Hòa nhạc "mini" - Đưa nhạc cổ điển đến gần đại chúng

Từ trước đến nay, các buổi hòa nhạc cổ điển, giao hưởng thường được “khắc họa” bởi hình ảnh dàn nhạc công hoành tráng, ăn mặc trịnh trọng, biểu diễn trong các nhà hát lớn, vốn kén người nghe. Sự lộng lẫy của phần lớn các sự kiện âm nhạc cổ điển có phần xa lạ, thậm chí xa xỉ tạo nên khoảng cách với số đông người nghe nhạc. Nhiều người yêu thích nhạc cổ điển nhưng ngại đi xem hòa nhạc vì giá vé cao hoặc khó thích nghi với không khí trang trọng. Điều này thôi thúc các nghệ sĩ trẻ đưa ra sáng kiến để mang dòng nhạc này tới gần hơn với đại chúng.

Những buổi hòa nhạc giao hưởng “mini” với không khí gần gũi khiến người nghe tăng thêm niềm hứng thú đối với nhạc cổ điển. (Ảnh: Ambra Vernuccio)

Lễ hội âm nhạc Cheltenham sắp diễn ra tại Anh là nỗ lực mới nhất của các nghệ sĩ nhạc cổ điển chuyên nghiệp muốn “thách thức” phương thức biểu diễn truyền thống. Tại buổi hòa nhạc mang tên Classical Mixtape, người nghe có thể vừa dùng bia và các đồ uống tại quầy bar trong khi nghe dàn nhạc cổ điển trình diễn sống. Họ được phép đứng, ngồi ghế, thậm chí nằm lên sàn, ngắm mái vòm huyền ảo của nhà thờ Tewkesbury Abbey, nơi diễn ra chương trình. Các vị khách còn được ban tổ chức khuyến khích chụp ảnh, ghi hình trực tiếp, lan truyền thông tin về sự kiện trên mạng xã hội. Đây là điều chưa từng có ở các chương trình hòa nhạc cổ điển trước đây. Bên cạnh đó, thay vì trình diễn trọn vẹn các bản giao hưởng dài nhiều chương, các nhạc công trẻ như Sheku Kanneh-Mason, Jess Gillam, Daniel Pioro,… chỉ dành 5 đến 6 phút cho mỗi tác phẩm, chắt lọc những phần tinh hoa nhất từ các tuyệt tác của Bach, Tavener, Allegri,…

Cách làm mới này tạo không khí gần gũi, cảm giác dễ tiếp cận và thoải mái hơn khi nghe giao hưởng cho bộ phận công chúng không mấy quen thuộc với nhạc cổ điển. Hơn nữa, việc giá vé vào cửa rẻ chỉ từ 1 bảng Anh tạo điều kiện thuận lợi để những người yêu giao hưởng thưởng thức nhạc dễ dàng hơn.

Quy mô nhỏ, sức ảnh hưởng lớn

Không ít người yêu nhạc cổ điển phản đối hình thức hòa nhạc mới do cho rằng nó không “xứng tầm” với dòng nhạc được cho là bác học này. Tuy nhiên, phương thức trình diễn nhạc cổ điển theo hướng gần gũi người nghe vốn không phải để “nâng tầm”, cải thiện chất lượng công tác tổ chức hòa nhạc giao hưởng. Phải thẳng thắn thừa nhận hình thức hòa nhạc mới này khó có thể truyền tải một cách trọn vẹn vẻ đẹp của nhạc cổ điển như hòa nhạc truyền thống. Nhưng mục đích lớn nhất của nó là: hấp dẫn và thu hút sự chú ý của người nghe đại chúng – những người vốn không quen với việc trả hàng trăm đến hàng triệu đồng để nghe các bản giao hưởng kéo dài gần 1 tiếng đồng hồ. Đây là công cụ để từng bước mang tới người nghe sự tò mò đối với nhạc cổ điển, sự tự tin về việc có thể thưởng thức, cảm nhận tinh hoa của dòng nhạc này trong không gian gần gũi và thoải mái.

Tất nhiên, những chương trình hòa nhạc “mini” như Classical Mixtape không có tham vọng trở thành hướng đi duy nhất cho nhạc cổ điển trong tương lai hay lập tức lôi kéo công chúng đến với dòng nhạc này. Cũng như trong cuộc chạy ma-ra-tông, bạn không thể lập tức chạy vọt lên 10km/giờ mà phải từ từ tăng tốc. Mô hình hòa nhạc mới này cũng chỉ là tiền đề để khuyến khích người yêu nhạc lắng nghe, trân trọng nhạc cổ điển và tạo điều kiện để họ được tiếp xúc nhiều hơn với dòng nhạc tuyệt vời này.

Tương lai ở đam mê của người trẻ

Tương lai của hướng đi độc đáo là điều không dễ đoán định. Trước đây, một vài nỗ lực tương tự được thực hiện bởi nghệ sĩ Matt Fretton, dàn nhạc Orchestra of the Age of Enlightenment, nhưng đều “chết yểu” do không được tổ chức quy củ. Tại Việt Nam, các buổi hòa nhạc giao hưởng đường phố của Luala Concert là sự cố gắng đáng khen ngợi. Tuy nhiên, hình thức này chưa được duy trì và tạo hứng thú lâu dài cho người nghe. Vì vậy, việc nhiều người nghi hoặc sức sống của hình thức trình diễn giao hưởng mới là điều dễ hiểu.

Tương lai của nó phần lớn phụ thuộc vào liệu nguồn nhân lực trẻ, gồm những nhạc công và các tổ chức âm nhạc có đủ đam mê để tiếp tục làm những buổi hòa nhạc “mini” giá rẻ này hay không. Chúng ta có thể lạc quan về khía cạnh này vì ngày càng nhiều nghệ sĩ trẻ nhận thức được giá trị của việc lan tỏa âm nhạc bất chấp rào cản vật chất. “Nhạc cổ điển không phải là thứ xa xỉ. Nó nên được thưởng thức bởi tất cả mọi người.”, chàng nhạc công xen-lô 18 tuổi Sheku Kanneh-Mason khẳng định. Meurig Bowen, giám đốc điều hành lễ hội âm nhạc Cheltenham chia sẻ: “20 năm làm nghề tổ chức sự kiện âm nhạc, tôi không bao giờ từ bỏ khao khát đưa nhạc cổ điển chạm đến trái tim người nghe”. Nếu được duy trì, chắc chắn hình thức biểu diễn mới này gây tiếng vang và thu hút nhiều sự chú ý đến với dòng nhạc cổ điển “bác học”. Kể cả nếu thất bại, đây vẫn là trải nghiệm đầy thú vị và đáng nhớ dành cho người yêu nhạc.

Thu Thảo