Mong được hỗ trợ hoàn trả hạ tầng giao thông

Do xe chở khoáng sản quá tải, các tuyến đường trên địa bàn xã Lại Xuân đều xuống cấp.

Đường nát, môi trường ô nhiễm

Xã Lại Xuân những ngày cuối tháng 4 vừa qua, dù các mỏ đá và máng đá tạm ngừng hoạt động, nhưng mỗi khi xe ô tô chạy qua là con đường trục chính bụi bay mù mịt. Bụi ở khắp nơi, bụi trắng xóa phủ dày trên cây, trong nhà, trên mặt nước, bám đầy quần áo người dân. Trong khi đó, các tuyến đường thôn, xóm đều xuống cấp nghiêm trọng do xe chở khoáng sản đi qua. “Mỗi khi có gió, bụi từ núi đá bay tràn ngập khu dân cư bên dưới, khiến quần áo nhà cửa trắng xóa” – ông Trường Văn Hòa ở cụm dân cư Đống Lò, làng Pháp Cổ bức xúc phản ánh.

Với gần 20 mỏ khai thác khoáng sản, xã Lại Xuân trở thành công trường khai thác lớn nhất huyện Thủy Nguyên. Theo Chủ tịch UBND xã Lại Xuân Hoàng Minh Luân, hoạt động khai thác khoáng sản mang lại nguồn thu ngân sách khá lớn cho địa phương, song hoạt động này gây nhiều khó khăn đối với địa phương trong công tác bảo vệ môi trường. Trước thực tế này, một số doanh nghiệp khai thác khoáng sản trên địa bàn xã hỗ trợ kinh phí để địa phương khắc phục môi trường như: thuê xe phun nước trên các tuyến đường; chi trả tiền quét dọn vật liệu rơi vãi…Song, nguồn hỗ trợ này hạn chế, mang tính thời điểm, trong khi, địa phương không có nguồn kinh phí bảo đảm việc thường xuyên duy tu, sửa chữa đường, gây bức xúc và khiếu kiện trong nhân dân.

Đây cũng là tình trạng chung ở thị trấn Minh Đức và các xã Minh Tân, Gia Minh, Gia Đức... Chính quyền các địa phương trên nhiều lần kiến nghị UBND huyện, thành phố hỗ trợ kinh phí để địa phương khắc phục môi trường và bảo đảm an toàn, tránh để hạ tầng giao thông xuống cấp.

Đề nghị phân bổ lại nguồn thu cấp quyền khai thác và phí bảo vệ môi trường

Theo báo cáo của UBND huyện Thủy Nguyên, hiện, các mỏ khoáng sản tập trung ở các xã Liên Khê, Kỳ Sơn, Lại Xuân, An Sơn, Lưu Kiếm, Gia Minh, Gia Đức, Minh Tân và thị trấn Minh Đức. Người dân các địa phương này nhiều lần kiến nghị cơ quan chức năng về tình trạng ô nhiễm môi trường và giao thông xuống cấp do các hoạt động khai thác khoáng sản; các xã đề nghị huyện Thủy Nguyên hỗ trợ kinh phí đầu tư duy tu, sửa chữa các tuyến đường, khắc phục môi trường.

UBND huyện Thủy Nguyên nhiều lần kiến nghị thành phố phân bổ lại nguồn thu từ hoạt động khai thác khoáng sản cho huyện và các xã có mỏ. Mới đây, tại cuộc giám sát chuyên đề của HĐND thành phố về “quản lý khai thác khoáng sản; thu thuế, phí, lệ phí môi trường…” tại huyện Thủy Nguyên, lãnh đạo huyện kiến nghị thành phố cấp lại 30% số tiền cấp quyền khai thác khoáng sản; 30% số tiền thuế tài nguyên; 50% phí bảo vệ môi trường ngoài dự toán chi ngân sách hằng năm trích cho ngân sách các xã, thị trấn có mỏ khai thác để đầu tư trở lại hạ tầng, cải thiện môi trường, an sinh xã hội.

Tại cuộc làm việc của Đoàn giám sát chuyên đề HĐND thành phố, các thành viên đoàn giám sát cho rằng việc phân bổ lại nguồn kinh phí cho các địa phương có mỏ là cần thiết. Theo Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Phạm Quốc Ka, kiến nghị của huyện Thủy Nguyên là có cơ sở. Theo quy định tại Nghị định 12 và 158 của Chính phủ, phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản là khoản thu ngân sách địa phương hưởng 100% để hỗ trợ bảo vệ môi trường và đầu tư cho môi trường tại địa phương nơi có hoạt động khai thác khoáng sản. Từ số thu này, thành phố bố trí sử dụng nguồn phí bảo vệ môi trường cho công tác bảo vệ môi trường tại nơi có hoạt động khai thác khoáng sản. Giám đốc Sở Tài chính Nguyễn Văn Thành cho biết, Chính phủ cũng có quy định tỷ lệ phân bổ nguồn thu từ cấp quyền khai thác khoáng sản, cụ thể là thành phố 30%, Trung ương 70% (với giấy phép do Bộ Tài Nguyên Môi trường cấp); trong trường hợp giấy phép do thành phố cấp, địa phương được hưởng 100%, từ đó xem xét phân bổ lại cho các địa phương có mỏ khai thác khoáng sản.

Từ kiến nghị UBND huyện Thủy Nguyên và ý kiến của các ngành, đồng chí Phó chủ tịch Thường trực HĐND Nguyễn Đình Bích đề nghị Sở Tài chính, Sở Tài Nguyên và Môi trường sớm đề xuất, tham mưu UBND thành phố phân cấp chi từ các nguồn thu phí môi trường, tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đối với các xã có mỏ khoáng sản, trình HĐND thành phố phê duyệt.

Minh Châm