Thiếu văn hóa khi thưởng thức nghệ thuật

Nhiều hành vi chụp ảnh “tự sướng” trước các tác phẩm nghệ thuật gây phản cảm. (Ảnh: Pinterest)

Đi xem triển lãm nghệ thuật ngày nay, dễ dàng bắt gặp hình ảnh nhiều bạn trẻ tạo dáng khoe trang phục, hoặc đơn giản là… đứng nhìn xa xăm trước tấm “phông màn” là những bức tranh, tác phẩm tạo hình đầy tâm huyết của các nghệ sĩ … Ví dụ mới nhất là khi Trung tâm Nghệ thuật đương đại Vincom (VCCA) khai trương tại Khu đô thị Royal City (Nguyễn Trãi, Hà Nội), thu hút hàng nghìn lượt người tham quan, phần lớn là các bạn trẻ. Nhiều tác phẩm văn hóa nghệ thuật đặc sắc và mới lạ được trưng bày nhằm giới thiệu, lưu giữ những di sản nghệ thuật có giá trị cao. Hấp dẫn và thú vị là vậy với những người mê nghệ thuật chân chính, tuy nhiên không gian triển lãm mới mẻ này vẫn chỉ là chốn để không ít bạn trẻ chụp ảnh, check-in “sống ảo”. “Nạn nhân” phổ biến nhất tại cuộc triển lãm này là tác phẩm “Nguồn” của Bùi Hải Sơn, “Cuộc sống Vườn địa đàng” của Nguyễn Mạnh Hùng,…

Chúng ta trân trọng sự quan tâm, yêu mến của người xem khi họ muốn lưu giữ hình ảnh của các tác phẩm, song có sự khác biệt giữa việc chụp ảnh để ghi hình lại tác phẩm và chụp ảnh “tự sướng” chỉ để thể hiện bản thân. Một số bạn trẻ dường như rất thích thú với trải nghiệm tại triển lãm nên chụp ảnh để khoe lên mạng xã hội, nhưng họ lại đứng che mất đúng điểm nhấn quan trọng nhất của tác phẩm, làm mất đi ý nghĩa mà tác giả muốn thể hiện. Các trung tâm tổ chức triển lãm mới mở không mấy khó chịu với tình trạng này, do càng nhiều người đến xem, tiếng tăm càng được lan truyền. Nhưng thực tế cho thấy, việc những tác phẩm tâm huyết của các nghệ sĩ trở thành tấm phông chụp ảnh cho các bạn trẻ vô tình làm giảm giá trị của các tác phẩm và ảnh hưởng đến trải nghiệm thưởng thức nghệ thuật của những người khác.

Hãy hiểu trước khi chụp

Thực tế tại nước ngoài, việc chụp ảnh trong các không gian nghệ thuật được quản lý chặt chẽ. Quy định cấm quay phim, chụp ảnh được nhiều bảo tàng, triển lãm phương Tây thực hiện cho tới khi bắt đầu được nới lỏng từ năm 2014 do sức ép từ truyền thông và du khách. Tuy nhiên, một số địa điểm nghệ thuật lớn như bảo tàng Van Gogh (Hà Lan), Prado (Tây Ban Nha),… vẫn cấm chụp ảnh bên trong bảo tàng nhằm bảo vệ tính riêng tư, thiêng liêng của những tác phẩm nghệ thuật quan trọng.

Dù điều này đôi khi bị cho là quá “nghiêm khắc” với người tham quan, phần lớn những người làm nghệ thuật và tổ chức triển lãm vẫn ủng hộ phương án này. Từng phản đối quyết định của Bảo tàng Quốc gia Anh về việc tái cho phép chụp ảnh, biên tập viên Sarah Crompton của tờ Điện Báo chia sẻ: “Cấm chụp ảnh tại triển lãm, bảo tàng không phải là sự “hẹp hòi” đối với người yêu nghệ thuật muốn lưu giữ hình ảnh tác phẩm mình yêu thích, mà là cách phòng ngừa tình trạng thi nhau chụp ảnh bừa bãi tại những không gian nghệ thuật”. Đây được cho là biện pháp “cực chẳng đã” để đối phó với tình trạng nhiều người không hứng thú với việc chiêm ngưỡng, nghiên cứu các tác phẩm nghệ thuật, mà chỉ mải mê chụp ảnh “tự sướng”, “sống ảo” tại triển lãm.

Cảnh tượng giới trẻ “cưỡi ngựa xem hoa”, hứng thú với việc chụp ảnh bản thân thay vì chiêm ngưỡng và tìm hiểu tác phẩm là nỗi buồn của bất kỳ người yêu nghệ thuật nào. Cũng không thể hoàn toàn đổ lỗi cho các bạn trẻ khi ngày nay, nhiều kênh thông tin chú trọng khuyến khích giới trẻ đến những địa điểm mang nhiều ý nghĩa văn hóa – nghệ thuật chỉ để chụp ảnh “check-in”, “sống ảo” trên mạng xã hội. Câu chuyện dài về ý thức trân trọng và thưởng thức nghệ thuật của con người nói chung, giới trẻ nói riêng không thể được giải quyết ngày một ngày hai. Tuy nhiên, để các tác phẩm nghệ thuật giữ được giá trị nguyên vẹn, để không gian nghệ thuật giữ trọn ý nghĩa tôn vinh, trân trọng các nghệ sĩ, ngoài phương án thắt chặt quản lý việc chụp ảnh, nhất là chụp ảnh “tự sướng” tại các triển lãm, bảo tàng, những người tham quan cần có ý thức tôn trọng tác phẩm hơn. Hãy xem, nhìn ngắm và hiểu thật kỹ trước khi cầm ống kính lên chụp ảnh.

Thu Thảo