Lựa chọn vì tương lai

Một bộ phận đông đảo cử tri I-ran, đặc biệt là thanh niên, ủng hộ đương kim tổng thống Hát-xan Râu-ha-ni. Ảnh: EPA

Cuộc bầu cử diễn ra trong bối cảnh I-ran phần nào thoát khỏi sự phong tỏa của Mỹ và phương Tây sau khi thỏa thuận hạt nhân lịch sử mà Tê-hê-ran ký với Nhóm P5+1 có hiệu lực từ tháng 1-2016, mở đường cho việc bãi bỏ một phần các lệnh trừng phạt quốc tế. Sự kiện mang tính bước ngoặt này, vốn được xem là dấu ấn nổi bật trong nhiệm kỳ của Tổng thống Hát-xan Râu-ha-ni, không những giúp I-ran thu được những thành tựu đáng kể cả về kinh tế lẫn ngoại giao, mà còn trở thành đòn bẩy khiến ông Râu-ha-ni trở thành ứng viên sáng giá trong cuộc bầu cử tới.

Trong 4 năm cầm quyền của Tổng thống Râu-ha-ni, kinh tế I-ran được thổi những "luồng gió mới" với hầu hết điều kiện kinh tế được cải thiện đáng kể so với 8 năm có thể coi là yếu kém trong 2 nhiệm kỳ của cựu Tổng thống Ma-mút A-ma-đi-nê-giát. Đáng kể hơn là việc I-ran dần thoát khỏi sự cô lập với vị thế ngày càng được nâng cao, quan hệ với phương Tây cũng đang dần được cải thiện. Chuyến thăm của Tổng thống Râu-ha-ni tới Pháp và I-ta-li-a ngay sau khi thỏa thuận hạt nhân lịch sử có hiệu lực không chỉ mang lại cho I-ran những hợp đồng kinh tế lớn, mà còn đưa các nước này xích lại gần nhau hơn trong việc giải quyết các vấn đề an ninh và chính trị ở Trung Đông. I-ran hiện là một bên chủ chốt tham gia giải quyết cuộc khủng hoảng Xy-ri.

Tuy nhiên, I-ran đang đứng trước tình trạng chia rẽ nội bộ sâu sắc giữa những người theo đường lối cứng rắn, bảo thủ và những người ôn hòa, chủ trương cải cách. Phe bảo thủ luôn chỉ trích các chính sách điều hành đất nước của chính quyền Râu-ha-ni, cho rằng việc từ bỏ chương trình phát triển vũ khí hạt nhân theo thỏa thuận đạt được với các cường quốc thế giới hồi tháng 7-2015 là "đầu hàng kẻ thù" và tạo ra các nguy cơ đối với an ninh quốc gia. Họ cũng cho rằng tình hình kinh tế không được cải thiện như mong đợi, do tỷ lệ thất nghiệp vẫn cao, đời sống của người chưa được nâng lên rõ rệt và vấn nạn tham nhũng chưa được giải quyết triệt để. Bên cạnh đó, Trung Đông đang trong tình trạng bất ổn với nhiều cuộc khủng hoảng chưa có lối thoát. Cuộc chiến ở Xy-ri, điểm nóng Y-ê-men và cuộc chống khủng bố là những thách thức nghiêm trọng đối với tiến trình phát triển của I-ran. Quan hệ giữa I-ran và các nước Ả-rập vùng Vịnh vẫn trong tình cảnh "cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt". Quan hệ giữa I-ran và Mỹ có những dấu hiệu căng thẳng trở lại và tiềm ẩn nhiều nguy cơ khi tân Tổng thống Mỹ Đô-nan Trăm tuyên bố xem xét lại thỏa thuận hạt nhân và áp dụng một số lệnh trừng phạt mới. Tất cả yếu tố bất lợi này có thể cản trở nỗ lực tìm kiếm nhiệm kỳ thứ 2 của Tổng thống Râu-ha-ni.

Đối thủ cạnh tranh lớn nhất của Tổng thống Râu-ha-ni là ông Ê-bra-him Rai-xi, giáo sĩ bảo thủ hiện quản lý một trong những đền thờ linh thiêng nhất của I-ran. “Đưa I-ran vĩ đại trở lại”, khẩu hiệu gợi nhớ đến chính sách mang tính dân túy của Tổng thống Mỹ Đô-nan Trăm và nhiều ứng cử tổng thống ở các nước phương Tây, đang được ông Rai-xi sử dụng như một "lá bài" thu hút cử tri. Những lời hứa tăng gấp 3 lần trợ cấp cho người nghèo và tạo thêm 1,5 triệu việc làm, đồng thời thúc đẩy một lập trường cứng rắn hơn với phương Tây, nhận được sự ủng hộ của lực lượng bảo thủ cứng rắn ở I-ran. Hạn chế của ứng viên Rai-xi là ông chưa có nhiều kinh nghiệm chính trị, trong khi I-ran cần một nhà lãnh đạo có đủ khả năng và bản lĩnh xử lý các tình huống khó khăn giữa lúc nước này đang đối mặt với những thách thức trong nội bộ cũng như ở khu vực và quốc tế.

Thành công của các ứng viên sẽ phụ thuộc vào số lượng cử tri đi bỏ phiếu. Số lượng cử tri đi bầu cao sẽ đem lại lợi thế cho ông Râu-ha-ni và tạo cơ hội cho vị tổng thống sắp mãn nhiệm có thể tiếp tục theo đuổi các quyết sách cũng như mục tiêu còn dang dở của mình. Tuy nhiên, sự chia rẽ bè phái tại I-ran cũng có thể biến cuộc bầu cử năm nay thành "sân khấu" của những xáo trộn chính trường khu vực.

TTXVN