Mốc son chói lọi trong lịch sử nhân loại

V.I. Lê-nin tuyên bố thành lập Chính quyền Công nông tại Đại hội các Xô viết, ngày 7-11-1917. Ảnh: Tư liệu

Sự xâm lược và thống trị của chủ nghĩa tư bản bắt đầu từ lúc mới hình thành và ngay lập tức tiến hành xâm chiếm đất đai các nước khác thành thị trường, thuộc địa; phát triển mạnh mẽ vào cuối thế kỷ 18-19. Khi phát triển đến giai đoạn đế quốc chủ nghĩa thì xuất hiện những đế quốc hùng mạnh, như: đế quốc Anh có thuộc địa rộng tới mức được gọi là “đất nước mặt trời không bao giờ lặn”; hay “mẫu quốc đại Pháp” cũng tự hào có thuộc địa rộng hơn 20 lần chính quốc, trong đó có xứ Đông Pháp (Đông Dương) giàu có. Các nước đế quốc đem quân xâm lược, xóa bỏ nền độc lập, tự chủ của các nước chúng chiếm được, đặt bộ máy cai trị trực tiếp, dùng chính quyền phong kiến cũ làm tay sai bù nhìn để đàn áp khốc liệt, bóc lột tàn nhẫn nhân dân lao động. Cái cảnh cơ cực, nhục nhã: “Bán thân đổi mấy đồng xu\Thịt xương vùi lớp cao su mấy tầng” (Tố Hữu); hay cảnh ở một vườn hoa thành phố Thượng Hải (Trung Quốc), nhượng địa của đế quốc Anh, có tấm bảng ghi rõ cả hai thứ tiếng Anh, tiếng Hán: “Cấm người bản xứ và chó không được vào vườn (!)” là phổ biến ở các nước, vùng lãnh thổ thuộc địa.

Châu Á với những nền văn hóa bản địa phong phú, đa dạng, đặc sắc của Ấn Độ, Trung Hoa, Việt Nam, Triều Tiên…có từ lâu đời của nhân loại, có truyền thống dựng nước kiên cường, bất khuất, đều bị bọn đế quốc thống trị xuyên tạc, xem thường, chèn ép nhằm phục vụ cho bọn cướp nước, thống trị.

Đầu thế kỷ 20, nước Nga Sa hoàng trở thành khâu yếu nhất trong hệ thống đế quốc chủ nghĩa và là nơi liên tiếp nổ ra các cuộc cách mạng. Cuộc cách mạng lần thứ nhất (1905-1907) giáng một đòn nặng vào chế độ Nga hoàng; cũng là cuộc tổng diễn tập đầu tiên của giai cấp vô sản Nga chuẩn bị cho Cách mạng Tháng Mười. Cuộc cách mạng dân chủ tư sản lần thứ hai tháng 2-1917 lật đổ chế độ Sa hoàng, chấm dứt giai đoạn cách mạng dân chủ tư sản, chuyển sang giai đoạn cách mạng xã hội chủ nghĩa. Cuộc cách mạng tháng 2-1917 tạo nên tình thế đặc biệt ở nước Nga. Đó là sự tồn tại của hai chính quyền song song: một bên là Chính phủ lâm thời của giai cấp tư sản và một bên là các Xô - viết đại biểu công nhân, binh lính, đại diện quyền lợi của giai cấp vô sản và nhân dân lao động. Cuộc Cách mạng Tháng Mười diễn ra theo hai thời kỳ: thời kỳ thứ nhất từ tháng 3 đến tháng 7-1917, là thời kỳ đấu tranh hòa bình nhằm mục tiêu “Tất cả chính quyền về tay Xô-viết”. Lê-nin và Đảng Bôn-sê-vích tranh thủ điều kiện hòa bình để đấu tranh giành chính quyền về tay nhân dân. Thời kỳ thứ hai bắt đầu từ ngày 4-7-2017, khi chính quyền tư sản cho quân đội xả súng vào đoàn biểu tình và phát lệnh truy nã Lê - nin. Điều kiện đấu tranh hòa bình đã chấm dứt. Vì vậy, từ tháng 7 đến tháng 10-1917, Lê - nin và Đảng Bôn-sê-vích chủ trương khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền. Với lực lượng công- nhân Pê-tơ-rô-grat vũ trang, lại được binh lính ủng hộ, uy tín những người Bôn-sê-vích ngày càng tăng, khẩu hiệu đòi hòa bình và ruộng đất được công nông- binh ủng hộ. Đầu tháng 10, Lê- nin từ Phần Lan trở về Pê-tơ-rô-grat để trực tiếp lãnh đạo khởi nghĩa vũ trang. Ngày 24-10, theo lịch Nga (6-11 dương lịch), Chính phủ lâm thời hạ lệnh tấn công nhà in báo “Con đường của công nhân”. Cuộc xung đột nổ ra bắt đầu cuộc khởi nghĩa. Suốt đêm 24-10, lực lượng cách mạng chiếm lại nhà in, bưu điện, ngân hàng, trụ sở các bộ…và Cung điện Mùa Đông. Các thành viên chính phủ lâm thời tư sản bỏ trốn, rồi bị bắt rạng sáng ngày 26-10. Cách mạng ở Pê-tơ-rô-grat thắng lợi.

10 giờ 25 phút tối ngày 25-10, Đại hội lần 2 các Xô-viết toàn Nga họp tuyên bố chính quyền về tay nhân dân, thông qua sắc lệnh về ruộng đất, thủ tiêu quyền tư hữu ruộng đất của địa chủ, nông dân được canh tác không phải nộp tô, Chính phủ Xô-viết ra tuyên bố về quyền các dân tộc Nga. Đến tháng 2 -1918, Chính quyền Xô-viết được thiết lập trên hầu khắp đất nước. Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa liên bang Nga được ban bố. Đầu năm 1918, Hồng quân Liên Xô chính thức thành lập. Thủ đô chuyển về Mát-xcơ-va.

Tháng 3-1918, quân đội 14 nước tư bản tấn công nước Nga Xô-viết với sự hợp tác của bọn nội phản. Quân dân Xô-viết đoàn kết diệt thù. Đến đầu năm 1920, bọn can thiệp nước ngoài và nội phản bị đánh đuổi, trừ can thiệp Nhật Bản ở Viễn Đông đến năm 1922 mới dẹp xong.

Nhân dân lao động thế giới, đi đầu là giai cấp công nhân, trong đó có nhân dân Việt Nam nhiệt liệt hoan nghênh, hưởng ứng, ủng hộ Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại. Nguyễn Ái Quốc- Hồ Chí Minh sau nhiều năm bôn ba khắp năm châu tìm đường cứu nước, cứu dân, đã tìm thấy ở Cách mạng Tháng Mười Nga con đường đúng đắn để giải phóng đất nước, giải phóng dân tộc đang lầm than dưới ách đô hộ của thực dân, phong kiến. Nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản do Hồ Chí Minh xây dựng, rèn luyện, lãnh đạo vùng lên đánh đổ chủ nghĩa thực dân cũ, chủ nghĩa thực dân mới, mở đầu phong trào giải phóng dân tộc khỏi ách thực dân, đế quốc trên thế giới.

(Hội Khoa học Lịch sử Hải Phòng)