Triết lý trong bài thơ viết về Bác của Việt Phương (1928 – 2017)

Một người không Phật mà rất Phật

Không tắm Hoàng Hà tắm sông Lam

Một người rất Mác mà ngoài Mác

Nghèo như chút nhút, ngọt như cam

Một người Quốc tế vì dân tộc

Một lòng sau trước nghĩa kết đoàn

Một người hóa thân thành dân nước

Không là thần thánh chẳng vua quan

Một người mang đủ bao khao khát

Như mọi con người ở trần gian.

Cuộc đời vạn biến mà không khác

Một Người toàn vẹn chỉ Việt Nam.

2005

Chủ tịch Hồ Chí Minh. (Ảnh tư liệu)

Triết lý là một trong những phẩm chất thơ Việt Phương.

Mang triết lý vào thơ. Biến điệu. Bật lên tròn vẹn ý tưởng tạo cảm hứng xúc động tới bạn đọc. Làm được như vậy, chưa ai “nói” giỏi như thơ Việt Phương.

Tính triết lý cao sâu bỗng mềm mại, vi diệu như Phật pháp. Có đấy mà không đấy. Như mười hai câu thơ của bài thơ “Người”. Không một lời nhắc, tất cả chúng ta đều biết, Người – chính là Chủ tịch Hồ Chí Minh. Là Bác Hồ yêu dấu của chúng ta.

“Một Người không Phật mà rất Phật

Không tắm Hoàng Hà, tắm sông Lam”

Xuất phát từ tình cảm kính yêu Người, nhà thơ chuyển tải sự vĩ đại, lớn lao, sự hy sinh của Hồ Chủ tịch cho dân cho nước bằng hai câu thơ khái quát đến tròn vẹn trong hình ảnh và ngôn từ:

“Một người hóa thân thành dân nước

Không là thần thánh chẳng vua quan”

Cuốn người đọc cùng suy nghĩ, đồng cảm nhận trong say sưa suy tưởng đến cảm xúc tuôn trào, lắng đọng và nhớ. Ở thơ của nhà thơ Việt Phương, tính lãng mạn thường ẩn kín, đôi khi nằm ngoài con chữ. Có thể, chính tư duy trí tuệ của ông vượt trội tính trữ tình như bài thơ “Người” là ví dụ:

“Cuộc đời vạn biến và không khác

Một Người toàn vẹn chỉ Việt Nam”

Và, hai câu kết của bài thơ đưa “Người” vào vị trí là một trong những bài thơ viết về Bác Hồ hay nhất bằng hình tượng thơ trong nền thơ đương đại Việt Nam.

Vũ Thị Huyền

Vũ Thị Huyền