Trăn trở gìn giữ thương hiệu cá mòi kho Kiến Thụy

Đến cơ sở sản xuất của anh Lê Tiến Việt tại thôn Nhân Trai, xã Đại Hà, huyện Kiến Thụy, từ đằng xa cảm nhận mùi thơm ngào ngạt của cá kho. Các công nhân ở đây đang chuẩn bị nổi lửa mẻ kho mới. Thường thì kho từ 5h chiều đến sáng hôm sau. Ăn thử mẻ cá mới kho, thấy vị cá mòi “béo bùi nhất định là hơn đứt cá thu, mà ngọt thịt thơm hương dám cuộc là cá trắm, cá mương không thể nào sánh kịp” đúng như nhà văn Vũ Bằng ca ngợi trong tác phẩm “Thương nhớ mười hai”.

Bây giờ là chính vụ mùa cá mòi ngon nhất trong năm, khi từng đàn cá mòi con nào con nấy béo nục, nặng bụng trứng từ cửa biển bơi vào ngược sông để đẻ. Theo các ngư dân, ở khu vực Hải Phòng, vùng cửa sông Văn Úc có nhiều cá mòi nhất.

Anh Việt cho biết, cơ sở thu mua cá mòi từ thuyền đánh bắt của ngư dân trên sông Văn Úc và ven biển Đồ Sơn. Cá tươi mua về, chọn những con trưởng thành, to đều, dày mình mới ngon và béo. Gia vị từ cây lá vườn nhà như củ riềng, chuối xanh, chay khô, cây mía, rau răm… cũng được lựa chọn kỹ. Chẳng hạn, cây mía phải vàng óng, đủ độ ngọt, chuối xanh phải vừa tầm bánh tẻ, nếu non quá, kho lên sẽ bị chát, già quá sẽ chua… Giá cá mòi tươi chỉ từ 20-40 nghìn đồng/kg, nhưng “của một đồng, công một nén”. Cá được kho hoàn toàn thủ công, đun bằng bếp củi trong 12 giờ đồng hồ.

Theo ông Nguyễn Văn Vơi, Chủ tịch Hội Nông dân huyện Kiến Thụy, hiện trên địa bàn huyện có 2 hộ sản xuất cá mòi kho quy mô lớn gồm: hộ anh Việt và hộ anh Nguyễn Sỹ Thắng, ở thôn 4, xã Kiến Quốc. Các hộ này tự xây dựng thương hiệu, tìm kiếm thị trường, sản phẩm đạt giá trị gia tăng cao, mở ra hướng mới trong chế biến, tiêu thụ nông sản. Điều này rất đáng hoan nghênh, đặc biệt đối với sản phẩm đặc sản của địa phương.

Mỗi cơ sở chế biến trung bình 2-4 tấn cá mòi/năm, quy trình chế biến và nguyên liệu tương tự nhau. Cùng mang hương vị đặc trưng của món cá mòi kho quê nhà: thơm, mềm, béo ngậy, nhưng sản phẩm của mỗi cơ sở lại có chút hương vị riêng nhờ bí quyết riêng của từng nhà.

Sản phẩm được đóng hộp nhựa tiện dụng hoặc niêu đất, hiện có mặt tại nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước. Bên cạnh hệ thống phân phối, các cơ sở này còn sử dụng rất hiệu quả mạng internet để quảng bá, bán sản phẩm.

Hướng tới phát triển bền vững

Nguồn cá mòi trong tự nhiên không phải lúc nào cũng có sẵn nên các cơ sở chế biến phải cấp đông cá. Mặt khác, so với nhiều năm trước, lượng cá mòi vùng cửa sông Văn Úc có chiều hướng giảm. Nguyên nhân do nguồn nước bị ô nhiễm và việc đánh bắt cá bằng kích điện tận diệt nguồn lợi.

Theo các chủ cơ sở, việc bảo quản cá mòi kho phải rất cẩn thận bởi đây là sản phẩm ăn liền, nguyên liệu hoàn toàn từ tự nhiên, không có hóa chất bảo quản; cá mềm nhưng cần giữ con cá không bị vỡ nát để mẫu mã hàng đẹp. Vì thế, rất cần cơ quan chuyên môn quan tâm hỗ trợ về kỹ thuật, nghiệp vụ chế biến, bảo quản sản phẩm bảo đảm chất lượng an toàn vệ sinh thực phẩm theo tiêu chuẩn.

Cái khó nhất là tiếp cận, mở rộng thị trường. “Chúng tôi khó tìm được đại lý phân phối vì họ e ngại đây là sản phẩm mới, chưa có tiếng sẽ khó bán. Bên cạnh đó, thị trường trên mạng internet có nhiều người giả danh để bán mặt hàng tương tự, ăn cắp hình ảnh, bán đắt… ảnh hưởng đến uy tín sản phẩm. Họ không hề có giấy phép kinh doanh, chứng nhận thực phẩm an toàn… theo quy định.” – anh Việt nói.

Ông Nguyễn Văn Vơi, Chủ tịch Hội Nông dân huyện Kiến Thụy cũng bày tỏ lo ngại về tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ cạnh tranh không lành mạnh với sản phẩm đặc sản của địa phương.

Vì vậy, rất cần sự hỗ trợ từ cơ quan quản lý nhà nước trong việc bảo đảm nguồn gốc, xuất xứ, chất lượng sản phẩm đặc sản; quảng bá thương hiệu, xúc tiến thương mại. Bởi đặc sản địa phương là “tinh hoa” của thiên nhiên, con người một vùng đất, có lợi thế riêng trên thị trường, việc phát triển đặc sản địa phương góp phần phát triển kinh tế, nâng cao đời sống người dân nông thôn, góp phần xây dựng nông thôn mới.

Hân Minh