng đang chờ được “giải cứu”.

Có nghịch lý, giá lợn xuất chuồng giảm thấp quá nửa so với thời kỳ cao điểm (20-22 nghìn đồng/kg so với 47-48 nghìn đồng/kg), giá thịt lợn thành phẩm tại các chợ vẫn không giảm nhiều so với trước. Thậm chí, trong khi giá thịt lợn thành phẩm ở Tú Sơn chỉ 40-50 nghìn đồng/kg, thì xã Đại Hợp (huyện Kiến Thuỵ) bên cạnh, người tiêu dùng vẫn phải mua với mức giá chung trên thị trường (trên dưới 100 nghìn đồng/kg sườn, 85-95 nghìn đồng/kg thịt nạc vai, mông sấn, ba chỉ, nạc thăn…).

Tìm hiểu được biết, dù tình trạng giá lợn liên tục giảm và lợn đến kỳ xuất chuồng khó bán, nhưng chính quyền xã Tú Sơn vẫn chưa đưa ra giải pháp khả dĩ nào cũng như kiến nghị cấp trên, các ngành chức năng tìm cách tháo gỡ giúp dân. Ông Đồng Duy Cường cho biết, hiện tại giải pháp của xã mới chỉ ở mức động viên người chăn nuôi giữ ổn định đàn lợn đang nuôi, hạn chế vào đàn mới để tránh tình trạng ùn ứ lợn trong chuồng.

Trước thực trạng lợn thịt đến kỳ xuất chuồng bán với giá thấp hoặc không bán được ở Tú Sơn, các cấp chính quyền, cơ quan chức năng nên nhanh chóng vào cuộc tìm hiểu thực tế và có giải pháp kịp thời hỗ trợ bà con khâu tiêu thụ, giảm lãi suất vay ngân hàng, giãn nợ… Bên cạnh đó, các hội, nhóm hoạt động xã hội, từ thiện, tình nguyện, các hệ thống siêu thị… trên địa bàn nên chăng có kế hoạch phối hợp trước mắt chung tay “giải cứu” 11.000 con lợn ở Tú Sơn, giống như đã làm với dưa hấu Quảng Ngãi trong thời gian qua.

Thái Phan