Biết quyền lợi, sẽ biết cách bảo vệ mình

Nhiều lao động nữ chưa thực sự được bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp. (Ảnh minh họa)

Hôm nào cũng thế, trời tối mịt, xóm làng lên đèn từ lâu, chị Nguyễn Thị Quyên (thôn Thượng Trung, xã Liên Am, huyện Vĩnh Bảo) mới lọ mọ đạp chiếc xe cọc cạch từ nơi làm việc về nhà. Chị làm công nhân tại một xưởng may giày trên địa bàn xã. Chị cho biết, mỗi ngày chị phải làm thêm 2-3 giờ. “Tôi không có hợp đồng lao động, không được đóng bảo hiểm xã hội, lương 3,1 triệu đồng/tháng, thêm 720 nghìn đồng phụ cấp cơm trưa, xăng xe… Công việc khá áp lực do định mức cao. Từ những miếng vải cỡ 2-3 ngón tay, một tổ may 28 người phải may được 300-350 đôi giày hoàn chỉnh trong 8 giờ làm việc” – chị Quyên chia sẻ. Khi được hỏi về các quy định của Bộ luật lao động liên quan đến hợp đồng lao động, chế độ bảo hiểm, làm thêm giờ…, chị Quyên trả lời hoàn toàn không biết.

Chị Nguyễn Hoàng Anh (phường Bắc Sơn, quận Kiến An) làm việc tại một công ty may quần áo đặt trên địa bàn xã Hồng Thái, huyện An Dương cho biết, chị cũng không được ký hợp đồng làm việc, không được đóng bảo hiểm. Chị phải làm thêm trung bình 2 giờ/ngày, chủ nhật được nghỉ, nhưng nhiều khi vẫn phải làm, lương chủ nhật như ngày thường, thậm chí thấp hơn. Chị ngậm ngùi: “Tôi cũng như các công nhân ở đây thường bị tổ trưởng, quản đốc chửi bới, xúc phạm bất cứ khi nào mắc một lỗi nhỏ. Tôi có con nhỏ dưới 1 tuổi, nhưng khi xin về sớm trước 1 tiếng, chủ doanh nghiệp không cho. Họ nói, nếu tôi sắp xếp được việc con cái thì làm, không thì nghỉ việc! Tôi đành chịu nhịn để giữ việc làm”. Ngoài quy định về việc lao động nữ nuôi con nhỏ dưới 1 tuổi được nghỉ 60 phút/ngày trong thời giờ làm việc mà chị biết từ đồng nghiệp, chị Anh cũng không biết mình được pháp luật lao động bảo vệ những quyền lợi gì.

Trường hợp như của chị Quyên, chị Anh ngày càng phổ biến ở Hải Phòng khi các xưởng may gia công quần áo, giày dép quy mô nhỏ (khoảng dưới 300 người) mọc lên ngày càng nhiều.

Theo Phó chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố Hoàng Đình Long, tình trạng doanh nghiệp vi phạm các quy định về lao động, bảo hiểm xã hội như trên khá phổ biến, nhưng các cấp quản lý và tổ chức công đoàn khó nắm bắt được hết. Hiện mới hơn 1.000 doanh nghiệp có tổ chức công đoàn cơ sở, trong khi số doanh nghiệp trên địa bàn Hải Phòng lên tới hàng chục nghìn. Đội ngũ cán bộ công đoàn quận, huyện, ngành quá ít. Việc giám sát thông qua các đoàn thanh tra, kiểm tra không xuể, mỗi năm, cả cấp thành phố và quận, huyện chỉ thanh tra được vài trăm doanh nghiệp. Hơn nữa, mức xử phạt hiện quá nhẹ, không đủ sức răn đe, doanh nghiệp thấy thà chịu phạt vẫn có lợi hơn thực hiện quy định.

Ông Long cho rằng, một trong những nguyên nhân khiến doanh nghiệp vi phạm pháp luật lao động là sự thiếu hiểu biết kiến thức trong lĩnh vực này của người lao động. Vì vậy, một giải pháp quan trọng bảo vệ người lao động là tổ chức phổ biến pháp luật để họ biết và tự bảo vệ mình. Các cấp công đoàn tích cực tuyên truyền bằng nhiều hình thức, soạn tờ rơi, tổ chức các lớp phổ biến kiến thức pháp luật cho người lao động…; khuyến khích họ phản ánh, khiếu nại các doanh nghiệp vi phạm. Định kỳ vào cuối năm, Liên đoàn Lao động thành phố sẽ yêu cầu công đoàn cấp quận, huyện, ngành báo cáo cụ thể những doanh nghiệp chấp hành pháp luật kém, làm cơ sở để thanh tra, giám sát.