Phát hiện sớm trẻ bị tự kỷ

(Lê Hồng Thơm, Hải Phòng)

(ảnh minh họa)

Trả lời: Tất cả tài liệu về bệnh tự kỷ đều giới thiệu 23 câu hỏi nhanh chung quanh hoạt động hằng ngày của trẻ, để xác định được phần nào nguy cơ trước khi phải đưa đến cơ sở y tế điều trị.

Nhưng trong thực tế, các bác sĩ cho biết, chỉ cần trả lời được bốn câu hỏi trọng điểm sau:

1. Trẻ có dùng ngón tay trỏ để chỉ hoặc thể hiện sự quan tâm đến đồ vật không?

2. Trẻ có mang đồ vật đến khoe với bạn hoặc bố mẹ không?

3. Trẻ có phản ứng khi được gọi tên không?

4. Trẻ có nhìn vào đồ vật/đồ chơi ở chỗ khác khi ta chỉ vào hay không?

Nguyên nhân của bệnh tự kỷ cho đến nay vẫn chưa được xác định rõ ràng. Nhưng theo các nghiên cứu khoa học, nguy cơ cao thuộc về nhóm trẻ có phơi nhiễm với các yếu tố nguy cơ trước sinh, trong sinh và sau sinh như: mẹ bị nhiễm virus trong thời kỳ mang thai, trẻ sinh già tháng, trẻ bị ngạt khi sinh, trẻ phải can thiệp sản khoa khi sinh, trẻ vàng da ngay sau sinh bất thường, trẻ xem truyền hình trên 6 giờ/ngày... Theo đó, trẻ xem truyền hình trên 3 giờ/ngày có nguy cơ mắc tự kỷ cao gấp 20,6 lần trẻ xem dưới 3 giờ/ngày.

Tuy nhiên, nếu được can thiệp trước 2 tuổi, cơ hội phát triển bình thường và hòa nhập với cộng đồng của trẻ rất lớn (đến 80%), sau 2 tuổi hiệu quả can thiệp chỉ còn được 50% và giảm dần khi phát hiện bệnh muộn hơn nữa.

23 câu hỏi để xác định trẻ có bị tự kỷ không:

1. Trẻ có thích được đung đưa, nhún nhảy trên đầu gối của bạn không?

2. Trẻ có quan tâm đến trẻ khác không?

3. Trẻ có thích trèo lên đồ vật như cầu thang không?

4. Trẻ có thích chơi ú oà/ trốn tìm không?

5. Trẻ đã bao giờ chơi giả vờ chưa (như giả vờ nghe điện thoại, chăm sóc búp bê...)?

6. Trẻ có bao giờ dùng ngón tay trỏ để chỉ, yêu cầu đồ vật?

7. Trẻ có dùng ngón tay trỏ để chỉ hoặc thể hiện sự quan tâm đến đồ vật?

8. Trẻ có bao giờ chơi đúng cách với các đồ chơi nhỏ (ôtô, khối xếp hình...) mà không cho vào miệng, nghịch lung tung hoặc thả chúng xuống?

9. Trẻ có bao giờ mang đồ vật đến khoe với bạn hoặc bố mẹ?

10. Trẻ có nhìn vào mắt của bạn lâu hơn 1 hoặc 2 giây không?

11. Trẻ có bao giờ quá nhạy cảm với tiếng động không (như bịt hai tai)?

12. Trẻ có cười khi nhìn thấy mặt bạn hay khi bạn cười không?

13. Trẻ có biết bắt chước không (chẳng hạn bạn làm điệu bộ trên nét mặt, trẻ có biết làm theo không)?

14. Trẻ có đáp ứng khi được gọi tên?

15. Trẻ có nhìn vào đồ vật/đồ chơi ở chỗ khác khi ta chỉ vào?

16. Trẻ có biết đi không?

17. Trẻ có nhìn vào đồ vật mà bạn đang nhìn không?

18. Trẻ có làm những cử động ngón tay bất thường ở gần mặt không?

19. Trẻ có cố gắng gây sự chú ý của bạn đến những hoạt động của trẻ?

20. Bạn có bao giờ nghi ngờ trẻ bị điếc?

21. Trẻ có hiểu điều mọi người nói không?

22. Thỉnh thoảng trẻ có nhìn chằm chằm một cách vô cảm hoặc đi tha thẩn không mục đích?

23. Khi đối mặt với những điều lạ, trẻ có nhìn vào mặt bạn để xem phản ứng của bạn không?

Trên thế giới, bảng kiểm MCHAT-23 đánh giá trẻ tự kỷ lứa tuổi 18-24 tháng sẽ cho kết quả nguy cơ cao khi trẻ có ít nhất ba câu trả lời bất kỳ hoặc hai câu then chốt (nằm trong các câu số 2, 7, 9, 13, 14, 15) là không. Tuy nhiên, với các câu 11,18, 20, 22, câu trả lời có lại ám chỉ nguy cơ trẻ bị tự kỷ.