Tình trạng "lạm thu" đầu năm học - "Bệnh" lại tái phát

Danh mục thu đầu năm học của Trường THCS Minh Tân (huyện Thủy Nguyên) gồm 20 khoản, với tổng số tiền hơn 9,1 triệu đồng/học sinh. Trong đó, một số khoản “nặng ký” như: học thêm hơn 3 triệu đồng; đồng phục 750 nghìn đồng; học phí 540 nghìn đồng; quỹ lớp 500 nghìn đồng/ kỳ; BHYT 491 nghìn đồng...Ngoài ra, còn hàng chục khoản thu khác tuy không nhiều tiền, nhưng gộp lại cũng tới tiền triệu. Đối với Trường tiểu học Đặng Cương (huyện An Dương), số khoản thu ít hơn so với Trường THCS Minh Tân, gồm 14 khoản, nhưng tổng số tiền hơn 10 triệu đồng/học sinh. Trong số này, khoản ủng hộ cơ sở vật chất và CLB hè năm 2017 gộp vào với mức thu 2,65 triệu đồng; kỹ năng sống 1 triệu đồng; tiếng Anh 2 triệu đồng; trải nghiệm sáng tạo 640 nghìn đồng; ủng hộ giáo viên lớp 1 tham gia dạy học hè 185 nghìn đồng...

Học sinh Trường tiểu học Hồng Phong (An Dương) trong giờ Tin học. Ảnh: Đỗ Thu

Đọc danh mục các khoản thu của 2 trường nói trên, không chỉ các phụ huynh học sinh, mà ngay cả các nhà quản lý giáo dục thành phố cũng phải “choáng”. “Choáng” không những vì tổng số tiền lên tới 9 hay 10 triệu đồng/học sinh, mà còn bởi danh mục thu được các trường học liệt kê kiểu thiếu trách nhiệm và vô cảm, không quan tâm đến sức dân. Đáng nói, Trường THCS Minh Tân còn yêu cầu phụ huynh học sinh hoàn thành việc đóng 20 khoản trên trong tháng 9-2017.

Việc các trường học “lạm thu” nghiêm trọng được chính quyền các địa phương vào cuộc xử lý kịp thời. UBND huyện Thủy Nguyên đình chỉ công tác đối với hiệu trưởng Trường THCS Minh Tân; UBND huyện An Dương thành lập đoàn kiểm tra tại Trường tiểu học Đặng Cương; đồng thời, yêu cầu hiệu trưởng các trường học trên địa bàn báo cáo chi tiết bằng văn bản các khoản thu đầu năm học để có giải pháp chấn chỉnh các đơn vị có biểu hiện “lạm thu” (nếu có).

“Vẽ” ra để thu

Theo Chánh Thanh tra Sở GD-ĐT Trần Văn Độ, các văn bản hướng dẫn thu đầu năm của Sở GD-ĐT từ trước đến nay quy định rõ, các trường học cần làm rõ 3 nội dung thu gồm: thu bắt buộc (gồm học phí, bảo hiểm y tế); thu tự nguyện ( gồm bảo hiểm toàn diện, tiền dạy thêm, học thêm, kỹ năng sống, ngoại ngữ có yếu tố nước ngoài, xã hội hóa giáo dục...); thu hộ (gồm tiền mua sách giáo khoa, vở viết, đồng phục, quỹ lớp...). Tuy nhiên, hầu hết trường học không thực hiện quy định này mà lập lờ gom tất cả khoản thu vào một “rọ”. Thực tế, việc thu gộp 1 lần tiện cho giáo viên chủ nhiệm và nhà trường, nhưng gây khó cho nhiều gia đình, nhất là với các gia đình nông dân.

Đối với các khoản thu tự nguyện như mua bảo hiểm toàn diện, tiền dạy thêm, học thêm, kỹ năng sống, ngoại ngữ có yếu tố nước ngoài, xã hội hóa giáo dục... học sinh có quyền không tham gia. Tuy nhiên, với cách liệt kê các khoản thu như trên, phụ huynh học sinh nghĩ đây là việc bắt buộc nên đành phải rút hầu bao. Trong đó, khoản thu xã hội hóa giáo dục, Sở GD-ĐT yêu cầu các trường học không ấn định số thu, tùy vào điều kiện, hoàn cảnh các gia đình, nhưng các trường đều thực hiện theo kiểu cào bằng, “bổ đầu” học sinh. Một số khoản thu như tiền in sao đề thi và giấy kiểm tra, lao động, bảo vệ, sổ liên lạc điện tử, chưa hợp lý, khiến phụ huynh học sinh băn khoăn, chưa đồng tình. Thực tế, việc thu 120 nghìn đồng/học sinh của Trường THCS Minh Tân để in sao đề thi và giấy kiểm tra là quá cao. Được biết, cách đây vài năm, các trường học chỉ thu khoảng 20 nghìn đồng/học sinh cho khoản này. Khoản thu tiền lao động của học sinh cũng còn nhiều ý kiến trái chiều, nhất là từ các nhà quản lý giáo dục. Việc nhà trường tổ chức cho học sinh tham gia lao động, dọn dẹp vệ sinh trong trường học nhằm giáo dục cho học sinh về ý thức lao động, hiểu được giá trị của lao động. Tuy nhiên, một số trường học, kể cả trường học ở ngoại thành, sợ học sinh vất vả, thu tiền của học sinh để thuê người làm giúp các em.

Trao đổi về các giải pháp chấn chỉnh tình trạng “lạm thu” trong trường học, Phó chủ tịch UBND huyện An Dương Lê Văn Cường cho biết, từ năm học 2018-2019, địa phương yêu cầu các trường học lập danh mục các khoản thu đầu năm học, Phòng GD-ĐT và UBND huyện rà soát từng khoản thu, sau đó mới cho phép các trường thu của phụ huynh.

Chánh Thanh tra Sở GD-ĐT Trần Văn Độ cho rằng, văn bản chỉ đạo của Sở GD-ĐT hướng dẫn thu đầu năm học dường như chưa về tới một số trường học. Bởi vậy, năm học tới, Thanh tra Sở GD-ĐT tổ chức tập huấn công tác thu đầu năm học tới các hiệu trưởng. Tiếp đó, Sở GD-ĐT yêu cầu các hiệu trưởng ký cam kết thực hiện nghiêm túc các quy định về thu đầu năm học. Đối với các địa phương, khi phát hiện có tình trạng “lạm thu”, cần xử lý nghiêm, gắn với trách nhiệm người đứng đầu.

Được biết, trong 2 ngày 14, 15-9, Bộ GD-ĐT cử đoàn thanh tra việc thu đầu năm học tại Trường THCS Minh Tân và Trường tiểu học Đặng Cương. Qua xem xét, Thanh tra Bộ GD-ĐT khẳng định, cả 2 trường học trên thực hiện thu chưa đúng quy định của Bộ GD-ĐT, yêu cầu các trường học trả lại một số khoản tiền thu sai, thu không đúng quy định cho phụ huynh.

Bích Hạnh