Năm 2017, số vụ án hành chính tăng gấp 3 lần năm trước

TAND thành phố tổ chức đối thoại giữa người dân và đại diện cơ quan quản lý nhà nước trong một vụ kiện hành chính. Ảnh: Hải Vân

Tháng 9-2017, TAND thành phố xét xử sơ thẩm một số vụ án hành chính liên quan đến dự án đấu giá quyền sử dụng đất vào mục đích làm nhà ở khu đất ngõ 200 phố Văn Cao, phường Đằng Giang (quận Ngô Quyền). Dự án này được triển khai từ năm 2015, đến nay hoàn thành. Tuy nhiên, 4 hộ dân trong diện đền bù giải phóng mặt bằng có đơn khởi kiện đến TAND thành phố đề nghị tuyên hủy các quyết định thu hồi đất của UBND quận Ngô Quyền. Sau khi xem xét chứng cứ vụ án, căn cứ quy định Luật Đất đai và các văn bản quy phạm pháp luật của UBND thành phố, Hội đồng xét xử bác yêu cầu khởi kiện của người dân. Tuy nhiên, quá trình xét xử vụ án hành chính cho thấy một số yêu cầu của người dân là có cơ sở. Đơn cử, trong vụ kiện hành chính, nguyên đơn là ông Đặng Văn Doanh, ở phường Đằng Giang (quận Ngô Quyền) liên quan dự án trên, quá trình thu hồi đất của UBND quận Ngô Quyền có sai sót. Tại các văn bản liên quan đến việc thu hồi đất của hộ ông Doanh, số thửa ghi chưa thống nhất dẫn tới việc ông hiểu chưa đúng và khiếu kiện.

Tương tự, tại một số dự án thu hồi đất giải phóng mặt bằng hoàn thiện nhiều năm nay, song người dân tiếp tục có đơn khởi kiện như dự án xây dựng Nhà máy Nhiệt điện Tam Hưng (huyện Thủy Nguyên), dự án xây dựng Trung tâm hành chính quận Hải An... Ngoài ra, tại các dự án lớn trọng tâm của thành phố đang triển khai như dự án Khu du lịch sinh thái đảo Vũ Yên, dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 10 đoạn qua huyện Vĩnh Bảo …phát sinh nhiều đơn khởi kiện của người dân đến TAND thành phố. Một dự án phát sinh đơn khởi kiện của nhiều người dân với nội dung tương tự. Qua quá trình giải quyết, xét xử của TAND thành phố cho thấy các vụ kiện hành chính đều có tính chất phức tạp. Một số vụ án, qua quá trình đối thoại giữa người dân và đại diện cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương, một số quyết định hành chính, hành vi hành chính được sửa đổi, bảo đảm quyền lợi của người dân, như vụ án khởi kiện liên quan dự án xây dựng Nhà máy Nhiệt điện Tam Hưng..

Tăng cường đối thoại, giải quyết khiếu nại từ cơ sở

Chánh án Tòa Hành chính-TAND thành phố Cao Thành Ngọc cho biết: Theo quy định mới của Luật Tố tụng hành chính 2015, các quyết định hành chính, hành vi hành chính của UBND cấp quận, huyện, Chủ tịch UBND cấp quận, huyện bị khởi kiện thuộc thẩm quyền giải quyết của TAND thành phố, khiến các vụ án hành chính gia tăng trong thời gian qua. Nguyên nhân khác là do công tác quản lý của chính quyền địa phương còn hạn chế. Một số cán bộ phụ trách chưa bám sát địa bàn, chưa thật sự cầu thị khi người dân phản ánh về những sai sót trong quá trình giải phóng mặt bằng các dự án. Nhiều kiến nghị, khiếu nại không được giải quyết kịp thời, hoặc giải quyết kéo dài dẫn đến tâm lý bức xúc nên người dân buộc phải khởi kiện hành chính ra tòa án. Bên cạnh đó, nhận thức pháp luật của một số người dân hạn chế, dễ bị xúi giục bởi một số đối tượng khác, khiến việc giải quyết, đối thoại giữa người dân và đại diện người bị kiện gặp nhiều khó khăn.

Việc gia tăng các vụ án hành chính không những gây phức tạp tình hình địa phương mà còn ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước của chính quyền cơ sở. Theo quy định của Luật Tố tụng hành chính năm 2015, người bị kiện là cơ quan, tổ chức hoặc người đứng đầu cơ quan, tổ chức thì phải tham gia vào quá trình giải quyết toàn bộ vụ án hoặc chỉ được ủy quyền cho cấp phó đại diện. Như vậy, Chủ tịch hoặc Phó chủ tịch UBND nơi ban hành các quyết định hành chính, hành vi hành chính sẽ mất nhiều thời gian giải quyết vụ kiện hành chính, ảnh hưởng không nhỏ đến quỹ thời gian chung để giải quyết các nhiệm vụ quản lý hành chính nhà nước khác.

Để hạn chế tình trạng các vụ án hành chính gia tăng hiện nay, chính quyền cơ sở cần chú trọng làm tốt công tác đối thoại, tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, kiến nghị ngay từ đầu để người dân hiểu và đồng thuận. Điều này, đòi hỏi vai trò chỉ đạo, trách nhiệm và sự quan tâm của người đứng đầu cơ sở. Ngoài ra, công tác quản lý nhà nước tại địa phương cần được chấn chỉnh kịp thời theo chủ trương xây dựng chính quyền kiến tạo, phục vụ. Mỗi quyết định hành chính, hành vi hành chính cần được ban hành chính xác, thấu tình đạt lý trên cơ sở các quy định của pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, Bên cạnh đó, sự vào cuộc của các tổ chức chính trị, xã hội, nghề nghiệp như Hội Luật gia, Trung tâm trợ giúp pháp lý… rất cần thiết, để nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân, hạn chế những khiếu kiện không đáng có, ổn định tình hình an ninh trật tự tại địa phương.

Minh Nhi