Có nên duy trì Ban đại diện cha mẹ học sinh?

Đầu năm học mới 2017-2018 này, câu chuyện Hiệu trưởng Trường THCS Minh Tân (huyện Thủy Nguyên) và Hiệu trưởng Trường tiểu học Đặng Cương (huyện An Dương) bị đình chỉ công tác 15 ngày để kiểm điểm việc lạm thu gây chú ý của dư luận hơn cả. Ngoài những khoản đóng góp cố định và được công khai rộng rãi như: Học phí, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thân thể…, còn lại một số mục như: Đồng phục, tiền ăn, tiền trang bị cơ sở vật chất (điều hòa, học phẩm…), xây dựng trường, quỹ lớp, học thêm… được liệt kê dài dằng dặc, khiến cha mẹ học sinh bức xúc. Như trường hợp ở Trường THCS Minh Tân, dễ hiểu vì sao người dân bức xúc đến vậy khi học phí chỉ 540.000 đồng, nhưng tiền học thêm các loại lên tới gần 4 triệu đồng. Tương tự, nhiều khoản thu của Trường tiểu học Đặng Cương được Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện An Dương khẳng định là không có cơ sở thu và thu sai như tiền tạp phí 500.000 đồng/học sinh, tiền cơ sở vật chất 1,3 triệu đồng/học sinh, tiền chuyên đề 640.000 đồng/học sinh, tiền kỹ năng sống 800.000 đồng/học sinh…

Điều đáng bàn là nhiều khoản thu dù ít hay nhiều đều được núp dưới danh nghĩa là “tự nguyện”, hoặc “xã hội hóa” do Ban đại diện cha mẹ học sinh của trường chủ trì, nhà trường chỉ đứng ra thu hộ. Chưa kể những dịp kỷ niệm thành lập trường, dịp đón bằng khen… nhà trường lại kêu gọi đóng góp. Những khoản này nếu là tự nguyện thì không nói, nhưng phần lớn lại thông qua Ban đại diện cha mẹ học sinh đứng ra thu như khoản bắt buộc. Sự việc này xảy ra tại không ít trường học khiến cha mẹ học sinh bức xúc trước vai trò "nghị gật" của đại diện hội cha mẹ học sinh. Nhìn vào các khoản tự nguyện có thể thấy việc thống nhất chủ trương trong ban giám hiệu và ban đại diện cha mẹ học sinh là bước đầu, quan trọng nhưng cũng là khâu đang gây nhiều bức xúc nhất, hiện nay vì ban đại diện cha mẹ học sinh ở nhiều trường, nhiều nơi đang đưa ra những quyết định chưa thuận lòng phần đông các bậc cha mẹ trong trường. Thậm chí, ngay trong ban đại diện cha mẹ học sinh của trường, của từng lớp cũng có những bất đồng về số tiền đóng góp vì hoàn cảnh gia đình, quan niệm mỗi người mỗi khác. Đặc biệt, sự bức xúc của nhiều cha mẹ học sinh không chỉ nằm ở các khoản phải đóng, mà không ít phàn nàn trong đó cho rằng những người trong Ban đại diện cha mẹ học sinh hoạt động, làm mọi việc để lấy lòng thầy cô và nhà trường vì mục đích cá nhân!

Phải vì việc chung

Điều này cho thấy, cùng với sự quản lý, chỉ đạo quyết liệt của ngành chức năng, các cha mẹ học sinh cần kiên quyết đấu tranh với tình trạng lạm thu, không đóng góp các khoản thu ngoài quy định, từ đó mới có thể tạo ra môi trường dân chủ, công khai, minh bạch trong trường học. Để khắc phục triệt để vấn đề lạm thu, nhiều ý kiến cho rằng nên dẹp bỏ Ban đại diện cha mẹ học sinh. Nếu không thể bỏ được phải bầu cha mẹ học sinh có hoàn cảnh khó khăn nhất làm hội trưởng. Bởi lẽ, ban này hiện tại nhiều nơi đang bị biến tướng, không làm đúng chức năng của mình.

TS Vũ Thu Hương, giảng viên Trường ĐH Sư phạm Hà Nội cho rằng, Hội phụ huynh hay Ban đại diện cha mẹ học sinh là không cần thiết, nên xóa bỏ ban này. Hội cha mẹ học sinh tại nhiều nơi đang bị biến tướng, không làm đúng chức năng của mình, thậm chí trở thành “cánh tay nối dài” của trường trong việc vận động cha mẹ học sinh để thu các khoản xã hội hóa. Nếu không có ban đại diện này, các bậc cha mẹ có trách nhiệm hơn trong việc kết nối với trường, quan tâm đến các hoạt động của lớp con – thứ mà mỗi bậc cha mẹ cần làm chứ không phải thông qua một ban đại diện.

Trong khi đó, PGS-TS Trần Xuân Nhĩ, Phó chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam cho rằng, nếu cha mẹ học sinh không biết lên tiếng tự bảo vệ “hầu bao” của mình thì mãi mãi chịu vòng luẩn quẩn: Câm nín đóng tiền rồi về nhà bức xúc kêu than. Nhất là đối với ban đại điện cha mẹ học sinh, cần làm rõ ban này có trách nhiệm, nghĩa vụ gì, nếu chỉ để thu tiền thì không cần thiết.

Ở góc nhìn của nhà nghiên cứu giáo dục, PGS.TS Nguyễn Đức Minh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu đánh giá kết quả giáo dục cho rằng không nên bỏ Ban đại diện cha mẹ học sinh. Bản thân ban này phải thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ theo quy định (tại Thông tư 55 của Bộ Giáo dục – Đào tạo). Cũng có tình trạng Ban đại diện cha mẹ học sinh biến tướng thành bức bình phong thu những khoản tiền ngoài quy định. Để giải quyết tình trạng này, trước hết phải tìm và bầu người có tâm, hoạt động thực sự vì công việc chung. Và điều quan trọng là nhà trường phải hướng dẫn họ làm cho đúng.

Vậy là nỗi bức xúc và đề xuất giải tán Ban đại diện cha mẹ học sinh là có "cái lý" từ thực tế, không chỉ riêng cha mẹ học sinh mà cả giáo viên và chuyên gia giáo dục đều nhận ra. Song gốc rễ của vấn đề, như PGS Nguyễn Đức Minh phân tích, nằm cốt yếu ở việc chấn chỉnh và lái hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh đi đúng đường.

Song Nguyên tổng hợp