Thủ đoạn tàn bạo, khó đối phó

Chiếc xe tải được sử dụng làm vũ khí tấn công khu chợ Giáng Sinh tại Berlin (Đức) năm 2016 làm 12 người chết. Ảnh: SkyNews

Việc những kẻ cực đoan sử dụng ô tô để tấn công đám đông không phải là mới. Hình thức này được sử dụng lần đầu vào năm 2001 tại Israel, khi chiếc xe buýt lao vào đám đông gần thành phố Azor (Israel), khiến 8 người thiệt mạng. Cục Điều tra Liên bang Mỹ nhận định, tấn công khủng bố bằng ô tô là hình thức khủng bố ưa thích của những kẻ cực đoan. Năm 2010, tạp chí điện tử Inspire của tổ chức khủng bố al-Qaeda thậm chí khuyến khích những kẻ thánh chiến dùng ô tô tấn công vào khu vực dành cho người đi bộ nhằm “gây sát thương tối đa”.

Từ năm 2014, sau khi tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng trỗi dậy, các vụ tấn công bằng xe tải hoặc xe ô tô con phổ biến hơn, nhất là vụ xe tải hạng nặng lao vào phố đi bộ tại Nice (Pháp) làm 86 người thiệt mạng, khiến cả thế giới bàng hoàng. Tuy nhiên, số vụ tấn công bằng ô tô tăng đột biến vào năm 2017. 8 tháng năm 2017, ít nhất 10 trường hợp thủ phạm sử dụng xe ô tô lao vào đám đông với mục đích khủng bố. Trong đó, vụ việc nghiêm trọng mới nhất xảy ra ngày 17-8 vừa qua tại thành phố Barcelona và Cambrils của Tây Ban Nha, khiến 15 người chết.

Tấn công bằng xe ô tô đang trở thành phương thức lợi hại của các đối tượng khủng bố, do ô tô là thứ “vũ khí khủng bố” dễ trang bị, ít bị chú ý và gây thiệt hại lớn. Khi việc sử dụng bom ngày càng trở nên khó khăn hơn do hàng rào an ninh được thắt chặt, lượng ô tô lớn tại các thành phố châu Âu trở thành nguồn vũ khí sẵn có cho khủng bố. Việc thuê xe hoặc thậm chí, ăn cắp xe là điều dễ thực hiện. Ngay sau đó, thủ phạm có thể tiến hành hành vi khủng bố mà không lực lượng an ninh nào có thể đoán trước được. Chiếc xe vừa là vũ khí, vừa là “áo giáp” bảo vệ kẻ tấn công. Một khi được tiến hành, nhất là tại các khu vực đông người, kế hoạch khủng bố bằng ô tô có khả năng gây thương vong lớn. Trong nhiều trường hợp, kẻ khủng bố có thể kết hợp tấn công bằng xe vào đám đông hoặc các tòa nhà, kèm theo vũ khí như súng, dao, để gây sát thương cao hơn nữa. Bên cạnh đó, lý do quan trọng để những kẻ khủng bố chọn tấn công bằng ô tô là do cách thức tấn công đơn giản, chỉ cần 1 người, gây nhiều khó khăn cho các nhà điều tra. Kế hoạch khủng bố càng ít người tham gia, thủ đoạn càng đơn giản thì cơ quan an ninh càng khó nắm bắt thông tin.

Chật vật tìm giải pháp

Dù tấn công khủng bố bằng ô tô từng xảy ra tại các quốc gia châu Âu, nhưng việc một trong những địa danh nổi tiếng nhất của Tây Ban Nha bị tấn công cho thấy khả năng phòng vệ của lực lượng an ninh châu Âu còn nhiều lỗ hổng. Điểm yếu này tiếp tục được các phần tử cực đoan khai thác, nhất là khi một số không ít công dân châu Âu ngày càng bị gieo rắc bởi tư tưởng thánh chiến. Thất thế tại Trung Đông, IS điên cuồng tìm cách mang chủ nghĩa cực đoan đến các vùng đất khác, trong đó, “lục địa già” châu Âu là điểm đến “lý tưởng”. Trước tình trạng này, các cơ quan an ninh châu Âu chủ động nhanh chóng tìm ra giải pháp, nhất là khi việc theo dõi hoạt động khủng bố và tuyên truyền tư tưởng cực đoan qua mạng Internet không phát huy nhiều tác dụng với các vụ tấn công bằng xe ô tô đơn độc và bất ngờ.

Tạm thời, để ngăn ngừa các vụ tấn công theo phương thức này, các thành phố châu Âu tập trung bảo vệ các tuyến đường chính đông người, thành lập các đội đặc nhiệm đánh giá nguy cơ khủng bố tại những sự kiện trên. Ngày 20-8, báo chí Anh cho biết chính quyền nước này có kế hoạch kiểm tra gắt gao việc cho thuê xe, bao gồm rà soát hồ sơ tội phạm và thông tin cá nhân của người thuê. Tại Bỉ, Pháp và Đức, các chướng ngại vật như khối bê tông, hàng rào chắn được đặt nhiều hơn tại lối ra vào những tuyến phố dành cho người đi bộ; những khối đá granit được sử dụng ở nhiều vị trí khác nhau để phương tiện phải giảm tốc. Ngoài ra, các cơ quan an ninh châu Âu cần có nhiều biện pháp thiết thực để lấp lỗ hổng trong chính sách an ninh. Tờ CNN của Mỹ cho rằng các cơ quan an ninh cần liên kết chặt chẽ hơn với những người thân cận hoặc thành viên gia đình của đối tượng nghi ngờ có tư tưởng khủng bố. Khi nắm được thông tin về âm mưu, kế hoạch khủng bố đang nhen nhóm, việc ngăn chặn các vụ tấn công tương tự trong tương lai trở nên khả thi hơn.

Tuy nhiên, các biện pháp này chỉ là tình thế trước mắt. Về lâu dài, kiềm chế và từng bước xóa bỏ tư tưởng Hồi giáo cực đoan đang lan tỏa trong cộng đồng châu Âu là một trong những mục tiêu quan trọng nhất để đặt “dấu chấm hết” cho chủ nghĩa khủng bố tại đây. Đối với châu Âu, đây là nhiệm vụ khẩn cấp, vì số lượng người tị nạn mang theo tư tưởng thánh chiến vào “lục địa già” ngày càng tăng và không thể kiểm soát triệt để. Như giới chức Anh thừa nhận, hiện có tới hơn 3.000 kẻ cực đoan trên khắp nước này có thể hành động bất kỳ lúc nào, khi lực lượng an ninh không đủ khả năng để theo dõi mọi động thái của chúng.

Trần Ngọc tổng hợp