Chăm sóc trẻ bị sốt phát ban tại nhà

Sốt phát ban hầu hết là do nhiễm vi-rút (70% - 80%), trong đó vi-rút đường hô hấp chiếm đa số bao gồm vi-rút sởi, vi-rút gây bệnh rubella, adeno vi-rút, echo vi-rút, nhóm enterovirus… đây chính là lý do tại sao trẻ có thể bị sốt phát ban nhiều lần.

Sốt phát ban thường ủ bệnh trung bình khoảng một tuần, trẻ có thể sốt nhẹ (37,5oC – 38oC) hoặc sốt cao (39oC – 40oC) tùy theo thể trạng và nguyên nhân gây bệnh, khi bớt sốt sẽ xuất hiện hồng ban dày đặc trên người.

Nếu là sốt phát ban do vi-rút sởi: Khi dấu hiệu sốt giảm sẽ xuất hiện dấu hiệu phát ban, lúc đầu ở sau tai sau đó lan ra mặt, rồi lan dần xuống ngực bụng và ra toàn thân. Đặc điểm ban sởi là ban dạng sẩn (gồ lên mặt da), khi bay sẽ để lại những vết thâm trên da. Ngoài ra một số triệu chứng kèm theo như chảy nước mũi, ho hay đỏ mắt. Vi-rút sởi có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm cho trẻ nhất là biến chứng viêm phổi và viêm não.

Nếu là sốt phát ban do vi-rút rubella: Phát ban lúc đầu ở mặt sau đó lan xuống dưới chân, thời gian phát ban thường kéo dài khoảng 3 ngày. Ban do rubella thường dày hơn và có màu nhạt hơn ban sởi, có thể kèm theo tình trạng sưng hạch sau tai, hạch cổ và dưới chẩm, người bệnh có thể bị đau khớp. Vi-rút gây bệnh rubella khá lành tính đối với trẻ, nhưng rất nguy hiểm cho phụ nữ mang thai.

a.Hạ sốt: Nếu trẻ sốt từ 38,5oC, để tránh biến chứng sốt cao co giật cho trẻ uống thuốc hạ sốt Paracetamol loại đơn chất với liều 10 – 15mg/kg cân nặng, 4- 6 giờ một lần. Lau mát cho trẻ bằng nước ấm khi cần.

b.Giảm ho, giảm đau họng: Khi trẻ ho, nên cho trẻ uống các loại thuốc ho có nguồn gốc thảo dược. Có thể tự làm thuốc ho theo kinh nghiệm dân gian như: phật thủ chưng mạch nha, quất chưng đường phèn, gừng, hẹ hấp mật ong…

c.Thông mũi cho trẻ bằng nước muối sinh lý: Nhỏ nước muối sinh lý giúp trẻ dễ thở và ăn uống.

d. Ăn uống: Cho trẻ ăn thức ăn lỏng, giàu dinh dưỡng, dễ tiêu hóa như cháo, súp, sữa… Nếu trẻ biếng ăn, nên chia nhỏ bữa ăn để giúp trẻ nhận đủ chất dinh dưỡng cần thiết.

- Cho trẻ uống nhiều nước hơn bình thường, nhất là những loại nước ép trái cây tươi như cam, chanh, dưa hấu… để bảo đảm việc cung cấp đủ nguồn vitamin cho cơ thể, cải thiện sức đề kháng.

- Đặc biệt với những trẻ bị nhiễm sởi cần chú ý việc bổ sung vitamin A với liều lượng phù hợp theo lứa tuổi để bảo vệ đôi mắt cho trẻ.

e. Giữ vệ sinh: Với các bệnh phát ban, quan điểm nước sẽ làm bệnh nặng hơn là không có cơ sở khoa học. Lúc này, da càng cần được làm sạch để tránh viêm nhiễm. Nhất là ở trẻ em, làn da rất mỏng manh, sức đề kháng kém, trẻ lại không kiềm chế được việc gãi khi ngứa. Nếu để da bẩn, trẻ sẽ mệt mỏi thêm, dễ bị viêm da, thậm chí bội nhiễm, rất nguy hiểm.

Khi tắm cho trẻ nên dùng nước hơi ấm, rửa từng phần một, trước hết là mặt, cổ, sau đó đến tay, ngực – bụng, lưng, hai chân… Làm sạch xong phần nào, thấm khô và quấn khăn cho trẻ phần đó, rồi mới tiếp tục. Nên làm nhanh, nhẹ nhàng.

Nếu trẻ mệt quá, để nằm trên giường và dùng khăn thấm nước ấm, vắt đi rồi lau nhanh từng phần như trên.

f. Cần nhập viện khi phát hiện trẻ có những dấu hiệu sau:

- Trẻ bị sốt cao không hạ sau khi đã phát ban.

- Thay đổi tri giác: lừ đừ, ngủ li bì, hôn mê.

- Trẻ bị co giật.

- Trẻ thở mệt, thở nhanh, khó thở.

Phòng ngừa bệnh sốt phát ban cho trẻ

- Hạn chế tiếp xúc với người bệnh nhân bị nghi ngờ đang mắc bệnh.

- Tiêm phòng: Sởi có thể tiêm phòng khi trẻ được 9 tháng tuổi theo chương trình tiêm chủng mở rộng.

- Rubella được tiêm phòng cùng quai bị và sởi bằng vắc-xin 3 trong 1 khi trẻ được 12 tháng – 15 tháng tuổi và tiêm nhắc liều thứ 2 khi trẻ được 4 tuổi – 6 tuổi.

BS NGUYỄN MINH THÙY