Ảnh hưởng môi trường và sức khỏe

Khi đến làng hoa Đằng Hải (quận Hải An), mọi người dễ có cảm nhận quanh các ruộng hoa, vẩn mùi thuốc trừ sâu. Theo anh Hà Quang Hưng (phường Đằng Hải, Hải An): Trong quá trình trồng hoa bà con sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật, cây bị bệnh gì thì có loại thuốc đặc trị phù hợp loại cây đó. Để có được một lứa hoa, trung bình phải qua 3 tháng chăm bón; định kỳ 1 lần/ tuần phun thuốc trừ sâu cho cây hoa, nhất là với hoa cúc, hoa hồng, bà con dùng thuốc chống cháy lá hoặc phun trực tiếp thuốc lên cành để hoa phát triển hoặc giữ cho nụ không nở. Bác Bùi Đức Mậu ở làng hoa Hạ Lũng cho biết: Mỗi khi mưa xuống, gây ngập úng ruộng trồng hoa, theo đó, dư lượng thuốc BVTV một phần ngấm vào đất, phần khác chảy xuống kênh mương, gây mùi khó chịu. Không riêng ở Đằng Hải, nhiều vùng trồng hoa ở Hải Phòng cũng bị ảnh hưởng của thuốc BVTV, hóa chất khi phun trừ sâu bệnh trên cây, hoặc điều chỉnh quá trình sinh trưởng, ra hoa.

Thực tế cho thấy, do muốn cây phát triển nhanh, ra hoa đẹp, không bị sâu bệnh, nhiều người trồng hoa thường tùy tiện sử dụng thuốc BVTV không theo quy định. Thậm chí có hộ phun thuốc BVTV mỗi tuần 2-3 lần, không theo hướng dẫn của cơ quan chuyên ngành. Bà con thấy cây chưa hết bệnh, tăng liều hoặc chuyển thuốc khác mạnh hơn, có khi còn tự pha chế những loại chất độc hại để phun trừ sâu bệnh. Mỗi sào hoa phải phun thuốc BVTV ít nhất 4 lần/tháng, trung bình mỗi lần khoảng 1,5 lít thuốc trừ sâu (tương đương khoảng 1kg). Tình trạng sử dụng thuốc BVTV không đúng kỹ thuật, quá liều lượng cho phép gây nguy hại cho môi trường và sức khoẻ người dân chung quanh. Các loại thuốc này tồn dư lâu ngày, không phân hủy trong đất, trong nước, khiến động vật, cây trồng khu vực trồng hoa nhiễm thuốc lâu dài, gây mất cân bằng hệ sinh thái. Chỉ quan sát bằng mắt thường, dễ nhận thấy những nguy hại này, như tại làng hoa Đằng Hải, cỏ bên những luống hoa chết vàng, nước kênh gần đó ô nhiễm, khiến người dân không dám sử dụng từ nhiều năm nay.

Thiếu hướng dẫn sử dụng cụ thể

Theo Thông tư số 38/2010/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp –phát triển nông thôn quy định về quản lý thuốc BVTV, người sử dụng thuốc BVTV phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về những hành vi như: sử dụng thuốc tùy tiện, không đúng kỹ thuật được khuyến cáo, không bảo đảm thời gian cách ly, để lại dư lượng thuốc BVTV trong nông sản vượt mức cho phép. Sử dụng thuốc cấm, sử dụng thuốc ngoài danh mục, sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc, xuất xứ; Có hành vi vứt bỏ bao gói đựng thuốc, đổ thuốc, nước thuốc bừa bãi gây ảnh hưởng sức khỏe con người, vật nuôi, môi sinh, môi trường. Quy định là thế, nhưng chưa hộ dân nào bị xử phạt vi phạm. Trong khi đó, số người không tuân thủ những quy định về trách nhiệm sử dụng thuốc BVTV khá phổ biến. Theo kết quả khảo sát của Chi cục Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp-PTNT), hơn 35% số người sử dụng thuốc BVTV không đọc nhãn thuốc, 90% số hộ dùng thuốc theo cảm tính, mua và phun theo hướng dẫn của các chủ cửa hàng, đại lý bán thuốc BVTV hoặc bà con tự truyền đạt nhau.

Việc sử dụng thuốc BVTV tràn lan khiến công tác giám sát và quản lý sử dụng thuốc BVTV thêm khó khăn. Các cơ quan quản lý hầu như không biết có bao nhiêu loại đang sử dụng, các loại thuốc đó được sử dụng ở vùng nào, trong bao lâu, cây trồng gì, lượng dùng bao nhiêu. Hiện ở phường Đằng Hải còn 30 ha đất trồng hoa, song do diện tích rải rác, nên UBND phường khó quản lý, kiểm soát quá trình sử dụng thuốc trừ sâu của các hộ trồng hoa. Trong khi đó, các hoạt động tập huấn, hướng dẫn người dân cách thức sử dụng thuốc BVTV đúng cách chưa hiệu quả cao. Tại các huyện, chính quyền địa phương bố trí nhiều thùng rác dọc kênh mương, để thu gom vỏ bao bì thuốc BVTV, người dân được tham gia các lớp tập huấn sử dụng thuốc BVTV và ứng dụng thực tế tại ruộng với các mức độ khác nhau, nhưng thực tế, số người dân tuân thủ quy định chưa nhiều.

Thực tế này đòi hỏi việc triển khai cơ chế quản lý thuốc BVTV chặt chẽ đối với người sử dụng, đồng thời có biện pháp xử lý nghiêm sai phạm. Có như vậy mới chấn chỉnh tình trạng sử dụng thuốc BVTV tràn lan, bừa bãi hiện nay. Trước mắt, chính quyền cơ sở và cộng đồng cần tham gia giám sát việc sử dụng thuốc BVTV. Bên cạnh đó, việc hướng dẫn kỹ thuật sử dụng thuốc BVTV cho nông dân phải được xác định là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục và rộng khắp. Hằng năm có nhiều loại, nhóm thuốc BVTV mới đưa vào sản xuất, cần được cơ quan chức năng cập nhật cách thức sử dụng cho bà con. Sở Tài nguyên-Môi trường sớm tổ chức kiểm soát, xác định khu vực có lượng tồn dư thuốc BVTV lớn để có hướng xử lý, khắc phục, hạn chế ô nhiễm môi trường đất, để không ảnh hưởng sự phát triển cây trồng, vật nuôi khác và sức khỏe con người.

Nguyên Mai