Sớm hướng dẫn thực hiện thống nhất

Năm 2005, chị Hoàng Thị Khánh L, sinh năm 1982, ở phường Quang Trung (quận Hồng Bàng) lấy chồng là người Đài Loan có đăng ký kết hôn theo quy định. Sau hơn một năm chung sống tại Đài Loan, do mâu thuẫn vợ chồng, chị trở về Việt Nam nhưng chưa làm thủ tục ly hôn. Từ đó, chị mất liên lạc với chồng. Năm 2012, chị L. sinh cháu trai tại Việt Nam. Khi làm thủ tục khai sinh cho con, chị L mới biết, trên danh nghĩa, con chị phải mang họ của người chồng Đài Loan. Hoàn cảnh khó khăn, chị L. không có điều kiện làm thủ tục ly hôn, nên chị có nguyện vọng làm giấy khai sinh cho con theo diện chưa xác định được cha, chỉ ghi tên mẹ trong giấy khai sinh để bảo đảm việc học tập và quyền lợi của cháu. Tuy nhiên, việc này cũng không thể thực hiện do vướng mắc về các quy định pháp luật. Đến nay, con trai chị L. 5 tuổi mà chưa có giấy khai sinh.

Năm 2012, với mục đích xuất khẩu lao động, chị Nguyễn Thị M. ở xã Lập Lễ (huyện Thủy Nguyên) hoàn thành thủ tục đăng ký kết hôn với người nước ngoài. Nhưng sau đó, chị thay đổi quyết định, ở lại quê nhà và làm lễ cưới với một thanh niên trong huyện. Đến nay, sau gần 5 năm chung sống, anh chị không được pháp luật công nhận là vợ chồng. Cô con gái 4 tuổi hiện học tại trường mầm non tư thục cũng chưa có giấy khai sinh.

Tại một số địa phương trên địa bàn thành phố có nhiều phụ nữ kết hôn với người nước ngoài như xã Lập Lễ, Dương Quan, Ngũ Lão, Thủy Triều (huyện Thủy Nguyên), phường Hòa Nghĩa (quận Dương Kinh), xã Đại Hợp (huyện Kiến Thụy)… đều có trường hợp như trên. Do vướng mắc về các quy định của pháp luật, có những xã, phường tạo điều kiện xác nhận giấy khai sinh cho trẻ theo diện chưa xác định được cha cho con, có những xã, phường không xác nhận.

Vẫn chờ hướng dẫn

Trưởng Phòng Hành chính Tư pháp (Sở Tư pháp) Phùng Công Vĩnh cho biết: Việc kết hôn với người nước ngoài diễn ra ngày một nhiều. Nhưng khi phát sinh mâu thuẫn, vợ chồng không sống với nhau nữa, nhiều phụ nữ tự ý trở về Việt Nam, chưa làm thủ tục ly hôn với chồng nước ngoài. Theo quy định của pháp luật, con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân là con chung của hai vợ chồng. Những đứa trẻ thuộc trường hợp trên khi xác định quốc tịch, giấy khai sinh phải có văn bản thỏa thuận của cha mẹ chọn quốc tịch cho con, có xác nhận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Do đó, phát sinh nhiều khó khăn liên quan đến vấn đề quốc tịch của những đứa trẻ là con chung với chồng là người nước ngoài theo mẹ về Việt Nam sinh sống, hoặc giấy khai sinh cho con với người Việt Nam sau này. Hiện, Bộ Tư pháp chưa có hướng dẫn cụ thể cách giải quyết những trường hợp trên nên việc thực hiện chưa thống nhất. Những trường hợp này, các địa phương đều báo cáo lên Cục Quốc tịch- Hộ tịch (Bộ Tư pháp) chờ văn bản hướng dẫn cụ thể.

Trẻ em không được đăng ký khai sinh sẽ ảnh hưởng lớn đến quyền lợi cả trước mắt và lâu dài. Bên cạnh đó, công tác quản lý nhân khẩu ở địa phương cũng gặp khó khăn. Do vậy, Bộ Tư pháp sớm có hướng dẫn cụ thể về vấn đề này. Sở Tư pháp, chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật hôn nhân và gia đình, Luật Quốc tịch, các quy định pháp luật có yếu tố nước ngoài đến người dân. Đồng thời, cơ quan chức năng trong nước và nước ngoài nên quan tâm hỗ trợ, có hướng tháo gỡ, giải quyết, bảo vệ quyền lợi người Việt Nam tại nước ngoài, cũng như việc khai sinh cho trẻ em có yếu tố nước ngoài hiện nay bằng việc cấp giấy khai sinh cho trẻ theo trường hợp chưa xác định được cha cho con, nhất là đối với những trẻ em bắt đầu vào học lớp 1.

Đức Nhi