Cần linh hoạt về chính sách

Ông Nguyễn Đình Minh, Tổng Thư ký Hội đồng chính sách khoa học và công nghệ quốc gia cho rằng: Việt Nam cần đánh giá trình độ công nghệ trong nước và nhu cầu nhập khẩu công nghệ để có danh mục nhập khẩu và chuyển giao công nghệ phù hợp; đồng thời xây dựng chiến lược nhập khẩu và chuyển giao công nghệ, trong đó tập trung mua bản quyền công nghệ để sớm xây dựng và phát triển công nghệ Việt Nam, đáp ứng các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội; tập trung đào tạo nguồn nhân lực cho nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ (R&D), tăng cường đào tạo kĩ sư, kỹ thuật viên có khả năng tiếp nhận, giải mã và làm chủ công nghệ mới. Đặc biệt, cần xây dựng cơ chế, chính sách thúc đẩy các doanh nghiệp hợp tác nghiên cứu với các đối tác, tập đoàn, viện nghiên cứu quốc tế… để chia sẻ thông tin, nâng cao hiệu quả nhập khẩu và chuyển giao công nghệ. Bên cạnh đó, cần hỗ trợ nhập khẩu và chuyển giao công nghệ đối với các Chương trình khoa học và công nghệ quốc gia, Chương trình sản phẩm quốc gia, Chương trình phát triển tài sản trí tuệ… để nâng cao năng lực công nghệ quốc gia

Ông Tạ Việt Dũng, Cục trưởng Cục Ứng dụng và phát triển công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết: Cục xây dựng bản đồ công nghệ để đánh giá trình độ công nghệ doanh nghiệp, từ đó, đề xuất các chính sách, giải pháp để hỗ trợ nâng cao trình độ và năng lực doanh nghiệp. Tuy nhiên, quá trình điều tra thực tế gặp nhiều khó khăn và độ chính xác chưa cao do nhận thức của các doanh nghiệp trong nước về đổi mới, chuyển giao công nghệ còn “yếu”.

Để đánh giá trình độ công nghệ trong nước, vai trò của các tổ chức “trung gian” rất quan trọng nhưng công tác quản lý nhà nước trong quản lý kiểm định, giám định, định giá công nghệ còn chồng chéo; thiếu các hoạt động hỗ trợ về đánh giá, cảnh báo công nghệ; tính liên kết giữa các đơn vị cung cấp dịch vụ chuyển giao công nghệ với nhau và với cơ quan quản lý; thiếu nguồn nhân lực quản lý và phát triển dịch vụ chuyển giao công nghệ; chưa có chế tài phù hợp đối với những vi phạm trong các dịch vụ chuyển giao công nghệ; chưa bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ của chủ thể quyền. Bên cạnh đó, do quy mô thị trường công nghệ nước ta còn nhỏ; chi phí các dịch vụ chuyển giao công nghệ cao so với năng lực tài chính của doanh nghiệp tiếp nhận; chưa có những hỗ trợ cần thiết cho đơn vị cung cấp dịch vụ chuyển giao công nghệ, các đơn vị cung cấp dịch vụ chuyển giao công nghệ chưa chủ động tiếp cận cơ quan quản lý trong quá trình hoạt động và tiếp cận thị trường; khung pháp lý về phát triển dịch vụ chuyển giao công nghệ chưa đầy đủ, đồng bộ...

Hình thành mạng lưới liên kết thúc đẩy chuyển giao công nghệ

Ông Michael Braun, Chuyên gia khoa học và đổi mới công nghệ Đức hiện công tác tại Việt Nam, người từng có nhiều năm kinh nghiệm tư vấn chuyển giao công nghệ cho Đức và châu Âu cho rằng: Việt Nam hình thành các trung tâm chuyển giao công nghệ vùng; các sàn giao dịch công nghệ hỗ trợ chuyển giao công nghệ; các công viên công nghệ… là điều kiện thuận lợi để kết nối, thúc đẩy hoạt động chuyển giao công nghệ “mạnh mẽ” tại Việt Nam.

Ông Yuan-Chieh Chang, Viện Quản lý công nghệ, Đại học quốc gia Tsing Hua, Đài Loan khuyến cáo, trong quá trình thúc đẩy hoạt động chuyển giao công nghệ, Việt Nam cần xây dựng chính sách, nhưng các chính sách này hợp nhất và tăng khả năng “hấp thụ” cho doanh nghiệp trong chuyển giao công nghệ.

Hoạt động chuyển giao công nghệ tại Việt Nam đang “thiếu” các hình thức liên kết gây “lãng phí”, ví dụ: Không có sự liên kết gây lãng phí cơ sở dữ liệu thông tin từ các kho thông tin khoa học và công nghệ trên toàn quốc. Số lượng và chất lượng nguồn nhân lực cho các tổ chức trung gian làm công tác tư vấn, môi giới, đánh giá, định giá, giám định công nghệ, nhất là các chuyên gia đầu ngành đang “thiếu”, nhưng không liên kết được với nhau cũng là thách thức việc thúc đẩy phát triển khoa học và công nghệ nói chung, chuyển giao công nghệ nói riêng. Đặc biệt, cần hình thành thúc đẩy mạng lưới các tổ chức tư vấn đánh giá, định giá và môi giới chuyển giao công nghệ gồm cả liên kết trong nước và quốc tế. Ngoài ra, cần thiết lập tổ chức trung tâm về chuyển giao công nghệ “tầm cỡ” về quy mô và chất lượng để đánh giá, định giá công nghệ, cung cấp nền tảng pháp lý cho việc thế chấp, góp vốn, mua bán và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Ông Tạ Việt Dũng, Cục trưởng Cục Ứng dụng và phát triển công nghệ cho rằng: Cần môi trường pháp lý cho hoạt động mua bán, tư vấn, đánh giá, định giá và môi giới chuyển giao công nghệ “thông thoáng” hơn, bảo đảm cụ thể hóa quyền sở hữu đối với kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ. Đây là nội dung quan trọng tạo nền tảng thúc đẩy việc mua – bán, chuyển giao nghiên cứu, công nghệ trên thị trường. Việc hoàn thiện các chính sách, cơ chế liên quan tới hoạt động thị trường khoa học và công nghệ nói chung và hoạt động đánh giá, định giá và môi giới chuyển giao công nghệ nói riêng cần nguyên lý, nguyên tắc, quy luật của thị trường trong các quy định hiện hành bởi sản sản phẩm khoa học và công nghệ được thừa là loại hàng hóa đặc biệt, không phải hàng hóa thông thường. Việc định giá sản phẩm khoa học và công nghệ, lợi nhuận của sản phẩm khoa học và công nghệ... đòi hỏi phải có sự nghiên cứu nghiêm túc, làm cơ sở cho việc cụ thể hóa thành cơ chế, chính sách. Vì vậy, việc thiết lập nền tảng pháp lý tốt, hình thành những liên kết mạnh để thúc đẩy, hỗ trợ chuyển giao công nghệ là trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhằm đẩy mạnh hoạt động chuyển giao công nghệ thời gian tới, góp phần phát triển kinh tế - xã hội đất nước.

Thu Hà