Đắm đuối với cá chuối

Buổi chiều nghiêng nắng trên cánh đồng mênh mông ở thôn Lai Phương, xã Tiên Thanh, huyện Tiên Lãng, ông Nguyễn Văn Thuần tất bật “chạy đua với mặt trời” để chọn đủ 2 vạn con cá chuối hoa giống, kịp giao cho khách vào sáng sớm mai. Trong lưới, những chú cá chuối hoa 3 tuần tuổi, chưa bằng ngón tay út người lớn nhảy rào rào khỏi mặt nước.

Ông Thuần chọn cá giống để xuất bán.

Vừa thoăn thoắt nhảy xuống ao vớt cá, đem lên bờ lọc chọn rồi lại tiếp tục lội xuống ao, ông Thuần say sưa nói về loài vật nuôi mà mình gắn bó: “Cùng họ cá quả, ở miền Nam có các loại cá lóc, ở miền Bắc chỉ có 2 loại là cá sộp và chuối hoa. So với cá sộp, cá chuối hoa có giá trị kinh tế cao hơn hẳn. Loài cá này không chỉ thịt rất thơm ngon, bổ dưỡng mà còn có sức đề kháng cao, ít bệnh tật, có khả năng sống trong môi trường có hàm lượng oxy thấp.

Thế mà khoảng chục năm gần đây, loài cá này dần vắng bóng trong tự nhiên. Trên đồng ruộng bây giờ, hiếm hoi lắm mới gặp cá chuối hoa! Còn cá chuối trên thị trường, chủ yếu là cá chuối Trung Quốc và cá chuối miền Nam (cá lóc)”.

Tiếc loài cá quý của quê hương, cách đây vài năm, ông Thuần đi lùng mua gom khắp nơi. Cứ nghe ai đánh bắt được cá chuối hoa là ông tìm đến mua, trả giá cao hơn thị trường. Dần dần, ông gom góp được hơn 300 con cá chuối hoa, nuôi vỗ trong ao, dự định nhân giống lên. Nhưng cá chuối hoa là loài hoang dã, nuôi sinh sản chúng rất khó. Áp dụng kỹ thuật sinh sản nhân tạo một số loài cá nước ngọt truyền thống như trôi, trắm, mè… hay nuôi tập trung cá chuối hoa đều không thành công. Là người có thâm niên hàng chục năm trong nghề nuôi cá giống nước ngọt như trắm đen, rô phi, chim trắng…, lại nhờ cả chuyên gia cá giống giúp mà ông vẫn thất bại trong việc nhân giống cá chuối. Rồi ông tay xách nách mang 5 cặp cá chuối hoa bố mẹ vào Thanh Hóa để học một chủ đầm. Họ “nhiệt tình”chỉ bảo, hướng dẫn ông công thức, quy trình nuôi sinh sản, nhưng đó là… công thức ngược. Ôm cá về, loay hoay nuôi vỗ thế nào cá vẫn cứ… nhởn nhơ ăn chơi mà không chịu chửa đẻ. Không chịu đầu hàng, ông quyết tâm khăn gói vào Đồng Tháp học hỏi một số trại nuôi cá lóc bông – loại cá quả miền Nam gần giống cá chuối hoa miền Bắc. Hăm hở về áp dụng cho đàn chuối hoa nhà mình, ông mừng là cá có đẻ, nhưng buồn là cá đẻ rất ít.

Nhân giống thành công

Không ngồi một chỗ để buồn lâu, ông tiếp tục đến tận Cà Mau tham quan mô hình nuôi sinh sản cá lóc. Kết quả vẫn không khả quan. Vậy là ông quay lại tìm hiểu thật kỹ về loài cá chuối hoa Bắc bộ qua sách báo, mạng Internet, người dân địa phương, kỹ sư thủy sản… Ông nhận thấy rằng, nếu để cá chuối hoa sống tập trung theo đàn thì chúng không đẻ mà phải ghép đôi một. Quá trình thử nghiệm, ông tìm ra “bí quyết” kích thích cá đẻ theo ý muốn. Từ năm 2016, ông bắt đầu cho cá chuối hoa sinh sản hàng loạt để cung cấp cá giống ra thị trường.

“Bây giờ tôi muốn cho cá đẻ lúc nào cũng được. Cá chuối trong tự nhiên chỉ đẻ vài trăm con/lứa, cá nhà tôi đẻ 7-10 nghìn con/lứa, tỷ lệ sống đạt 80-90%.” – ông Thuần vui vẻ cho biết.

Ngoài nuôi cá chuối hoa sinh sản, ông Thuần còn kết hợp nuôi ếch, ba ba, nhím giống. Hằng năm, ông bán 50 vạn con ếch, 2 vạn con ba ba và hàng trăm con nhím giống. Khách hàng của ông không chỉ ở Hải Phòng, mà còn ở nhiều tỉnh, thành phố lân cận: Thái Bình, Hà Nam, Hà Nội, Bắc Giang… Trung bình mỗi năm, gia đình ông thu nhập trên 700 triệu đồng, tạo việc làm cho 3 lao động thường xuyên.

Ông Dương Thanh Đẹp, Chủ tịch Hội Nông dân xã Tiên Thanh cho biết: Khu vực đầm của ông Nguyễn Văn Thuần trước đây là đất chiêm trũng chỉ trồng được một vụ lúa trong năm. Ông mạnh dạn chuyển đổi sang nuôi trồng thủy sản, nhân giống các loài đặc sản, nhất là giống cá chuối hoa - loài cá hoang dã quý hiếm, thịt ngon, giá trị kinh tế cao nhưng hiện trong tự nhiên hầu như không còn. Nhân giống cá này là việc khó, trong xã Tiên Thanh và các xã lân cận chỉ có mình ông Thuần làm được. Điều này không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao cho gia đình ông, mà còn góp phần lưu giữ nguồn gen quý hiếm, cung cấp vật nuôi có giá trị kinh tế cao cho người nuôi trồng thủy sản ở nhiều địa phương khác.

Hân Minh