Các đơn vị sự nghiệp Sở Văn hóa và Thể thao thực hiện tự chủ: Như "ngồi trên đống lửa"

Chương trình nghệ thuật chào mừng Xuân Đinh Dậu tại Quảng trường Nhà hát thành phố.

Lúng túng việc tự chủ

Theo hướng sắp xếp tổ chức bộ máy hành chính nhà nước của Sở Nội vụ, để giảm bớt các đơn vị sự nghiệp, thời gian tới sẽ hợp nhất 5 trung tâm của Sở Văn hóa và Thể thao gồm: Trung tâm Thông tin và cổ động, Trung tâm Triển lãm và mỹ thuật thành phố, Trung tâm Tổ chức biểu diễn nghệ thuật, Trung tâm Văn hóa thành phố, Trung tâm Phát hành phim và chiếu bóng Hải Phòng thành Trung tâm Văn hóa thành phố và chuyển sang hoạt động theo mô hình tự bảo đảm một phần kinh phí hoạt động theo Nghị định 16 của Chính phủ. Thông tin này khiến các đơn vị kể trên như "ngồi trên đống lửa". "Mỗi đơn vị một chức năng, nhiệm vụ khác nhau, nếu sáp nhập, việc quản lý điều hành sẽ như thế nào? Việc tự bảo đảm một phần kinh phí hoạt động là bao nhiêu? Giải pháp nào giải quyết số lao động dôi dư"- Phó giám đốc phụ trách Trung tâm Triển lãm và Mỹ thuật thành phố Nguyễn Thị Thảo băn khoăn. Còn theo Giám đốc Trung tâm Thông tin và Cổ động Đào Đình Thắng, thông tin hợp nhất khiến tâm lý người lao động xáo trộn, không yên tâm với công việc.

Bên cạnh việc đề xuất hợp nhất các trung tâm, Sở Nội vụ cũng cho biết sẽ đề xuất thành lập Nhà hát Sân khấu truyền thống trên cơ sở hợp nhất Đoàn chèo, Đoàn Nghệ thuật múa rối và Đoàn Cải lương. Đơn vị mới này sẽ chuyển đổi sang hoạt động theo cơ chế tự bảo đảm một phần kinh phí hoạt động theo Nghị định số 16 của Chính phủ. Đồng thời, thực hiện chuyển Đoàn Ca múa, Đoàn Kịch nói sang hoạt động theo cơ chế tự bảo đảm toàn bộ kinh phí hoạt động theo lộ trình quy định tại Nghị quyết số 07-2013 của HĐND thành phố khóa 14.

Sau 30 năm đổi mới, đến thời điểm này, sân khấu nghệ thuật truyền thống, trong đó có cải lương, chèo, múa rối chỉ có thể "sống" được bằng cơ chế bao cấp. Thu nhập thấp, sân khấu vắng người nghe, người xem khiến cho đời sống của nghệ sĩ, diễn viên vô cùng khó khăn. Vì vậy, để thực hiện nhiệm vụ bảo tồn, phát triển nghệ thuật truyền thống, các nghệ sĩ, cán bộ hoạt động ở các đoàn phải gồng mình bươn chải. Thực tế cho thấy, một đoàn nghệ thuật khó có thể "sống" khi chỉ trông vào doanh thu biểu diễn. "Nhà hát tại các trụ sở đoàn chỉ đỏ đèn vào dịp ra mắt vở mới (mỗi năm khoảng vài lần với Đoàn Chèo, Đoàn Cải lương) hoặc một số buổi diễn vào dịp hè (Đoàn Nghệ thuật Múa rối) với giá vé trung bình 200.000 đồng/người. Nếu bán được 2/3 số vé cho một buổi diễn, tiền thu về chỉ đủ trả chi phí điện nước, bồi dưỡng diễn viên, công nhân viên, không còn tích lũy để tái đầu tư cho hoạt động nghệ thuật", Trưởng Đoàn Cải lương Hải Phòng Nguyễn Đăng Toàn băn khoăn.

Cần lộ trình và giải pháp cụ thể

Thời điểm hiện nay, với số lượng lớn đơn vị nghệ thuật, trung tâm cùng cạnh tranh nhưng chất lượng nghệ thuật chưa cao các đơn vị càng khó khăn.Vì thế, để tinh gọn bộ máy, đổi mới mô hình hoạt động theo hướng hợp nhất và tự chủ kinh phí hoạt động là chủ trương đúng. Tuy nhiên, thành phố, ngành chức năng cần có giải thích thỏa đáng để yên lòng người lao động. Trước khi thành lập Nhà hát sân khấu truyền thống, hợp nhất 5 trung tâm triển lãm, cổ động, phát hành phim, tổ chức biểu diễn nghệ thuật thành Trung tâm văn hóa thành phố, vẫn giữ nguyên các đơn vị này trong thời gian nhất định và yêu cầu không tăng số lượng biên chế hay hợp đồng. Có giải pháp về lượng người lao động dôi dư trước khi chuyển đổi sang mô hình hoạt động mới. "Riêng với nghệ thuật sân khấu truyền thống dân tộc, dù thành lập Nhà hát sân khấu truyền thống, thành phố nên xem xét, tiếp tục đầu tư kinh phí 100% để giữ gìn và bảo tồn chèo, cải lương, múa rối, nghệ sĩ Vũ Huy Thành, Trưởng Đoàn chèo Hải Phòng bày tỏ.

Ngoài ra, muốn các Đoàn Ca múa, Đoàn Kịch nói đạt hiệu quả hoạt động cao, tiến tới tự chủ hoàn toàn, thành phố sớm có phương án chuyển đổi mô hình quản lý thuần túy chuyên môn sang mô hình quản lý đơn vị kinh tế, dịch vụ. Việc chuyển đổi này sẽ thúc đẩy cạnh tranh buộc các tổ chức, cá nhân linh hoạt hơn trong mọi hoạt động và không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, khẳng định thương hiệu để tồn tại. Quá trình đó sẽ tạo sự thanh lọc, mang tới cho xã hội những sản phẩm nghệ thuật đích thực. Tuy nhiên, thành phố cần có chính sách hỗ trợ phù hợp bởi tự chủ không có nghĩa là "tự bơi". "Chủ trương xã hội hóa, tự chủ hoàn toàn kinh phí hoạt động là sự khó khăn rất lớn. Hiện, chúng tôi chưa có "nhà" để tập diễn và diễn. Nếu chuyển đổi mô hình hoạt động, cần có cơ sở vật chất, giải pháp cụ thể để đơn vị làm tốt lộ trình xã hội hóa", NSƯT Phùng Lệ Thu, Trưởng Đoàn Kịch nói Hải Phòng cho biết.

Đồng Hải