Chưa đáp ứng nhu cầu người dân

Nhà máy nước Hòa Bình (huyện Vĩnh Bảo) được đầu tư đạt tiêu chuẩn QC02, đang đầu tư nâng cấp lên QC01.

Theo Phó giám đốc Sở Nông nghiệp - PTNT Phạm Văn Lập, số xã được cấp nước sạch theo công nghệ xử lý hiện đại và chất lượng nước theo QC01 đạt cao (45,7%) là do 9 nhà máy đạt QC01 có công suất lớn. Trong 205 nhà máy cấp nước sạch nông thôn, phần lớn được đánh giá là hoạt động bền vững và trung bình trở lên, trong đó 132 nhà máy (chiếm 64,4%) hoạt động bền vững dựa theo bộ chỉ số theo dõi và đánh giá nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn của Bộ Nông nghiệp và PTNT. Tuy nhiên, số nhà máy có chất lượng nước đầu ra không đạt QC 02 còn khá lớn, khoảng 110 nhà máy, chiếm 53%. Trong khi QC02 là tiêu chuẩn về nước sinh hoạt thông thường, không sử dụng để ăn uống trực tiếp hoặc dùng cho chế biến thực phẩm. Vì vậy, chất lượng nước chưa đáp ứng được nhu cầu sử dụng của người dân nông thôn trong giai đoạn hiện nay. Một thực trạng khác rất đáng quan tâm, đó là trong các nhà máy cấp nước sạch khu vực nông thôn chỉ 11 nhà máy có công nghệ xử lý hiện đại, công suất lớn; còn tới 178 nhà máy sử dụng công nghệ lạc hậu, chiếm 87,2%, cá biệt có 27 nhà máy dừng hoạt động.

Nguồn nước thô cấp cho các nhà máy hiên nay cũng là bài toán khó, tác động trực tiếp đến chất lượng nước sinh hoạt; đòi hỏi nâng cao công nghệ xử lý nước. Theo đó, hiện 109 nhà máy nước có nguồn nước thô chưa bị ô nhiễm; 83 nhà máy nước sử dụng nguồn nước thô có nguy cơ bị ô nhiễm và 13 nhà máy nguồn nước bị ô nhiễm (chiếm 7%).

Khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư nâng cao chất lượng nước

Nhà máy nước sạch xã Hòa Bình (huyện Vĩnh Bảo) của Công ty TNHH Thành An được nhà nước đầu tư hơn 1,8 tỷ đồng và doanh nghiệp đầu tư hơn 10 tỷ đồng để cung cấp nước sạch tới 2.600 hộ dân, tương đương hơn 10 nghìn nhân khẩu của xã Hòa Bình và một phần xã Lý Học. Mặc dù nguồn nước thô cấp cho nhà máy từ sông Chanh Dương có chất lượng không cao, nhưng công ty đầu tư công nghệ, bể lắng, bể lọc theo quy chuẩn, bảo đảm nguồn nước đầu ra đạt QC02, đang nâng cấp công nghệ để đạt QC01. Nhà máy nước sạch Hòa Bình là một trong những mô hình tốt cho thấy doanh nghiệp, cổ đông và tư nhân đầu tư và quản lý công trình cấp nước sạch nông thôn đạt hiệu quả cao hơn giao cho các hợp tác xã hoặc chính quyền cấp xã quản lý. Việc đầu tư nâng cấp, vận hành nhà máy và đổi mới công nghệ được các doanh nghiệp quan tâm hơn, chất lượng nước và chất lượng dịch vụ được bảo đảm tốt hơn. Theo thống kê của Sở Nông nghiệp - PTNT, hiện trong tổng số 205 công trình cấp nước tập trung, 96 công trình do doanh nghiệp quản lý, 90 công trình do tổ cổ đông và tư nhân quản lý bảo đảm hiệu quả, 17 công trình do HTX quản lý và 2 công trình do UBND xã quản lý bộc lộ nhiều hạn chế.

Sở Nông nghiệp – PTNT cho biết, năm 2016 và các tháng đầu năm 2017, toàn thành phố thu hút được hơn 200 tỷ đồng đầu tư vào hệ thống cấp nước sạch nông thôn tại các huyện Vĩnh Bảo, An Lão, Thủy Nguyên và An Dương. Đó là tín hiệu đáng mừng. Tuy nhiên, với hơn 200 nhà máy đang hoạt động cần có chính sách, lộ trình bảo đảm khuyến khích các doanh nghiệp thực hiện tốt việc cung cấp nước đầu ra bảo đảm chất lượng từ QC02 trở lên, nhất là với doanh nghiệp cam kết nâng cấp chất lượng nước lên QC01. Nhiều doanh nghiệp đầu tư hàng chục tỷ đồng xây dựng nhà máy, mua sắm thiết bị, công nghệ, nhưng vì nhiều nguyên nhân không đạt tiêu chuẩn nước sạch theo quy định cần được các cấp, ngành quan tâm hỗ trợ để nâng cấp chất lượng nước, bảo đảm điều kiện hoạt động bền vững của nhà máy. Trong quá trình đầu tư mới, cần lựa chọn doanh nghiệp có tiềm lực, đầu tư quy mô phù hợp, bảo đảm đạt chất lượng nước sạch theo quy chuẩn QC01 hoặc QC02 ngay từ đầu, thay vì phải có lộ trình nâng cấp gây tốn kém, lãng phí. Đồng thời, có chính sách tạo động lực để thu hút đầu tư xây dựng nhà máy nước sạch nông thôn trong bối cảnh lợi nhuận từ lĩnh vực này không thật sự hấp dẫn, trong khi nhu cầu nâng cao chất lượng, bảo đảm quy chuẩn nước sạch nông thôn ngày càng cấp thiết.

Phạm Lượng