Tính toán thời gian và lộ trình phù hợp

Theo Điều 7, Nghị định 115/2015/NĐ-CP của Chính phủ ngày 11-11-2015 “Quy định chi tiết một số điều của Luật BHXH về BHXH bắt buộc” thì người lao động nghỉ hưu từ ngày 1 - 1 - 2016 đến trước ngày 1 - 1 - 2018, tỷ lệ hưởng lương hưu hằng tháng được tính bằng 45% tương ứng với 15 năm đóng BHXH, sau đó cứ thêm mỗi năm đóng bảo hiểm xã hội thì tính thêm 2% đối với nam và 3% đối với nữ; mức tối đa bằng 75%. Từ 1-1-2018 trở đi, lao động nữ nghỉ hưu, tỷ lệ hưởng lương hưu hằng tháng được tính bằng 45% tương ứng với 15 năm đóng bảo hiểm xã hội, sau đó cứ thêm mỗi năm đóng bảo hiểm xã hội thì tính thêm 2%; mức tối đa bằng 75%. Như vậy so với trước ngày 1-1-2018, lao động nữ để có thể hưởng tối đa 75% lương khi nghỉ hưu cần 30 năm công tác thay vì 25 năm nếu nghỉ hưu trước 1-1-2018.

Công nhân Công ty TNHH SJ Vina (huyện Vĩnh Bảo) trong ca sản xuất.

Sinh ngày 2-1-1963, theo quy định, chị Minh Ngọc ở phường Hồng Hà, quận Hoàn Kiếm (Hà Nội) được chốt sổ BHXH và giải quyết chế độ hưu trí khi đủ 55 tuổi vào ngày 2-1-2018. "Đầu tháng 10, cơ quan gửi thông báo về việc nghỉ hưởng chế độ hưu trí cho tôi. Vui vì mình được nghỉ ngơi sau gần 25 năm công tác và cống hiến nhưng trong lòng thì trĩu nặng. Theo quy định mới, tôi chỉ được hưởng 65%, trong khi, chỉ cần sinh sớm thêm 2 ngày tức ngày 31-12-1962 để được chốt sổ BHXH trong năm 2017, tôi có thể được lĩnh lương hưu với mức tối đa là 75%" - bị trừ đi 10% trong khi mức lương hưu nhận được không phải là cao, chị Ngọc không khỏi lo lắng cho cuộc sống tuổi già của mình.

Ông Nguyễn Văn Phê, Chủ tịch công đoàn Công ty TNHH Domex Việt Nam (khu chế xuất Linh Trung 1, thành phố Hồ Chí Minh) cho biết: "Là cán bộ Công đoàn (CĐ) tôi thường xuyên nghiên cứu, tìm hiểu về các chính sách mới liên quan đến quyền lợi của công nhân (CN). Khi đọc quy định về việc từ ngày 1-1-2018, lương hưu của người lao động (NLĐ) bị cắt giảm và thời gian đóng BHXH để được hưởng mức lương hưu tối đa (75%) kéo dài đến 30 năm, tôi thấy buồn và không đồng tình với quy định này, nhất là việc giảm tỷ lệ hưởng lương hưu từ 3% còn 2%/năm đối với lao động nữ đóng BHXH từ năm thứ 16 trở đi"…Theo ông Phê, nếu đời sống khá giả không mấy ai quan tâm mỗi tháng nhiều hơn hay bớt đi vài trăm ngàn đồng, nhưng thực tế đời sống CN còn nhiều khó khăn, thu nhập ít ỏi thì đây là vấn đề lớn.

Không nên giảm đột ngột

Lý giải cho việc thay đổi cách tính lương hưu mới, đại diện BHXH Việt Nam cho rằng cần thiết để bảo đảm cho quỹ hưu trí được cân đối trong dài hạn. Nhưng điều này chưa hợp lý vì trong khi chưa tăng tuổi nghỉ hưu cho nữ thì lại vội giảm mức hưởng lương hưu của lao động nữ đột ngột. Bà Thiều Ngọc Yến - Chủ tịch CĐ cơ quan Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Hóc Môn, thành phố Hồ Chí Minh - nói: "Trong thâm tâm, tôi và nhiều đoàn viên CĐ khác chưa đồng tình với chính sách mới này bởi quyền lợi của chúng tôi bị cắt giảm quá nhiều và quá đột ngột. Ví dụ như trường hợp của tôi. Năm nay tôi 53 tuổi, công tác trong ngành giáo dục và đóng BHXH được 32 năm. Giả sử tôi đủ điều kiện nghỉ hưu trong năm 2017 thì ngoài việc được hưởng mức tối đa 75% cho 25 năm đóng BHXH, tôi còn nhận được khoản trợ cấp một lần cho 7 năm đóng dư còn lại. Thế nhưng, nếu nghỉ hưu từ ngày 1-1-2018, tức chỉ sau một đêm, tôi mất đi 5 năm đóng BHXH, nghĩa là chỉ còn nhận khoản trợ cấp một lần cho 2 năm đóng dư, điều này hết sức phi lý và bất công, gây sốc cho lao động nữ khi bị cắt giảm tỷ lệ lương hưu quá nhiều, quá đột ngột".

Ông Đinh Tuấn Kiệt, Chủ tịch CĐ Công ty TNHH Vĩ Châu (quận 7, thành phố Hồ Chí Minh), cho rằng chính sách BHXH còn bất cập, đặc biệt là việc giảm tỷ lệ hưởng lương hưu đối với nữ và tăng thời gian đóng BHXH đối với nam. Ông Kiệt thẳng thắn: "Việc thay đổi cách tính lương hưu đối với lao động nam có lộ trình nhưng với lao động nữ lại không có. Điều này sẽ ảnh hưởng đến lao động nữ nhiều hơn, nhất là đối với lao động nữ có dưới 30 năm đóng BHXH. Như vậy là chưa sòng phẳng, nếu không nói là phân biệt đối xử, bất bình đẳng". Về vấn đề này, theo ông Lê Đình Quảng, Phó trưởng ban Quan hệ lao động, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, để khắc phục những hạn chế trên, cần xem xét, sửa đổi Điều 56 và Điều 74 Luật BHXH 2014 theo hướng điều chỉnh cách tính tỷ lệ hưởng lương hưu của nữ được thực hiện có lộ trình nâng dần, đạt được mục đích bình đẳng giới và hạn chế “sốc” do thay đổi chính sách.

Đức Anh (tổng hợp)