Công đoàn cơ sở nêu cao vai trò đại diện người lao động

Công nhân Công ty S.J VINA (huyện Vĩnh Bảo) trong ca sản xuất.

Năm 2016 và quý 1 - 2017, thành phố xảy ra 17 cuộc đình công với 9517 lượt lao động tham gia, trong đó có 4 cuộc tại các doanh nghiệp: Công ty TNHH KAIYANG Việt Nam, Công ty TNHH may Việt Hàn, Công ty TNHH may YES VINA và Công ty TNHH BLuecom VINA có từ 1000 lao động trở lên tham gia. Cũng giống như các cuộc đình công trước đây, 17 cuộc đình công này trái luật. Theo phân tích của Chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố Phạm Hữu Thư, để đình công theo đúng trình tự quy định của pháp luật phải mất gần một tháng trong khi công nhân, lao động muốn các yêu cầu được giải quyết ngay. Mặt khác, theo quy định đình công phải do công đoàn cơ sở tổ chức, trong khi chủ tịch công đoàn cơ sở hầu hết đều kiêm nhiệm và hưởng lương từ người sử dụng lao động nên ngại va chạm, sợ bị ảnh hưởng đến việc làm và quyền lợi.

Để giải quyết vấn đề đình công tự phát, tại cuộc làm việc của đoàn công tác trung ương với UBND thành phố, Phó chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Mai Đức Chính và nhiều đại biểu cho rằng, cần xem xét sửa đổi quy định trong Bộ luật Lao động 2012 theo hướng đơn giản, ngắn gọn các thủ tục tiến hành. Thực tế, khi xảy ra tranh chấp lao động, cả người lao động và doanh nghiệp đều bị thiệt, môi trường đầu tư ảnh hưởng, việc sử dụng đình công là “cực chẳng đã”, do đó, các cấp công đoàn tuyên truyền nâng cao nhận thức cho công nhân, lao động, tránh tình trạng coi đình công là “vũ khí đầu tiên, con đường ngắn nhất” để đạt được nguyện vọng.

Cũng tại cuộc làm việc này, một số giải pháp quan trọng xây dựng quan hệ lao động lành mạnh, ngăn chặn đình công xảy ra không đúng trình tự pháp luật được các đại biểu đề xuất. Cụ thể, cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, thanh tra lao động tại các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật lao động ở cả hai phía chủ sử dụng lao động và người lao động. Liên đoàn Lao động thành phố hướng dẫn công đoàn cơ sở đàm phán, thương lượng ký thỏa ước lao động tập thể tại doanh nghiệp một cách thực chất, hiệu quả cao. Tổ chức công đoàn đối thoại với chủ sử dụng lao động, góp phần thay đổi nhận thức của doanh nghiệp hướng tới mục tiêu đầu tư lâu dài, quan tâm, giải quyết thỏa đáng lợi ích người lao động, xây dựng quan hệ lao động hài hòa, trong đó công nhân, lao động sẵn sàng chia sẻ khó khăn, gắn bó lâu dài với doanh nghiệp.

Phát huy hơn nữa vai trò công đoàn cơ sở

Phó trưởng Ban Quan hệ lao động Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Trần Thanh Hà khẳng định, một trong những nguyên nhân cơ bản dẫn đến đình công là do ban chấp hành công đoàn cơ sở tại nhiều doanh nghiệp chưa thể hiện vai trò đại diện tập thể người lao động, chưa chủ động nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, kiến nghị của công nhân, lao động, để bàn bạc, thương lượng với chủ sử dụng lao động giải quyết kịp thời. Vì vậy, vấn đề quan trọng là nâng cao vai trò, năng lực của cán bộ công đoàn. Thực tế, nếu cán bộ công đoàn giỏi nghiệp vụ, làm tốt vai trò là người đại diện quyền lợi hợp pháp của người lao động, quan hệ lao động ở đơn vị, doanh nghiệp đó sẽ hài hòa, ổn định. Như tại Công ty TNHH công nghiệp giày Aurora Việt Nam có gần 8 nghìn công nhân, lao động, do cán bộ công đoàn công ty luôn sâu sát cơ sở, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, kịp thời tháo gỡ những vướng mắc, khó khăn tham mưu với chủ doanh nghiệp quan tâm, chăm lo quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, nên 10 năm nay công ty không xảy ra đình công.

Theo Chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố Phạm Hữu Thư, một trong những giải pháp các cấp công đoàn đang triển khai nhằm hạn chế đình công là tích cực vận động thành lập công đoàn cơ sở, nhất là khối doanh nghiệp FDI. Đồng thời, tăng cường tập huấn, bồi dưỡng nâng cao năng lực, trình độ, khả năng lãnh đạo, đàm phán cho cán bộ công đoàn cơ sở nhằm thực hiện tốt vai trò đại diện và bảo vệ quyền lợi người lao động.

Bên cạnh đó, để bảo đảm ổn định môi trường đầu tư chung, hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố không bị ngừng trệ do đình công tự phát, cần có chế tài xử phạt nghiêm đối với những doanh nghiệp không đăng ký thang, bảng lương, nội quy lao động và ký thỏa ước lao động tập thể. Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội hỗ trợ Hải Phòng thực hiện đạt hiệu quả cao Đề án “Phát triển quan hệ lao động trên địa bàn thành phố giai đoạn 2015-2020”, tập huấn, đào tạo cán bộ của thành phố trong lĩnh vực quan hệ lao động phù hợp với pháp luật trong nước và các công ước quốc tế về lao động.

Bài và ảnh: Thanh Giang