Dầu, mỡ "bẩn" nguy hại vừa nhiều, vừa rẻ

Liên tiếp các cơ sở sản xuất và chế biến mỡ “bẩn” bị cơ quan chức năng phát hiện, bắt giữ trong thời gian gần đây. Dù vậy, tình hình mua bán, sản xuất mỡ “bẩn” chưa có dấu hiệu “hạ nhiệt”. Nguyên nhân do lợi nhuận cao nên nhiều cơ sở chế biến, kinh doanh loại thực phẩm “bẩn” này bất chấp việc bị xử phạt, tiếp tục vi phạm, ngang nhiên hoạt động đưa ra thị trường sản phẩm gây nguy hại đến sức khỏe người tiêu dùng.

Gần đây nhất, ngày 14-8, cán bộ, chiến sĩ Đội 6, Phòng Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (PC49 – Công an thành phố) bất ngờ kiểm tra cơ sở chế biến mỡ tại khu Đồng Tử 3 (phường Phù Liễn, quận Kiến An) do ông Nguyễn Văn Trọng làm chủ, phát hiện hàng nghìn lít mỡ “bẩn” chứa trong 20 phi loại 200 lít, cùng hàng trăm kg các loại tóp mỡ, mỡ nguyên liệu bốc mùi hôi thối. Khu vực nhà xưởng cùng các loại máy móc dụng cụ cũng nhầy nhụa, hôi thối... Ông Trọng thừa nhận mua các loại nguyên liệu trôi nổi, không bảo đảm vệ sinh tại các chợ, cơ sở giết mổ gia súc trong và ngoài thành phố, chuyển về chế biến lại sau đó đưa ra thị trường tiêu thụ. Chủ cơ sở này khai, hoạt động trong gần 1 năm qua. Trước đó, ngày 6-5-2016, Công an huyện Thủy Nguyên tiến hành kiểm tra đột xuất cơ sở sản xuất, chế biến mỡ lợn tại khu vực Đội 4B, phố Mới (xã Tân Dương, huyện Thủy Nguyên) do bà Lê Thị Lương làm chủ, phát hiện gần 260 lít mỡ “bẩn” thành phẩm.

Đặc biệt, có những cơ sở liên tục vi phạm như xưởng chế biến mỡ của bà Nguyễn Thị Liễn (57 tuổi, trú tại tổ Đẩu Sơn 2, phường Văn Đẩu, quận Kiến An). Tính từ năm 2015 đến tháng 4-2017, cơ sở này 8 lần bị các cơ quan chức năng phát hiện vi phạm và xử lý hành chính, số lượng đến hàng chục tấn nguyên liệu thiu thối, hàng nghìn lít mỡ bẩn... Tuy nhiên, việc xử phạt của các cơ quan chức năng dường như không đủ sức răn đe nên bà Liễn vẫn liên tục vi phạm. Có những lần chỉ sau khi bị phạt chưa đầy 2 tháng, lực lượng chức năng lại phát hiện cơ sở này “tái sản xuất”, thậm chí với số lượng lớn hơn trước. Với việc cơ sở này hoạt động trong thời gian dài, không biết có bao nhiêu tấn mỡ “bẩn” được tuồn từ đây ra thị trường.

Mỡ bẩn đi đâu?

Theo khai nhận của các chủ cơ sản xuất, chế biến mỡ “bẩn” bị phát hiện, họ thu gom mỡ “bẩn” trôi nổi trên thị trường với giá rẻ, sau khi thu mua được dồn đống, chờ đủ lượng hàng mới đốt lò nấu, ép và sử dụng một số nguyên liệu khác để tẩy, lọc thành mỡ nước, có màu sắc gần giống với một số loại dầu ăn hiện có trên thị trường. Phần lớn số dầu, mỡ “bẩn” được đóng vào những thùng to phân phối cho các cửa hàng ăn uống, chế biến thực phẩm dùng để chiên rán hoặc xào nấu thức ăn…

Cận cảnh cơ sở chế biến mỡ bẩn ở phường Phù Liễn, quận Kiến An.

Theo lời khai của bà Liễn, sau khi tái chế, số mỡ “bẩn” đem bán cho nhiều đầu mối tiêu thụ trên địa bàn thành phố và một số tỉnh lân cận với giá 10.000 đồng/lít. So với giá mua nguyên liệu chỉ 2 đến 3 nghìn đồng/kg, sau chế biến số tiền thu về “một vốn, bốn lời”. Tương tự, khi Đội Công an kinh tế huyện Thủy Nguyên thu giữ gần 9.000 lít dầu ăn bẩn qua sử dụng ở nhà ông Nguyễn Văn Thái (thôn 13, xã Hoa Động) ông này khai thu mua tại các nhà hàng, khách sạn, bếp ăn công nghiệp trên địa bàn thành phố với giá 1.000 đồng/lít, sau đó bán lại cho ai có nhu cầu sử dụng với giá 2.000 đồng/lít.

Chị Vũ Thị Lan, tiểu thương bán hàng khô ở chợ Tam Bạc (quận Hồng Bàng) cho biết: Mỡ nước cân hay mỡ thùng thường đựng trong can to loại 20lít, 30lít, sau đó được chia nhỏ vào can có tem, nhãn mác hòng che mắt lực lượng quản lý. Phần đông các hàng làm quẩy, bánh rán, làm chả cá, cơm hộp... sử dụng loại dầu ăn, mỡ “bẩn”, do giá chỉ bằng 1/2, 1/3, thậm chí rẻ chỉ bằng ¼ so với giá dầu ăn “sạch”.

Chính quyền địa phương chưa tròn trách nhiệm

Thực tế cho thấy, những vi phạm được phát hiện xử lý của các cơ sở trên chỉ là phần nổi của tảng băng chìm trong việc sản xuất, lưu thông mỡ “bẩn” trên địa bàn thành phố. Nhiều cơ sở bị các lực lượng chức năng xử lý vi phạm, nhưng vì lợi nhuận làm “lóa mắt” các chủ cơ sở, trong khi chế tài xử lý chưa đủ mạnh, họ tiếp tục vi phạm. Luật sư Nguyễn Văn Xứng (Trưởng Văn phòng luật sư Gia đình - Xã hội, trụ sở ở đường Lê Hồng Phong) cho biết: “Theo Điều 317 Bộ luật Hình sự năm 2015, nếu biết rõ là thực phẩm không bảo đảm tiêu chuẩn vệ sinh an toàn mà vẫn chế biến, gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khỏe người khác có thể phải chịu hình thức phạt tù lên đến 20 năm. Tuy nhiên, trên thực tế do dấu hiệu vi phạm chưa rõ ràng hoặc chưa gây hậu quả nghiêm trọng, nên cơ quan chức năng mới chỉ dừng lại ở hình thức xử phạt hành chính”.

Vậy đâu là giải pháp để người tiêu dùng không còn những nỗi lo, những bất an về dầu, mỡ “bẩn” như hiện nay?. “Điều khiến dư luận bức xúc: Các lò chế biến mỡ “bẩn” hoạt động ngang nhiên ngay trong khu dân cư nhiều năm nay, người dân ai cũng biết, nhưng không hiểu sao vẫn “qua mắt” được chính quyền địa phương. Thực tế cho thấy, cùng với sự vô trách nhiệm của một số hộ sản xuất, kinh doanh, mối lo không kém là nhận thức của một bộ phận cán bộ cơ sở còn yếu. Vì vậy, chính quyền địa phương cần nâng cao trách nhiệm, phối hợp ngành chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát thường xuyên, xử ký kiên quyết “tận gốc” vi phạm. Cùng với đó, các cơ quan bảo vệ pháp luật cần khẩn trương điều tra, đưa ra xét xử một số vụ làm điểm với mức án nghiêm khắc để tăng cường tính giáo dục, răn đe, qua đó làm bài học cho những ai có ý định hoặc cố tình vi phạm…”- Luật sư Nguyễn Văn Xứng nhấn mạnh.

Quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trách nhiệm không của riêng ai. Mong rằng, với sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền, cơ quan chức năng và mỗi người dân, vấn nạn dầu, mỡ “bẩn” sớm được đẩy lùi …

Tuyết Mai