Lập quy hoạch xây dựng đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị

Tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 13, sáng 16-8, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiến hành chất vấn Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Hà. Phiên chất vấn và trả lời chất vấn được tổ chức hội nghị trực tuyến. Đồng chí Nguyễn Thị Nghĩa, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội Hải Phòng; Bùi Thanh Tùng, Phó trưởng Đoàn dự tại điểm cầu Hải Phòng.

Nội dung chất vấn tập trung vào nhóm vấn đề: Công tác quản lý nhà nước về quy hoạch xây dựng, kiến trúc đô thị, hạ tầng kỹ thuật đô thị; việc hướng dẫn, kiểm tra, quản lý sử dụng đất xây dựng đô thị theo quy hoạch và kế hoạch phát triển gắn với giao thông đô thị.

Phát biểu khai mạc phiên chất vấn, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân nhấn mạnh, đây là nội dung còn nhiều bất cập trong quá trình thực hiện, cần sớm có giải pháp để kịp thời xử lý một cách đồng bộ và hiệu quả. Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu đi thẳng vào nhóm nội dung, làm rõ vấn đề; người trả lời chất vấn không né tránh, nêu rõ giải pháp, lộ trình cam kết khắc phục, giúp cử tri theo dõi, giám sát hoạt động chất vấn, trả lời chất vấn.

Đại biểu Nguyễn Thị Kim Thúy, Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội nêu vấn đề, hiện nay, quy hoạch đô thị thiếu tầm nhìn, đô thị nào cũng có vấn đề về môi trường, hệ thống thoát nước, xử lý rác thải... Các đô thị lớn ùn tắc giao thông, thiếu trầm trọng chỗ vui chơi, giải trí. Bên cạnh đó là tình trạng buông lỏng quản lý quy hoạch, quá nhiều lệch lạc so với quy hoạch trong xây dựng đô thị: đường thẳng nắn thành đường cong; sân golf nằm trong sân bay...

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Hồng Hà cho rằng, ngoài những kết quả đạt được, quy hoạch đô thị nói chung còn nhiều hạn chế. Chất lượng lập quy hoạch chưa bảo đảm, thiếu tính đồng bộ giữa các loại quy hoạch; tổ chức thực hiện quy hoạch thường chậm... Nguyên nhân của tình trạng này là do các cơ quan nhà nước thực hiện chưa tốt chức trách, chưa công khai, minh bạch thông tin quy hoạch. Công tác thanh tra, xử lý vi phạm còn hạn chế… dẫn tới những hệ lụy về phát triển đô thị như: ùn tắc giao thông, lấn chiếm đất đai.

Liên quan đến câu hỏi có hay không tình trạng trục lợi trong lập, tổ chức thực hiện quy hoạch, Bộ trưởng Phạm Hồng Hà cho rằng, về tổng thể thực hiện tốt, nhưng trong một số trường hợp cụ thể có dấu hiệu trục lợi. Bộ trưởng nhận trách nhiệm của Bộ Xây dựng trong công tác xây dựng thể chế: tính toán các chỉ tiêu đô thị hạ tầng kỹ thuật đô thị chưa phù hợp với điều kiện phát triển của đất nước; thủ tục, trình tự quy hoạch đô thị còn phức tạp. Công tác thanh tra, kiểm tra chưa thường xuyên để phát hiện sớm bất cập.

Đẩy mạnh thanh tra dự án có quy mô sử dụng đất lớn

Đại biểu Nguyễn Thanh Thủy (Hậu Giang) chất vấn Bộ trưởng Phạm Hồng Hà về tình trạng xây dựng không phép, sai phép; tình trạng lấn chiếm đất công, đất nông lâm nghiệp, kể cả đất quốc phòng - an ninh; trong khi thanh tra chuyên ngành các cấp xử lý còn chưa nghiêm. Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Xây dựng thừa nhận đây là thực tế có thật. Dù thời gian qua có xu hướng giảm nhưng tỷ lệ sai phép vẫn còn rất lớn. "Giấy phép được cấp nhưng không đúng với quy hoạch chi tiết. Chúng ta không thường xuyên thanh tra kịp thời, thanh tra được lại xử lý không dứt điểm", Bộ trưởng nêu nguyên nhân. Tuy nhiên, Bộ trưởng cho rằng, cam kết chấm dứt xây dựng sai phép rất khó, vấn đề này cần có sự phối hợp rất đồng bộ, chặt chẽ giữa các cấp các ngành, giữa Trung ương với địa phương. Trong thời gian tới, Bộ sẽ đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra nhất là tại một số công trình, dự án quy mô sử dụng đất lớn.

Về tình trạng lấn chiếm đất đai trong đô thị, Bộ trưởng Phạm Hồng Hà thừa nhận có tình trạng sử dụng đất trong đô thị chưa hiệu quả, đặc biệt là tình trạng nôn nóng, mở rộng diện tích đô thị. Chia sẻ thêm vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà nhấn mạnh, việc quản lý, sử dụng đất được thực hiện theo quy định của Luật Đất đai và các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành. Hiện nay có tình trạng cấp đất cho các dự án, trong đó có cả đất nông lâm nghiệp, đất quốc phòng - an ninh nhưng do chậm triển khai nên người dân lấn chiếm, sử dụng đất trái phép. Ngoài ra, khu vực đất công được giao cho chính quyền xã, phường quản lý có tình trạng cấp đất không đúng quy định, để xảy ra lấn chiếm trái phép. Đặc biệt, tình trạng sử dụng đất ở những nơi chưa được thống kê như đất bãi bồi, bãi sông... còn buông lỏng.

Phát triển đô thị phải gắn quy hoạch

Phát biểu tại phiên chất vấn, Phó thủ tướng Trịnh Đình Dũng chỉ rõ những bất cập, tồn tại trong quá trình quản lý xây dựng và phát triển đô thị.

Về nguyên nhân của thực trạng trên, Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng chỉ rõ, nhiều khu vực phát triển nhanh nhưng thực hiện lập quy hoạch còn chậm, dẫn đến không đáp ứng được yêu cầu của phát triển đô thị. Hệ thống quy hoạch đô thị nhiều nơi còn thiếu đồng bộ, thiếu các quy hoạch chi tiết. Chất lượng quy hoạch còn thấp, tình trạng điều chỉnh quy hoạch nhiều nơi còn tùy tiện dẫn đến ảnh hưởng chất lượng quy hoạch. Bên cạnh đó, công tác tổ chức quy hoạch còn nhiều hạn chế, còn thiếu kế hoạch thực hiện quy hoạch dẫn đến tình trạng đầu tư theo phong trào. Đặc biệt, bộ máy quản lý đô thị còn thiếu nhưng chậm hoàn thiện. Công tác thanh tra, kiểm tra đã được tăng cường nhưng việc thực hiện kết luận thanh tra còn chậm, thậm chí chưa nghiêm, việc xử lý các vi phạm còn thiếu kiên quyết.

Trong thời gian tới, Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng nhấn mạnh, Chính phủ sẽ tập trung hoàn thiện hệ thống pháp luật về quy hoạch và quản lý phát triển đô thị. Trong đó, rà soát, tổng kết các luật về quy hoạch phát triển đô thị, Luật Xây dựng để sửa đổi, bổ sung một số quy định cho phù hợp với yêu cầu quản lý quy hoạch xây dựng và phát triển đô thị.

Về công tác quy hoạch xây dựng, Phó Thủ tướng đề nghị cần đẩy mạnh việc tổ chức lập quy hoạch, chú trọng với việc thực hiện đồng bộ các quy hoạch đi đôi với việc nâng cao chất lượng công tác lập quy hoạch xây dựng; gắn quy hoạch xây dựng với các quy hoạch chuyên ngành và gắn quy hoạch xây dựng với ứng phó biến đổi khí hậu, nước biển dâng...

Chiều 16-8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về báo cáo kết quả giám sát chuyên đề “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước giai đoạn 2011-2016”. Tham dự phiên họp có Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân và các Phó Chủ tịch Quốc hội; Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình; Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh.

Việc cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước đạt những kết quả quan trọng, góp phần vào thành tựu chung của đất nước. Tuy vậy, vẫn còn một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức nhận thức chưa đầy đủ, chưa có bản lĩnh “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm”, đặc biệt là đối với các công việc có liên quan đến tổ chức bộ máy, liên quan đến con người cụ thể. Hệ thống thể chế về cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước tiếp tục được đổi mới và hoàn thiện nhưng vẫn chưa thật đồng bộ, còn chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu thống nhất.

Việc thực hiện các quy định về quản lý biên chế tại một số bộ, ngành, địa phương vẫn chưa nghiêm, sử dụng vượt quá số biên chế được giao. Còn mất cân đối giữa người giữ chức danh lãnh đạo, quản lý với số công chức tham mưu. Cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các đơn vị sự nghiệp công lập chưa được đẩy mạnh. Số lượng người làm việc trong các đơn vị sự nghiệp công lập vẫn tăng. Thủ tục hành chính còn phức tạp, phiền hà, vẫn còn nhiều quan ngại về tính minh bạch, công khai trong hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước.

Băn khoăn về tổ chức bộ máy hiện nay, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển đặt vấn đề bộ máy đã bảo đảm hiệu lực, hiệu quả chưa? Bộ máy phình ra do yêu cầu quản lý hay do lý do khác?

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước có được nâng lên, nhưng so với yêu cầu của tình hình mới thì chưa đạt yêu cầu, chất lượng bộ máy chưa tương xứng với đầu tư từ ngân sách. Có xu thế bộ máy ngày càng trở nên cồng kềnh, dẫn tới quan liêu, xa rời thực tiễn. Hình như ngoài 4 cấp chính quyền: Trung ương, tỉnh, huyện, xã đang thêm cấp chính quyền thôn, bản, ấp. Lẽ ra cán bộ xã xuống trực tiếp các thôn, bản, thì lại gọi cán bộ thôn lên. Thôn là cánh tay nối dài của xã, càng nối dài bao nhiêu càng quan liêu bấy nhiêu. Câu chuyện này cần phân tích rõ ràng, bộ máy phình ra, khi xảy ra vấn đề là không xử lý được, ông Hiển nói.

Liên quan đến tổ chức bộ máy và biên chế, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga cho rằng, có tình trạng nói đến cải cách, tinh giản bộ máy ở cơ quan khác thì rất nhiệt tình nhưng đến cơ quan mình thì không làm được mấy. “Chúng tôi được Quốc hội giao tham mưu biên chế của Tòa án, Viện Kiểm sát, xác định đề án vị trí việc làm, mỗi lần xem xét cơ cấu tổ chức bộ máy và biên chế, đại đa số các cơ quan này đều trình xin tăng thêm biên chế”, bà Nga thẳng thắn. Trên cơ sở đó, bà Nga đề nghị Chính phủ xem lại quy định về đề án vị trí việc làm, tổng kết lại việc thực hiện đề án, không để tình trạng khi quyết định biên chế không có đề án vị trí việc làm thì rất chặt, nhưng từ khi các cơ quan thực hiện xác định vị trí việc làm thì tăng hàng ngàn người.

TTXVN