Kiên quyết xử lý, làm rõ trách nhiệm

Công trình tại thửa 4 khu 10B đường Lê Hồng Phong xây dựng trái phép. Ảnh: Trung Kiên

Mua mảnh đất rộng hơn 200 m2 trên tuyến đường Lê Hồng Phong “để dành”, khi có nhu cầu xây dựng nhà ở và kinh doanh, anh T. “ngã ngửa” khi không được cơ quan chức năng cấp phép xây dựng (GPXD) bởi chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đương lúc “rối như tơ vò”, anh nhận được tư vấn của một người bạn làm trong ngành xây dựng: “cứ xây rồi chịu phạt”. Theo tư vấn, anh T. quyết định thuê đơn vị vẽ thiết kế và tiến hành thi công, dù chưa có GPXD. Khi làm xong phần móng, đoàn kiểm tra gồm đại diện cơ quan chức năng và chính quyền địa phương xuống lập biên bản đình chỉ xây dựng. Tuy nhiên, sau đó anh T. lại cho người quây cao bạt rồi tiếp tục đốc thúc thợ nhanh chóng hoàn thiện công trình. Đến khi đoàn kiểm tra trở lại đình chỉ và xử phạt, 4 tầng nhà đã hoàn thiện xong. Trong bữa tiệc liên hoan lên nhà mới, anh T. nâng cốc cảm ơn người bạn đã “mách nước”: “Tính cả tiền phạt chưa tới 1 lít (100 triệu đồng- PV). Rẻ quá anh ạ. Nhà em không vượt quá độ cao cũng như mật độ xây dựng cho phép, nên cơ quan chức năng phạt rồi cho tồn tại.

Không chỉ riêng anh T., mà rất nhiều người do vướng mắc về hồ sơ để được cấp GPXD (thiếu giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thẩm duyệt phòng cháy chữa cháy, thẩm định thiết kế, ý kiến của các cơ quan chủ quản đối với công trình có liên quan đến quốc phòng, hành lang đê, thoát lũ, bảo vệ công trình giao thông, điện…), vì nhu cầu bức thiết về nhà ở hoặc kinh doanh, đành cứ xây và vui vẻ chấp nhận nộp phạt, khi sự đã rồi. Theo Thông tư số 02/2014/TT-BXD, công trình xây dựng không phép, sai phép trong một số trường hợp, được tồn tại hợp pháp nếu chủ đầu tư đóng tiền phạt. Điều này “vui cả đôi đường” vì chủ đầu tư chỉ phải nộp 40-50% giá trị công trình sai phạm đáng ra bị cưỡng chế tháo dỡ.

Trên không nghiêm, dưới ắt “loạn”

Nói về nguyên nhân để tình trạng vi phạm trật tự xây dựng tràn lan, Phó giám đốc Sở Xây dựng thành phố Võ Quốc Thái thừa nhận, một bộ phận cán bộ, công chức làm công tác quản lý trật tự xây dựng còn nể nang, tiêu cực trong xử lý vi phạm, nhũng nhiễu trong cấp GPXD. Nhiều trường hợp, dù đủ điều kiện xin cấp GPXD, nhưng khi làm thủ tục theo quy định, họ sách nhiễu gây bức xúc trong dân. Vì nhu cầu nhà ở hoặc kinh doanh cấp thiết, nhiều cá nhân, đơn vị vẫn tiến hành xây dựng trong khi chưa được hoặc không xin cấp GPXD. Trong khi đó, Chánh thanh tra Sở Xây dựng thành phố Cao Đức Thắng cho rằng, nguyên nhân xuất phát từ lực lượng thanh tra xây dựng còn mỏng. Hiện hơn 70 người quản lý trực tiếp 223 đơn vị hành chính xã, phường, thị trấn.

Tại cuộc làm việc nghe báo cáo công tác xử lý vi phạm trật tự xây dựng trên địa bàn thành phố vào cuối tháng 7 vừa qua, Phó chủ tịch Thường trực UBND thành phố Nguyễn Xuân Bình nhấn mạnh, nếu để kéo dài tình trạng biên bản cứ lập, xử phạt cứ xử phạt, đình chỉ cứ đình chỉ, trong khi doanh nghiệp, cá nhân có công trình vi phạm vẫn cứ thi công như hiện nay, khó lòng lập lại trật tự trong xây dựng. Đồng chí nêu rõ, cả ở nông thôn lẫn thành thị, chỉ cần đổ đống gạch, cát ra vệ đường, là người dân đã biết. Vì thế, không có chuyện đến khi xây cao 3-4 tầng, thanh tra xây dựng, chính quyền địa phương mới phát hiện, trừ khi có khuất tất, tiêu cực. Trên không nghiêm, dưới ắt “loạn”. Người dân, doanh nghiệp không tránh khỏi bức xúc khi bản thân họ gặp nhiều khó khăn, phiền hà về thủ tục xin giấy phép xây dựng, trong khi nhiều công trình vi phạm vẫn ngang nhiên tồn tại. Phó chủ tịch Thường trực UBND thành phố không đồng tình với lý do lực lượng mỏng dẫn tới tình trạng vi phạm trật tự xây dựng tràn lan. Bởi, ở cấp xã, phường, thị trấn lẫn quận, huyện, đều có cán bộ chuyên trách lĩnh vực xây dựng. Phía thanh tra xây dựng cần phối hợp tốt với cơ sở cũng như có quy định về ràng buộc trách nhiệm.

Kiên quyết xử lý, làm rõ trách nhiệm

Phó chủ tịch Thường trực UBND thành phố Nguyễn Xuân Bình khẳng định, thành phố không chấp nhận tình trạng do tiêu cực, buông lỏng quản lý… dẫn tới vi phạm trật tự xây dựng tràn lan như hiện nay. Để lập lại trật tự trong lĩnh vực xây dựng, Sở Xây dựng được giao chủ trì phối hợp các sở, ngành liên quan, chính quyền các quận, huyện… rà soát đề xuất thành phố sửa hoặc loại bỏ những quy định không phù hợp theo hướng tránh gây phiền hà, khó khăn đối với người dân và doanh nghiệp. Với những công trình vi phạm trong năm 2016 và mới phát sinh trong năm 2017, kiên quyết tổ chức tháo dỡ nếu chủ đầu tư không tự nguyện.

Cùng với kiên quyết xử lý những công trình vi phạm, rà soát, đề xuất bỏ hoặc bổ sung, sửa đổi thủ tục tránh gây phiền nhiễu, việc làm rõ trách nhiệm của cá nhân, cơ quan, đơn vị cũng là vấn đề trọng tâm. Bấy lâu nay, dù vi phạm xảy ra tràn lan, nhưng lãnh đạo địa phương, ngành xây dựng, cán bộ chuyên trách, thanh tra xây dựng… ít người phải nhận hình thức kỷ luật thích đáng. Vì thế, bên cạnh xử lý nghiêm những trường hợp nhũng nhiễu, gây khó dễ trong quá trình hoàn thiện thủ tục cấp giấy phép xây dựng, cần xác định rõ trách nhiệm của chủ tịch, phó chủ tịch UBND quận, huyện và phường, xã, thị trấn phụ trách lĩnh vực xây dựng, cán bộ được giao quản lý địa bàn…; làm rõ việc có hay không buông lỏng quản lý, tiêu cực, khuất tất, cả nể… để xử lý, kỷ luật thích đáng. Có như vậy mới lập lại được trật tự trong xây dựng cũng như lấy được lòng tin của người dân, tạo nền nếp và thói quen tuân thủ quy định pháp luật về lĩnh vực xây dựng.

Công Tráng