Quyền lợi thiết thực của công nhân kỹ thuật

Thực hành nghề hàn tại Trường cao đẳng Giao thông - Vận tải Trung ương 2.

Thực hành nghề vẫn là khâu yếu

Hiệu trưởng Trường cao đẳng Giao thông-Vận tải Trung ương 2 Hoàng Văn Dũng cho biết: “Theo dự án, nhà trường là nơi tổ chức đánh giá tay nghề quốc gia. Đoàn đánh giá gồm các chuyên gia của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội. Hình thức đánh giá công khai, trực tiếp bao gồm cả lý thuyết và thực hành. Sau đánh giá, nếu đạt yêu cầu, người lao động được cấp chứng chỉ nghề quốc gia bậc 3. Dự án dành cho tất cả lao động từng học nghề hàn và nghề điện công nghiệp tại trường, hiện đang giảng dạy, lao động ở các trường, các cơ sở sản xuất, doanh nghiệp”. Để tổ chức đánh giá tay nghề quốc gia, trường gửi thông báo đến nhiều doanh nghiệp có sử dụng lao động từng học nghề hàn và điện công nghiệp tại các trường; đồng thời thông báo rộng rãi trên các phương tiện thông tin, trang web của trường để người lao động tìm hiểu thông tin, đăng ký đánh giá. Tuy nhiên, số người tham gia đánh giá tay nghề quốc gia chỉ bằng một phần rất nhỏ so với số lao động đã học nghề tại các trường.

Cụ thể trong hai năm tổ chức đánh giá tay nghề quốc gia 2015 và 2017 (năm 2016 không tổ chức) nghề hàn có 272 người tham gia, nghề điện công nghiệp có 176 người tham gia. Trong đó nghề hàn có 90/272 người đạt yêu cầu, được cấp chứng chỉ; nghề điện công nghiệp có 60/176 người đạt cả thi lý thuyết và thực hành. Lý giải về tỷ lệ đạt yêu cầu khi đánh giá tay nghề quốc gia thấp (30%), ông Hoàng Văn Dũng cho biết, chủ yếu người lao động bị lỗi ở phần thực hành do làm chưa đúng quy trình, làm tắt các công đoạn, ý thức chấp hành an toàn vệ sinh lao động và kỷ luật lao động chưa cao. Thầy giáo Nguyễn Duy Vinh, Trưởng khoa Sư phạm nhà trường cho biết: “Khi học tại trường, sinh viên được trang bị đầy đủ lý thuyết và thực hành, tuy nhiên, khi vào thực tế làm nghề, rất nhiều lao động mắc lỗi”. Ví dụ như nghề hàn, nhiều người lao động bỏ qua, làm tắt nhiều bước trong quy trình. Một mối hàn khi chuyển tiếp lớp hàn khác phải giảm nhiệt độ theo quy chuẩn đối với từng kim loại mới bảo đảm chất lượng, nếu làm tắt, chưa đủ thời gian, nhiệt độ theo quy định sẽ làm giảm sức bền, chất lượng. Ngay tư thế hàn, việc mang các trang bị bảo hộ lao động, thực hiện an toàn lao động… cũng chưa được nhiều người chú ý.

Chứng chỉ nghề - quyền lợi thiết thực

Qua thực tế đánh giá tay nghề hàn và điện công nghiệp của nhiều đợt thi trong năm 2015 và 2017 cho thấy, chưa có nhiều lao động tham gia dù là kỳ đánh giá miễn phí thuộc dự án được tài trợ, không hạn chế đối với lao động tự do hay ở doanh nghiệp. Nếu để tự tổ chức kỳ đánh giá tay nghề, người lao động phải đóng góp khoản tiền không nhỏ phục vụ mua nguyên vật liệu, thuê máy móc, chuyên gia… (khoảng 3-4 triệu đồng/người). Tuy nhiên nhiều lao động không mặn mà tham gia. Một trong những nguyên nhân là người lao động chưa thực sự chú trọng đến việc đánh giá tay nghề, chưa hiểu hết ý nghĩa của chứng chỉ nghề quốc gia cũng như sử dụng chứng chỉ nghề trong công việc. Chứng chỉ nghề quốc gia giống như giấy phép lái xe, được công nhận trên toàn quốc. Người lao động làm nghề nhưng không có chứng chỉ nghề quốc gia giống như người biết đi xe nhưng chưa được cấp giấy phép lái xe. Mặt khác họ cũng chưa tự tin để tham gia đánh giá kỹ năng nghề bởi bản thân chưa chấp hành triệt để mọi quy trình trong sản xuất. Những người quan tâm, tham gia đánh giá kỹ năng nghề thường ở những doanh nghiệp có yêu cầu cao về tay nghề, ý thức tổ chức kỷ luật trong sản xuất, thầy giáo Đỗ Văn Tuấn, Trưởng phòng Đào tạo Trường cao đẳng Giao thông-Vận tải Trung ương 2 cho biết.

Phó trưởng phòng Dạy nghề (Sở Lao động-Thương binh và Xã hội) Nguyễn Văn Thường cho biết: “Việc đánh giá tay nghề quốc gia rất thiết thực đối với lao động, khẳng định tay nghề đang ở mức nào. Việc đánh giá toàn diện, khách quan, không có sự can thiệp của trường nghề hay đơn vị sử dụng lao động. Chứng chỉ nghề quốc gia ngoài giá trị công nhận về tay nghề còn là cơ sở để người lao động thuận lợi trong tìm kiếm việc làm, được trả công với trình độ tương xứng”. Đơn cử như tại Công ty đóng và sửa chữa tàu Hải Long-Nhà máy X46 Hải quân, Ban lãnh đạo công ty luôn khuyến khích lao động tham gia đánh giá kỹ năng nghề quốc gia và thi nâng bậc thợ hằng năm. Mọi lao động có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia, thợ bậc cao công ty bố trí công việc hợp lý, trả lương thỏa đáng. Ngoài ra, tất cả lao động đã được xác định bậc nghề, lao động có tay nghề bậc cao được hưởng nhiều chế độ ưu tiên của công ty như hỗ trợ tay nghề bậc cao, thực hiện thưởng tết theo bậc nghề, ưu tiên tham quan, nghỉ phép… Một “quyền” khác với lao động có tay nghề, được cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia (bậc càng cao càng có giá trị) còn có thể tham gia vào thị trường lao động trong khu vực và quốc tế. Trước những lợi ích thiết thực và cụ thể của việc đánh giá kỹ năng nghề và cấp chứng chỉ nghề quốc gia, người lao động cần chủ động tham gia để xác định bậc nghề, nâng cao tay nghề. Với doanh nghiệp, cần khuyến khích người lao động tham gia và có sự quan tâm trả công, trả lương hợp lý nhất.

Bài và ảnh: Phương Nam