Chủ động chuẩn bị tâm thế làm mẹ

Mẹ yêu con. Ảnh: Vũ Dũng

- Khi sinh con, nhất là lần đầu, phụ nữ thay đổi về thể chất, sức khoẻ cũng như tâm sinh lý như thế nào, thưa bác sĩ?

- Làm mẹ không những là thiên chức thiêng liêng, đáng tự hào nhất của phụ nữ, mà còn thể hiện trách nhiệm của họ với gia đình và xã hội. Khi mang thai, người phụ nữ suy giảm sức khoẻ, hệ miễn dịch, dẫn tới dễ mắc bệnh, nhất là những bệnh do vi-rút, vi khuẩn gây ra, làm bệnh cũ (nếu có) nặng thêm trong khi phải tránh sử dụng nhiều loại thuốc gây ảnh hưởng đến thai nhi.

Về mặt thẩm mỹ, mang thai dễ làm thay đổi về cấu trúc cơ thể (tăng cân), phải từ bỏ những bộ váy áo ưa thích… khiến chị em có mặc cảm xấu hơn dưới mắt chồng, gia đình, bè bạn, đồng nghiệp. Không những thế, thai phụ còn vận động khó khăn, không làm được những việc nặng, không đảm nhận được một số công việc đặc thù dẫn tới thuyên chuyển vị trí, rất có thể ảnh hưởng đến thu nhập, cơ hội thăng tiến. Vì thế, trên thực tế khá nhiều phụ nữ “ngại” mang thai.

Phó giám đốc Trung tâm Chăm sóc sức khoẻ sinh sản thành phố Phạm Thị Loan.

- Mang thai “thiệt đơn, thiệt kép”, vậy gia đình, nhất là người chồng, đồng nghiệp, xã hội cần chia sẻ những gì?

- Khi mang thai, do sức khoẻ giảm sút, những người trong gia đình cần chia sẻ với chị em những công việc gia đình nặng nhọc. Đặc biệt, trong 3 tháng đầu của thai kỳ, người phụ nữ thường có triệu chứng nghén (nôn, thèm ăn…). Thậm chí, 1-2 giờ sáng, có chị “nổi hứng” thèm ăn cháo gà, dựng chồng dậy đi cả chục cây số để mua. Ấy thế khi bưng bát cháo “tới tận mồm”, vợ lại không ăn vì “mùi kinh quá”, thử hỏi ai mà chẳng bực mình (cười). Đó là lúc cần hiểu, thông cảm và chia sẻ với vợ.

Khi mang thai, người phụ nữ thường hay cả nghĩ, “chấp nhặt” những chuyện nhỏ lâu ngày dồn nén, có thể dẫn tới rối loạn tâm lý, trầm cảm. Trong khi đó, đôi khi họ cảm thấy thiệt thòi ở nơi công tác vì được giao ít việc hơn dẫn tới thu nhập kém so với trước. Vì vậy, người chồng cũng như các thành viên trong gia đình cần chia sẻ, trò chuyện thường xuyên hơn để nắm bắt tâm lý, có hình thức động viên phù hợp. Đối với đồng nghiệp, ngoài quan tâm, động viên, ưu tiên việc nhẹ, cần làm sao để họ hiểu sự thay đổi chỉ là tạm thời, sau khi sinh con đâu sẽ về đấy.

- Nhiều bà mẹ, nhất là các bà mẹ trẻ, chấp nhận “nuôi bộ” (không cho con bú trực tiếp) để “giữ ngực”. Bác sĩ nói sao về điều này?

- Không gì tốt cho trẻ bằng sữa mẹ. Ngành y tế có khuyến cáo trong 6 tháng đầu, nên nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ. Không được bú sữa mẹ, trẻ dễ suy dinh dưỡng, sức đề kháng cũng kém hơn. Bên cạnh đó, trẻ được mẹ cho bú và ôm ấp còn làm tăng sự gắn kết giữa mẹ và con. Không cho con bú trực tiếp, không những người mẹ vất vả, tốn kém (tiền mua sữa, mất thời gian vắt sữa), mà còn có nguy cơ bị ung thư vú cao hơn, phục hồi sau đẻ chậm. Ngoài ra, cho con bú hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu cũng là biện pháp tránh thai hiệu quả cao. Vắt sữa vào bình nếu bảo quản không tốt dễ bị nhiễm khuẩn và khiến lượng sữa của người mẹ giảm.

- Hiện rất nhiều “bà mẹ bỉm sữa” vào các diễn đàn trên internet, lên “phây” học cách chăm con, điều này có nên không thưa bác sĩ?

- Theo tôi, điều này rất tốt cho các bà mẹ, nhất là đối với những bà mẹ trẻ. Tuy nhiên, họ thường hay bị nhiễu loạn thông tin và đối mặt với tình trạng, mỗi nơi nói một cách, một kiểu, nhiều khi trái ngược nhau. Vì vậy, các bà mẹ nên lựa chọn thông tin (từ đâu, do ai, độ tin cậy của nguồn thông tin…). Bên cạnh đó, cần lựa chọn những cách thức phù hợp bản thân, gia đình, điều kiện kinh tế và điều kiện hiện tại của trẻ. Ví dụ, trẻ hoàn toàn bình thường, không nên áp dụng chế độ chăm sóc cho trẻ bị suy dinh dưỡng hay thừa cân. Bên cạnh đó, cần bảo đảm trẻ phát triển toàn diện về thể chất, tâm sinh lý, kỹ năng sống...

- Từ khi mang thai, đẻ đến chăm con, người phụ nữ phải chịu quá nhiều nhọc nhằn vất vả. Vậy bản thân họ cũng như người thân trong gia đình, nhất là người chồng, cần chuẩn bị những gì thưa bác sĩ?

- Để thực hiện thiên chức làm mẹ, người phụ nữ trải qua gần 4 năm vô cùng vất vả và khổ cực. Đó là 9 tháng 10 ngày mang thai, “vượt cạn”, rồi đến 6 tháng đầu trẻ hoàn toàn bú sữa mẹ, thêm 18 tháng đến khi trẻ cai sữa và hơn 1 năm trẻ tập đi, tập nói, rèn các kỹ năng thích nghi với môi trường bên ngoài. Thực tế, 1 năm đầu kể từ khi sinh con, người phụ nữ hiếm khi có được giấc ngủ ngon, trọn vẹn, bởi cứ 2 tiếng phải cho trẻ bú một lần, không kể đến trẻ quấy khóc (dân gian gọi là khóc dạ đề) hay chơi về đêm. Giai đoạn này, mọi sinh hoạt đảo lộn do trẻ “bám rịt” mẹ, trong khi vẫn phải làm công việc xã hội, việc nhà, người phụ nữ rất dễ suy nhược cơ thể, trầm cảm… Vì thế, người phụ nữ phải trang bị cho mình sức khoẻ tốt để có sữa, chăm con và chăm mình, phải lường trước được mọi tình huống và lấy việc được làm mẹ là niềm vui, sự tự hào để động viên mình. Ngoài ra, cũng không vì quá chăm con mà “quên” chồng. Điều này rất dễ khiến gia đình bị rạn nứt, thậm chí người chồng đi ngoại tình vì “đói”.

Với gia đình, nhất là người chồng, cần đồng hành người mẹ (chia sẻ việc nhà, cùng chăm sóc con, hỗ trợ tài chính nhiều hơn…). Sau khi sinh, người chồng cần biết chấp nhận có thể vợ mình xấu, khó tính, luộm thuộm hơn. Ngoài ra, cũng cần lường trước tình huống con sinh ra có thể không như mong muốn (giới tính, dị tật…). Nếu thấy người phụ nữ có dấu hiệu tâm lý bất ổn, trầm cảm, gia đình cần đưa ngay đến cơ sở có chuyên môn điều trị kịp thời tránh xảy ra hậu quả đáng tiếc.

- Trân trọng cảm ơn bác sĩ!